Đội tự vệ Tạ Xá – những người đầu tiên đứng lên bảo vệ quê hương
Nguyễn Minh Vương
Tháng 9/1940, tại khu vực Tạ Xá, nay thuộc xã Hợp Tiến, một đội tự vệ được thành lập. Đây được ghi nhận là đội tự vệ đầu tiên của tỉnh Hải Dương.
Lúc ấy, phong trào cách mạng ở Hợp Tiến mới hình thành chưa lâu. Ngày 19/5/1940, Chi bộ Tạ Xá được thành lập tại Nghè Bến với chỉ 3 đảng viên. Sau đó, phong trào nhanh chóng phát triển, tạo cơ sở để xây dựng lực lượng tự vệ.
Những người tham gia đội tự vệ phần lớn là người dân địa phương, vốn quen với công việc đồng áng hơn là quân sự.
Nhưng từ đây, họ phải học cách:
canh gác, cảnh giới;
bảo vệ cán bộ;
bảo vệ cơ sở cách mạng;
giữ gìn vũ khí;
sẵn sàng chống lại sự đàn áp của địch.
Điều đáng nói là hoạt động ấy phải được tiến hành trong điều kiện bí mật và hết sức nguy hiểm.
Một người dân ban ngày có thể vẫn ra đồng làm ruộng như bình thường. Nhưng khi có nhiệm vụ, họ trở thành người cảnh giới hoặc bảo vệ cơ sở.
Đình Đầu cũng trở thành một địa điểm quan trọng của phong trào. Tư liệu ghi nhận đình từng được sử dụng để cất giấu vũ khí, nuôi giấu cán bộ, đồng thời là nơi đội tự vệ hoạt động.
🌾 Từ một đội tự vệ nhỏ đến cả một truyền thống
Điều đặc biệt là đội tự vệ ấy không chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn.
Từ lực lượng ban đầu ở Tạ Xá, phong trào dân quân tự vệ của Hải Dương tiếp tục phát triển qua các cuộc kháng chiến. Trong kháng chiến chống Mỹ, lực lượng dân quân tự vệ vừa tham gia sản xuất, vừa phục vụ chiến đấu và bảo vệ quê hương.
Như vậy, một người nông dân Hợp Tiến khi ấy có thể phải đảm nhận hai vai trò cùng lúc:
Ban ngày là người làm ruộng.
Khi quê hương có biến, trở thành dân quân.
Có khi vừa cầm cuốc ngoài đồng, vừa phải sẵn sàng cầm súng bảo vệ làng.
Đó chính là nét rất đặc biệt của chiến tranh ở nông thôn miền Bắc.
Không phải lúc nào cũng có những trận đánh lớn.
Phần lớn thời gian là những ngày tháng âm thầm canh gác, bảo vệ cơ sở, giữ bí mật và duy trì sản xuất.
Điều mình thấy đáng nhớ nhất là Hợp Tiến không chỉ có những người con đi xa chiến đấu.
Ngay từ năm 1940, quê hương đã có những người đứng lên tổ chức lực lượng tự vệ ngay tại làng mình.
Và từ một đội tự vệ nhỏ bé, truyền thống dân quân của địa phương tiếp tục được duy trì qua nhiều thế hệ.
Họ không phải những người lính chuyên nghiệp. Họ là những người nông dân của Hợp Tiến. Nhưng khi quê hương cần, họ trở thành những người lính bảo vệ chính mảnh đất mình sinh ra.
