ĐỘI QUÂN TÓC DÀI Ở ĐỒNG THÁP
Nội dung lịch sử
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954–1975), phong trào "Đội quân tóc dài" là một hình thức đấu tranh chính trị độc đáo của phụ nữ miền Nam Việt Nam. Thuật ngữ này ra đời từ phong trào đấu tranh ở Bến Tre trong Phong trào Đồng khởi, sau đó được nhân rộng ở nhiều tỉnh Nam Bộ, trong đó có địa bàn tỉnh Đồng Tháp ngày nay. Tại Đồng Tháp, lực lượng phụ nữ đã phát huy truyền thống yêu nước, tham gia tích cực vào đấu tranh chính trị, dân vận, binh vận, hậu cần và bảo vệ cơ sở cách mạng.
Sau Hiệp định Genève năm 1954, địa bàn hiện nay của Đồng Tháp thuộc hai tỉnh Kiến Phong và Sa Đéc. Trước các chính sách đàn áp của chính quyền Sài Gòn, phụ nữ ở nhiều địa phương đã cùng với nhân dân tham gia các cuộc đấu tranh đòi quyền dân sinh, dân chủ, phản đối bắt bớ, càn quét, cưỡng ép dồn dân và bảo vệ cơ sở cách mạng. Những cuộc đấu tranh này thường diễn ra bằng hình thức tập trung đông người, kiến nghị, đấu tranh trực diện nhưng ôn hòa, góp phần bảo vệ lực lượng cách mạng và tranh thủ sự đồng tình của quần chúng.
Phụ nữ Đồng Tháp còn đảm nhận nhiều nhiệm vụ quan trọng trong công tác hậu cần. Họ nuôi giấu cán bộ, xây dựng hầm bí mật, bảo vệ tài liệu, vận chuyển lương thực, thuốc men, đạn dược, tham gia giao liên và chăm sóc thương binh tại các bệnh xá dã chiến. Trong điều kiện chiến tranh ác liệt, nhiều phụ nữ vừa sản xuất, nuôi con, vừa tham gia phục vụ kháng chiến, trở thành chỗ dựa vững chắc của lực lượng cách mạng.
Trong công tác binh vận và địch vận, nhiều phụ nữ đã vận động người thân đang phục vụ trong quân đội hoặc chính quyền đối phương không đàn áp nhân dân, đồng thời tham gia tuyên truyền đường lối cách mạng bằng nhiều hình thức phù hợp với điều kiện thực tế. Những đóng góp này góp phần làm suy giảm hiệu quả hoạt động của đối phương và củng cố phong trào cách mạng ở cơ sở.
Bên cạnh đấu tranh chính trị, nhiều phụ nữ Đồng Tháp còn trực tiếp tham gia lực lượng du kích, dân quân và tự vệ. Họ làm nhiệm vụ canh gác, tải đạn, cứu thương, dẫn đường và phối hợp chiến đấu khi cần thiết. Dù không phải tất cả đều thuộc lực lượng vũ trang, nhưng tinh thần dũng cảm, kiên cường và sự hy sinh của họ đã góp phần quan trọng vào việc giữ vững các căn cứ cách mạng ở vùng Đồng Tháp Mười.
Phong trào phụ nữ cách mạng trên địa bàn Đồng Tháp gắn liền với hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và các tổ chức phụ nữ giải phóng ở địa phương. Nhiều tập thể, cá nhân đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận vì những cống hiến trong kháng chiến. Trong đó, nhiều phụ nữ Đồng Tháp sau này được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng hoặc được khen thưởng vì thành tích xuất sắc trong sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Ngày nay, truyền thống của "Đội quân tóc dài" được lưu giữ thông qua các di tích lịch sử, bảo tàng và hoạt động giáo dục truyền thống. Hình ảnh người phụ nữ Đồng Tháp giàu lòng yêu nước, kiên trung, đảm đang và dũng cảm tiếp tục là nguồn cảm hứng cho các thế hệ phụ nữ và thanh niên trong công cuộc xây dựng, phát triển quê hương Đất Sen Hồng.
Ý nghĩa giáo dục
Giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần bất khuất và sự hy sinh của phụ nữ Đồng Tháp trong kháng chiến.
Bồi dưỡng lòng biết ơn đối với những đóng góp to lớn của phụ nữ đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Khẳng định vai trò của phụ nữ trong sự nghiệp cách mạng và xây dựng đất nước.
Khơi dậy tinh thần trách nhiệm, cống hiến và bình đẳng giới trong thế hệ trẻ.
Góp phần gìn giữ, phát huy truyền thống cách mạng và các giá trị tốt đẹp của phụ nữ Việt Nam.
Nguồn tham khảo chính thống
Tỉnh ủy Đồng Tháp, Lịch sử Đảng bộ tỉnh Đồng Tháp.
Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Lịch sử phong trào phụ nữ Việt Nam.
Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Đồng Tháp, các ấn phẩm về truyền thống phụ nữ Đồng Tháp.
Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ, tư liệu về phong trào "Đội quân tóc dài".
Bảo tàng Đồng Tháp, tư liệu về phong trào cách mạng trên địa bàn tỉnh.
Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, các công trình nghiên cứu về phong trào phụ nữ miền Nam trong kháng chiến.
