ĐỘI TNXP LÀM CẦU GỖ TẠM TRONG 1 ĐÊM
Trong một trận đánh phá lớn năm 1972, cây cầu qua suối Lô bị bom đánh sập khiến tuyến vận tải bị tắc hoàn toàn. Đội TNXP của Trần Văn Dụng nhận lệnh phải dựng một cây cầu gỗ tạm trong vòng duy nhất một đêm để đoàn xe pháo kịp qua trước rạng sáng. Trời mưa, bom còn nóng, nước suối cuộn xiết, nhưng cả đội vừa lội vừa đào, vừa chặt gỗ và chống cọc suốt đêm. Đến khi bình minh hé rạng, cây cầu gỗ tạm đã đứng vững — đúng vào khoảnh khắc đoàn xe xuất phát.
Tháng 10 năm 1972, tuyến vận tải chiến lược qua suối Lô – Phú Thọ bị đánh phá dữ dội.
Chiếc cầu duy nhất nối đường 2B sang chiến khu Việt Bắc bị bom Mỹ đánh sập tan tành.
Gỗ gãy, sắt thép văng tứ phía, mặt đường bị cắt làm đôi.
Ngay trong chiều, lệnh từ cấp trên truyền xuống:
– Đêm nay phải dựng được cầu tạm!
– Trước 4 giờ sáng phải có xe qua!
Nghe mệnh lệnh, đội TNXP do Trần Văn Dụng phụ trách chỉ biết nhìn nhau.
Một đêm – làm cầu – giữa bom đạn…
Nhưng chẳng ai do dự.
– Làm được chứ? – đội trưởng hỏi.
Dụng siết chặt dây thừng, gật đầu:
– Báo cáo, làm được!
Bắt đầu giữa ánh lửa từ những quả bom chưa tắt
Tàn chiều, không khí còn sặc mùi khói.
Bom bi còn chưa kịp nổ hết, đất đá nóng ran dưới chân.
Cả đội TNXP chia nhau:
Người chặt gỗ rừng ở dốc Trám
Người kéo cọc ra bờ suối
Người đào hố đặt móng trụ
Người ghép mặt cầu
Dụng và ba TNXP khác lội xuống suối.
Nước lạnh buốt nhưng lòng nóng như lửa.
Dòng chảy cuộn xiết, bọt trắng xô vào bờ.
– Cọc đưa xuống! – Dụng hét lên.
Bốn cọc gỗ lim được đẩy xuống,
anh dầm mình dưới nước, dùng búa tạ đóng “cốp cốp cốp” đến khi tay tê dại.
Mỗi nhát búa như đập vào xương,
nhưng cầu không thể chậm.
Khi bom nổ cạnh bờ suối
Giữa lúc anh em đang dựng trụ cầu thứ hai,
một tiếng nổ đùng vang lên trên sườn đồi.
Bom bi chưa nổ hết từ chiều… giờ mới kích nổ.
Đất đá bắn xuống như mưa.
Một TNXP bị ngã, chân rớm máu.
Dụng lao đến đỡ, hét lớn:
– Không ai rời vị trí! Mình không xong cầu, xe không ra trận được!
Cả đội không ai lùi bước.
Họ quay lại công việc, nhanh hơn, mạnh hơn.
Đêm càng khuya – cầu càng hiện ra
Đến nửa đêm,
mặt cầu đã dần thành hình.
Mưa phùn bắt đầu rơi, càng lúc càng nặng hạt.
Tay Dụng lạnh buốt, môi tím tái.
Nhưng anh vẫn trèo lên mặt cầu, dùng dây chão buộc từng thanh gỗ,
đảm bảo dù xe tải nặng cũng không bị sập.
Gần rạng sáng, anh em kiệt sức,
nhưng cây cầu gỗ đã được ghép đến những thanh cuối cùng.
– Gõ thử đi! – Dụng nói.
Ba người TNXP dùng búa gõ mạnh.
Tiếng vang chắc nịch.
Cầu… đã đứng vững!
Đoàn xe xuất phát đúng phút cuối
4 giờ 08 phút sáng.
Đoàn xe từ phía Mường So bật đèn tín hiệu.
Đội trưởng TNXP ra hiệu:
– Cho xe thử qua!
Chiếc xe tải đầu tiên lăn bánh lên cầu.
Mặt gỗ rung lên nhẹ, dây chão căng ra…
Nhưng cầu không hề nhúc nhích.
Xe qua!
Rồi chiếc thứ hai… thứ ba…
Cả đoàn hàng chục xe lầm lũi vượt qua an toàn trong tiếng reo nghẹn của anh em TNXP:
– Thành công rồi!
– Cầu sống rồi!
Dụng thả người ngồi bệt xuống, đôi bàn tay sưng rộp vì gỗ nước nhưng nụ cười rực sáng.
Dấu ấn một thời
Nhiều năm sau, xóm Đồng Xá, xã Gia Thanh (quê cũ) trở thành
thôn Đồng Xá, phường Gia Thanh, thành phố Phú Thọ (quê mới, theo mô hình hành chính 2 cấp).
Những người lính năm xưa vẫn kể:
“Chỉ một đêm, dưới mưa bom,
một đội TNXP đã dựng được cây cầu gỗ cứu cả tuyến vận tải.
Và trong đêm ấy,
chàng trai Trần Văn Dụng đã đứng giữa dòng suối lạnh như băng
để đóng từng cọc gỗ bằng đôi tay rớm máu.”
Một cây cầu tạm,
nhưng là cây cầu nối liền sự sống –
của cả một thời hoa lửa.
