Đời thường giản dị của vị vua hai lần nhường ngôi

Dù ở ngôi chí tôn, cuộc sống thường ngày của Trần Nhân Tông lại nổi tiếng giản dị và thanh đạm. Ông không chuộng xa hoa, yến tiệc linh đình mà ưa đọc sách, làm thơ và đàm đạo về đạo lý. Nếp sinh hoạt điều độ cùng thái độ khiêm nhường khiến quần thần và dân chúng thêm kính trọng. Sự giản dị ấy không phải là hình thức mà xuất phát từ sự thấm nhuần giáo lý nhà Phật và tinh thần thương dân.

Sau khi đánh thắng quân Nguyên Mông, nhà vua hai lần nhường ngôi, trước là cho con trai Trần Anh Tông, sau là lui về làm Thái thượng hoàng rồi xuất gia. Quyết định rời bỏ quyền lực tối cao ở tuổi còn sung sức khiến nhiều người kinh ngạc. Với ông, ngai vàng chỉ là phương tiện để phụng sự đất nước, khi xong trách nhiệm thì nên trao lại cho thế hệ tiếp theo và tìm sự an nhiên trong tu hành.

Đời thường của ông gắn liền với những chuyến đi thăm chùa chiền, làng xã và núi non. Ông ăn chay, mặc áo vải đơn sơ, trò chuyện thân tình với sư sãi và nông dân. Những vần thơ còn lại cho thấy tâm hồn khoáng đạt, yêu thiên nhiên và khao khát hòa bình. Ông coi niềm vui lớn nhất là thấy dân chúng an cư lạc nghiệp, mùa màng tốt tươi.

Nhìn vào đời thường giản dị của Trần Nhân Tông, người đời sau càng thấm thía giá trị của sự buông bỏ và tiết chế. Quyền lực không làm ông kiêu căng, chiến thắng không làm ông tự mãn. Nhân cách thanh cao ấy là sự kết hợp hiếm có giữa phẩm chất của minh quân và đức hạnh của thiền sư, để lại tấm gương sáng về lối sống giản dị mà cao quý.