Đội trưởng thiếu niên và phút hy sinh bên suối Lê Nin

Kim Đồng, tên thật là Nông Văn Dền, sinh năm 1929 tại huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Lớn lên trong môi trường có nhiều người tham gia hoạt động cách mạng, em sớm tiếp xúc với phong trào Việt Minh ở địa phương. Năm 1941, Đội Nhi đồng Cứu quốc được thành lập tại Nà Mạ với một số đội viên thiếu niên, trong đó Kim Đồng được giao nhiệm vụ đội trưởng. Tổ chức này có vai trò hỗ trợ liên lạc, đưa đón và bảo vệ cán bộ hoạt động bí mật tại khu vực căn cứ cách mạng Cao Bằng.

Trong thời gian hoạt động, Kim Đồng tham gia nhiều nhiệm vụ chuyển tin, dẫn đường và cảnh giới cho cán bộ. Sáng ngày 15 tháng 2 năm 1943, tại khu vực gần Pác Bó, em phát hiện sự xuất hiện của lực lượng đối phương trong khi các cán bộ cách mạng đang họp. Trước tình thế khẩn cấp, Kim Đồng đã có hành động thu hút sự chú ý của địch để tạo điều kiện cho cán bộ rút lui an toàn. Theo các tài liệu lịch sử về Đội Thiếu niên Tiền phong và phong trào cách mạng ở Cao Bằng, đây là nhiệm vụ cuối cùng mà em thực hiện trước khi bị trúng đạn.

Kim Đồng hy sinh khi mới 14 tuổi. Sự kiện này được nhiều tài liệu lịch sử và tổ chức thanh thiếu niên ghi nhận như một biểu tượng về tinh thần trách nhiệm và lòng dũng cảm của thiếu niên Việt Nam trong thời kỳ đấu tranh cách mạng. Tên của em sau đó được đặt cho nhiều trường học, đơn vị thiếu niên và công trình tưởng niệm trên cả nước. Câu chuyện về Kim Đồng gắn liền với lịch sử hình thành lực lượng thiếu niên cách mạng và vẫn được nhắc tới như một dấu ấn tiêu biểu của tuổi trẻ Việt Nam trong những năm đầu đấu tranh giành độc lập dân tộc.