Đội trưởng đội "Rà bom sống" nơi cửa biển Cửa Việt

Dưới góc độ một nhà nghiên cứu lịch sử chiến tranh bám biển, giai đoạn sau Hiệp định Paris 1973, cửa biển Cửa Việt (Quảng Trị) trở thành cảng vận tải chiến lược quan trọng nhất để miền Bắc tiếp tế vũ khí hạng nặng cho chiến trường miền Nam. Tuy nhiên, trước khi rút lui, quân đội Mỹ đã biến nơi này thành một "nghĩa địa ngầm" bằng cách thả hàng nghìn quả bom từ trường, thủy lôi MK-52 và bom nổ chậm chôn sâu dưới lớp cát cửa biển. Câu chuyện của ông Hoàng Minh Chuẩn – nguyên Đội trưởng Đội rà phá bom mìn đặc công nước quân khu dã chiến Bình Trị Thiên – là một minh chứng sống động cho tinh thần thép của những người lính biển.

Hoàn cảnh lúc bấy giờ vô cùng khẩn cấp: các tàu vận tải dã chiến của ta chở xe tăng, pháo binh từ cảng Gianh (Quảng Bình) vào đang phải neo đậu ngoài khơi xa, không thể tiến vào cảng Cửa Việt vì nguy cơ kích nổ thủy lôi là 100%. Các phương tiện rà quét cơ giới của ta lúc đó còn quá thô sơ, không thể phát hiện được loại bom từ trường thế hệ mới chôn sâu trong cát ngập nước.

Nhiệm vụ của ông Chuẩn cùng các chiến sĩ đặc công nước là: Dùng phương pháp thủ công, lặn mình xuống dòng nước xiết, dùng tay trần và các thanh tre ngụy trang để "sờ", định vị và vô hiệu hóa từng quả bom ngầm.

Sáng ngày 15 tháng 4 năm 1974, thời tiết biển Cửa Việt chuyển biến xấu, sóng đánh dữ dội, nước đục ngầu không một chút tầm nhìn. Đội của ông Chuẩn phát hiện tín hiệu nhiễu từ trường mạnh ngay tại luồng lạch chính dẫn vào cảng. Một quả thủy lôi MK-52 nặng gần 1 tấn, có cơ chế kích nổ bằng cả âm thanh và áp suất, đang nằm chực chờ dưới độ sâu 8 mét nước.

Nếu dùng khối bộc phá kích nổ từ xa, sức ép của sóng xung kích sẽ làm sạt lở toàn bộ hệ thống kè cảng vừa mới dựng và gây động lớn khiến các quả bom lân cận tự nổ chuỗi. Ông Chuẩn quyết định thực hiện một phương án vô cùng mạo hiểm: Lặn xuống rạch cát, tự tay tháo kíp nổ bằng tay trần.

"Dưới làn nước biển lạnh buốt và đục ngầu, tôi chỉ có thể dùng hai bàn tay để sờ soạn, cảm nhận từng cái gờ nổi, từng con ốc trên thân quả thủy lôi. Chỉ một cái rùng mình của sóng, một tiếng động nhỏ từ chiếc đồng hồ đeo tay cũng có thể làm nó kích nổ. Lúc đó, lồng ngực tôi như nghẹt lại, nhưng đôi tay phải thật phẳng, thật tĩnh," ông Chuẩn hồi tưởng lại trong tài liệu tổng kết chiến dịch.

Sau hơn 45 phút nghẹt thở đối mặt với tử thần dưới đáy biển, bằng sự nhạy bén và kinh nghiệm dày dặn, ông Chuẩn đã rút thành công ngòi nổ khóa từ của quả "quái vật ngầm", giải phóng hoàn toàn luồng lạch. Toàn đội vỡ òa chiến thắng khi chiếc tàu vận tải đầu tiên từ Quảng Bình từ từ tiến vào cảng an toàn.

Chiến tranh khép lại, trải qua các thời kỳ sáp nhập và tách tỉnh, người cựu binh đặc công nước Hoàng Minh Chuẩn chọn ở lại mảnh đất Gio Linh, Quảng Trị, sống một cuộc đời giản dị ngay gần vùng cửa biển Cửa Việt năm xưa.

Đối với các nhà nghiên cứu lịch sử, những chiến công thầm lặng của ông Chuẩn và đồng đội dưới lòng biển sâu là một chương tư liệu đặc biệt. Nó chứng minh rằng: Mặt trận chống Mỹ ở Quảng Trị không chỉ có đất đá, hầm hào trên cạn, mà dưới từng mét khối sóng nước đại dương, lòng quả cảm và trí tuệ của người lính Việt Nam đã khuất phục được những công nghệ hủy diệt tối tân nhất của đối phương.