Đôi quang gánh giữa chiến trường – Người anh nuôi anh hùng Đinh Văn Mẫu

Đinh Văn Mẫu là người dân tộc Mường, sinh năm 1924 tại xã Phúc Khánh, huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ. Năm 1949, ông nhập ngũ, bắt đầu những năm tháng gắn bó với quân đội và chiến trường. Từ một chiến sĩ bộ đội địa phương, ông dần trở thành người anh nuôi tận tụy của bộ đội chủ lực, âm thầm mang từng bữa cơm, canh nước vượt qua bom đạn để đồng đội có đủ sức chiến đấu.

Những ngày đầu ở bộ đội địa phương huyện, Đinh Văn Mẫu đã thể hiện sự bền bỉ và tinh thần trách nhiệm đáng quý. Dù thường xuyên hoạt động độc lập, ông vẫn tham gia đánh hai trận, tiêu diệt ba tên địch, đồng thời đưa được bảy tử sĩ và ba thương binh ra khỏi nơi nguy hiểm an toàn. Những thành tích ấy giúp ông được bổ sung vào bộ đội chủ lực, thuộc Tiểu đoàn 11, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312.

Sau đó, trong suốt bảy năm liên tục làm nhiệm vụ cấp dưỡng, Đinh Văn Mẫu đã phục vụ tám chiến dịch. Công việc của người anh nuôi tưởng như chỉ quanh quẩn bên bếp lửa, nhưng giữa chiến trường, đó lại là một nhiệm vụ đầy gian khổ và hiểm nguy. Mỗi ngày, ông phải tìm cách đưa cơm nước đến tận nơi bộ đội đang chiến đấu, bất chấp núi cao, vực dốc, sông suối và bom đạn của quân thù.

Trong những chiến dịch lớn, đôi vai của Đinh Văn Mẫu thường xuyên phải gánh từ 50 đến 60 kg lương thực, thực phẩm vượt qua những con đường hiểm trở. Có những lúc đồng đội mệt mỏi không thể theo kịp, ông lại tự mình gánh tới 80 kg, cố gắng bám sát đội hình đang truy kích địch để bảo đảm khi bộ đội dừng lại vẫn có đủ cơm canh.

Tháng 9-1951, trong Chiến dịch Lý Thường Kiệt, có lần Đinh Văn Mẫu mang cơm ra trận địa nhưng khi đến nơi thì bộ đội đã tiến xa. Không vì thế mà quay lại, ông động viên anh em tiếp tục men theo tiếng súng để tìm đơn vị. Bằng mọi cách, người anh nuôi phải đưa được cơm đến cho bộ đội, bởi ông hiểu rằng những người lính đang chiến đấu cần một bữa ăn đầy đủ để có thêm sức lực tiếp tục nhiệm vụ.

Đến Chiến dịch Tây Bắc năm 1952, thử thách lại đến từ những dòng nước lũ cuồn cuộn. Trước giờ nổ súng, nước suối dâng cao, chảy xiết khiến việc vượt qua trở nên vô cùng nguy hiểm. Đinh Văn Mẫu không chần chừ, chủ động vượt sang bờ bên kia trước rồi ròng dây rừng qua suối để đồng đội lần lượt bám dây vượt qua an toàn. Nhờ vậy, việc vận chuyển cơm nước được bảo đảm, bộ đội có thể bước vào trận chiến đúng thời gian.

Nhưng thử thách lớn nhất trong cuộc đời người chiến sĩ anh nuôi có lẽ là Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Đơn vị phòng ngự trên các đồi C1, D1, D2 phải thường xuyên di chuyển giữa những vị trí cách nhau gần 3 km, mỗi ngày đi lại từ hai đến ba lần. Con đường vận chuyển cơm nước luôn nằm trong tầm quan sát và hỏa lực của máy bay, đại bác địch. Dẫu vậy, Đinh Văn Mẫu vẫn kiên trì đào bếp, nhóm lửa, nấu cơm và tìm mọi cách đưa thức ăn đến cho đơn vị mình cũng như hỗ trợ các đơn vị bạn.

Trong trận mở màn Him Lam, đơn vị của Đinh Văn Mẫu được giao nhiệm vụ trên hướng thứ yếu. Đêm 12-3-1954, khi chiến trường chuẩn bị bước vào trận đánh lớn, ông cùng đồng đội thức suốt đêm bên bếp lửa. Từng nồi cơm được nấu chín, sau đó chia thành những nắm cơm chắc chắn để bộ đội dễ mang theo. Nước uống cũng được chuẩn bị đầy đủ. Tất cả phải hoàn thành ngay trong đêm để sáng hôm sau người lính bước vào trận địa không chỉ có vũ khí, đạn dược mà còn có lương thực và nước uống bên mình.

Sáng 13-3-1954, những người lính của đơn vị lên đường với quân trang, vũ khí, đạn dược đầy đủ, bên mình là những nắm cơm gói trong lá và những bi-đông nước. Đúng 17 giờ, pháo binh ta đồng loạt khai hỏa, những tiếng nổ dữ dội dội xuống Him Lam. Quân ta anh dũng tiến công. Đến 23 giờ 30 phút ngày 13-3, trung tâm đề kháng Him Lam hoàn toàn bị tiêu diệt. Trong thắng lợi ấy, phía sau những người lính trực tiếp cầm súng còn có những người âm thầm lo từng bữa ăn, từng ngụm nước để họ đủ sức đi đến cùng trận đánh.

Trong đợt tấn công thứ hai của Chiến dịch Điện Biên Phủ, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 nhận nhiệm vụ tiêu diệt cứ điểm Đồi D. Sau hơn hai giờ chiến đấu, quân ta hoàn toàn làm chủ D1. Thừa thắng, Trung đoàn trưởng tiếp tục ra lệnh tiến công Đồi D2. Trận đánh kéo dài tới gần sáng, quân Pháp hoảng loạn tháo chạy về phía trung tâm Mường Thanh. Quân ta nhanh chóng chiếm các lô cốt, ụ súng của địch, xây dựng trận địa phòng ngự tại C1, D1, D2 và phối hợp yểm trợ cho các đơn vị bạn tiếp tục chiến đấu.

Trong khi ngoài trận địa, tiếng súng vẫn chưa ngớt thì phía sau, những người anh nuôi cũng phải chạy đua với thời gian. Mỗi ngày, họ phải thực hiện hai đến ba chuyến vận chuyển cơm nước qua những ngọn đồi trơ trụi, mặt đất nóng bỏng và đầy những mảnh bom đạn. Chỉ cần chậm một chuyến, những người lính đang chiến đấu ngoài tiền tuyến có thể phải chịu đói, khát giữa lúc trận đánh diễn ra ác liệt.

Đoạn đường từ D1 sang D2 đặc biệt nguy hiểm bởi phải vượt qua một đoạn hào nông thường xuyên bị quân địch bắn phá dữ dội vào ban ngày. Trước khó khăn ấy, Đinh Văn Mẫu đã nghĩ ra một cách vận chuyển mới. Ông gói cơm thành những gói lớn, ngụy trang thật kỹ rồi buộc dây vào từng gói. Sau đó, từ vị trí an toàn, ông khéo léo kéo dây đưa những gói cơm vượt qua đoạn hào nguy hiểm. Cách làm ấy được cả tổ thực hiện theo, nhờ vậy cơm có thể đến tận tay từng người lính mà hạn chế được nguy hiểm cho người vận chuyển.

Không chỉ lo cơm nước, Đinh Văn Mẫu còn luôn tìm cách cải thiện bữa ăn cho bộ đội. Trong các chiến dịch, ông tích cực vào rừng lấy măng, đào củ, hái rau để bổ sung thực phẩm. Với ông, giữ cho đồng đội có sức khỏe cũng chính là góp phần giữ vững sức chiến đấu của cả đơn vị. Những sáng kiến trong việc đưa cơm, nước qua chiến hào, qua những khe suối dữ và giữa vùng bom đạn không chỉ giúp bộ đội được ăn no, uống đủ mà còn tiếp thêm niềm tin, động viên tinh thần những người đang ở tuyến đầu.

Đinh Văn Mẫu không trực tiếp cầm súng xông lên tiêu diệt những cứ điểm của quân Pháp, nhưng mỗi bước tiến của người lính trên chiến trường đều có phần đóng góp thầm lặng của ông. Sau mỗi trận đánh, khi đồng đội cần một bữa cơm nóng, một bi-đông nước hay một nắm cơm để tiếp tục hành quân, người anh nuôi lại xuất hiện với đôi vai nặng trĩu và ý chí bền bỉ.

Suốt các chiến dịch, đặc biệt trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Đinh Văn Mẫu luôn giữ vững tinh thần trách nhiệm, cần cù, tận tụy và sẵn sàng vượt qua mọi gian khổ. Dù công việc không trực tiếp nằm ở mũi tiến công, ông luôn hiểu rằng bảo đảm hậu cần cũng là một phần của chiến đấu. Chính vì thế, ông chưa từng coi những gánh cơm nặng trĩu là gánh nặng, mà xem đó là nhiệm vụ của mình đối với những người đồng đội đang ngày đêm chiến đấu vì thắng lợi chung.

Sau Chiến dịch Điện Biên Phủ, những đóng góp bền bỉ của người chiến sĩ anh nuôi Đinh Văn Mẫu đã được ghi nhận bằng Huân chương Chiến công hạng Nhì, Huân chương Chiến công hạng Ba. Ông được Đại đoàn và Trung đoàn khen thưởng chín lần, được bầu là Chiến sĩ thi đua của Đại đoàn. Ngày 7-5-1956, Đinh Văn Mẫu được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba.

Giữa những trang sử hào hùng của Điện Biên Phủ, có những người được nhớ đến bởi những trận đánh vang dội, những chiến công nơi tuyến đầu. Nhưng cũng có những con người lặng lẽ hơn, ngày ngày gánh trên vai từng bao gạo, nồi cơm, bi-đông nước vượt qua mưa bom bão đạn. Đinh Văn Mẫu là một người như thế. Đôi quang gánh của ông không chỉ mang cơm nước đến chiến trường, mà còn mang theo sự chăm lo, tình đồng đội và niềm tin chiến thắng. Chính những đóng góp thầm lặng ấy đã góp thêm một phần sức mạnh để những người lính ngoài trận địa vững vàng chiến đấu và làm nên thắng lợi lịch sử.