Đội Thiếu niên du kích Đình Bảng: Sáng mãi tinh thần bất khuất

Mưu lược, dũng khí giữ làng kháng chiến

Những năm cuối thập niên 40, khi khói lửa chiến tranh bao trùm miền Bắc, Đình Bảng (Từ Sơn, Bắc Ninh xưa) trở thành điểm nóng kháng chiến. Con đường làng phủ đầy bụi đỏ, tiếng giày đinh và súng địch vang lên hằng ngày. Thế nhưng, trong bóng tối của những đêm không trăng, ở Lăng Lòng Chảo, nơi yên nghỉ của vua Lý Thái Tổ-một sự kiện thầm lặng nhưng lớn lao đã diễn ra: Đêm 7/11/1949, Chi bộ, Ủy ban hành chính kháng chiến Mặt trận Việt Minh, trực tiếp là Xã đội trưởng và Bí thư Đoàn thanh niên cứu quốc Đình Bảng đã bí mật tổ chức thành lập “Đội quân báo thiếu niên Đình Bảng” gồm 16 thiếu niên dũng cảm, nhanh nhẹn, hăng hái hoạt động để bí mật theo dõi tình hình địch, giao liên, lấy vũ khí của địch cung cấp cho du kích, giải cứu cán bộ của ta bị địch bắt và vận động lính ngụy trở về với Nhân dân.

Đội Thiếu niên du kích Đình Bảng (ảnh chụp sau ngày Đình Bảng được giải phóng, cuối năm 1954). Ảnh tư liệu.

Giữa năm 1950 đến năm 1951, Đội phát triển thêm 28 thành viên. Đến năm 1952, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của Nhân dân ta ngày càng bước vào giai đoạn quyết liệt. Để phù hợp với tình hình nhiệm vụ mới, Đội Quân báo thiếu niên Đình Bảng được đổi tên là Đội Thiếu niên du kích Đình Bảng. Từ năm 1952 đến năm 1954, Đội kết nạp thêm 17 đội viên mới.

Đôi mắt ánh lên như thấy lại tuổi mười hai năm xưa, ông Nguyễn Thạc Tam, nguyên Đội trưởng thứ 3, Đội Thiếu niên du kích Đình Bảng nhớ lại: “Ngày ấy, chúng tôi hoạt động tuyệt đối bí mật. Việc kết nạp đội viên thường chỉ có anh phụ trách và chỉ huy Đội gặp gỡ, tuyên truyền, tuyên bố kết nạp. Không nghi thức trang trọng, chỉ có lời hứa trung thành, dũng cảm, hoàn thành nhiệm vụ. Mỗi người chỉ biết phần việc của mình, không ai biết việc của người khác. Liên lạc qua hòm thư ngầm, ký hiệu riêng. Có khi phải giả vờ chơi khăng, đánh chuyền ngay sát bốt địch để quan sát, rồi chớp thời cơ lấy súng đạn”.

Chỉ trong 5 năm, các “du kích nhỏ” đã bí mật thu về nhiều đạn và lựu đạn, 13 khẩu súng các loại, một máy thông tin bộ đàm, hàng trăm hòm ắc quy, dây điện, vải bạt, 300 lít dầu mỡ, cùng du kích chuyển lên chiến khu cho bộ đội địa phương lấy vũ khí giặc đánh giặc; đổ a- xít phá huỷ 3 đại bác, 1 súng cối, 8 đại liên, 1 trung liên của địch. Đội còn 8 lần giải thoát cho 42 cán bộ, chiến sĩ khỏi nhà giam của địch; vận động 115 lính ngụy bỏ hàng ngũ trở về với cách mạng; phối hợp với du kích cài bẫy mìn ngay tại sào huyệt của giặc, diệt 15 tên (trong đó có 2 sĩ quan), làm bị thương 17 tên. Đội cũng đặc biệt giải thoát đồng chí Tỉnh đội trưởng tỉnh Bắc Ninh và đồng chí Chủ tịch huyện Từ Sơn khỏi tay giặc… “Khi dẫn đường giải thoát cán bộ tỉnh, huyện ngay giữa vòng vây kẻ thù, trong đầu chúng tôi chỉ nghĩ: nếu không làm thì cán bộ sẽ bị bắt, rất bất lợi cho quân ta. Lúc ấy chúng tôi không hề thấy sợ, chỉ cố gắng hoàn thành nhiệm vụ”. Bà Nguyễn Thị Gái, thành viên Đội Thiếu niên du kích Đình Bảng bồi hồi nhớ lại.

Ngày 8/8/1954, Đình Bảng được giải phóng, toàn Đội tập hợp, mới biết có tất cả 61 thành viên. Sau 5 năm hoạt động, nhiều em đã trưởng thành, trở thành du kích, bộ đội chiến đấu, có người đã dũng cảm hy sinh. Với chiến công xuất sắc, ngày 1/6/1955, đoàn đại biểu Đội Thiếu niên du kích Đình Bảng vinh dự về Hà Nội, vào Phủ Chủ tịch gặp Bác Hồ để báo cáo thành tích, vui hòa bình, hữu nghị cùng thiếu nhi Thủ đô và quốc tế. Đội được Đảng và Nhà nước tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhất, danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; Trung ương Đoàn Thanh niên cứu quốc trao cờ “Thiếu niên anh dũng”; Liên đoàn Thanh niên Dân chủ thế giới tặng lá cờ “Tuổi trẻ bảo vệ hòa bình” - những phần thưởng xứng đáng cho tấm gương mưu trí, anh dũng của “du kích nhỏ” Đình Bảng.