ĐỐM LỬA TRONG MƯA BOM VÀ MÂM CƠM CHÍN ĐÔI ĐŨA RỖNG

Trong những năm tháng khói lửa của hai cuộc kháng chiến trường kỳ, mảnh đất Điện Bàn, Quảng Nam nắng cháy chưa bao giờ bình yên trước bom đạn quân thù. Chính nơi khúc ruột miền Trung gian lao ấy, có một người mẹ bình dị như bao người phụ nữ nông thôn khác, nhưng cuộc đời mẹ lại ghi vào lịch sử dân tộc như một huyền thoại bất tử về sự hy sinh. Mẹ là Nguyễn Thị Thứ.

Mẹ Thứ sinh năm 1904 tại xã Điện Thắng Trung. Cuộc đời của mẹ là một chuỗi những ngày dài tiễn biệt và chờ đợi thầm lặng. Khi Tổ quốc cần, mẹ lần lượt tiễn người con trai đầu lòng, rồi người con thứ hai, thứ ba… gác lại tình riêng để ra trận. Mỗi lần tiễn một đứa con đi, mẹ lại giấu nước mắt vào trong, ôm chặt niềm tin sắt đá vào ngày đất nước tự do để làm điểm tựa cho các con vững bước.

Thế nhưng, chiến tranh tàn khốc không có chỗ cho những điều trọn vẹn. Năm 1948, người con trai đầu lòng của mẹ anh dũng ngã xuống. Nỗi đau xé ruột chưa kịp nguôi ngoai, những tấm giấy báo tử tiếp theo cứ cay đắng lần lượt gửi về. Đỉnh điểm của bi kịch là vào mùa xuân năm 1975, chỉ trước ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam vỏn vẹn một vài mươi ngày, người con trai thứ chín của mẹ cũng ngã xuống ngay cửa ngõ quê hương. Chín người con trai ra đi, không một ai trở về. Nỗi đau ấy chồng chất lên đôi vai gầy của mẹ khi cả người chồng kết tóc se tơ, một người con rể và một đứa cháu ngoại yêu quý cũng mãi mãi nằm lại nơi chiến trường khốc liệt. Khắp dải đất hình chữ S, mẹ Thứ chính là người phụ nữ chịu nhiều mất mát lớn lao nhất với tổng cộng 12 liệt sĩ trong gia đình.

Nhưng người mẹ Quảng Nam ấy không chỉ biết khóc cho số phận. Trong những năm tháng đen tối bị kẻ thù kìm kẹp, ngôi nhà của mẹ chính là một pháo đài cách mạng thầm lặng. Ngay trong vườn nhà, mẹ cùng người con gái đào đến 5 hầm bí mật để nuôi giấu cán bộ, bộ đội địa phương ẩn náu. Phía trên miệng hầm, mẹ khôn khéo thả nuôi một đàn bò. Mỗi lần lính giặc càn quét qua, mẹ lại điềm nhiên ra đứng cho bò ăn để đánh lạc hướng, dùng cả mạng sống của mình để che chở cho những đứa con của cách mạng ngay dưới lòng đất. Trên bàn thờ nhà mẹ, ngọn đèn dầu chưa bao giờ tắt. Đó không chỉ là ngọn đèn thờ, mà còn là ám hiệu canh gác cho bộ đội: Đèn sáng tức là xung quanh an toàn, các con có thể vào nhà.

Sau ngày hòa bình, đất nước lặng tiếng bom rơi, có một bức ảnh đã làm lay động hàng triệu trái tim nhân loại. Đó là khoảnh khắc mẹ Thứ ngồi lặng lẽ bên mâm cơm chiều. Trên mâm không có cao lương mỹ vị, chỉ có chín chiếc bát rỗng và chín đôi đũa được xếp ngay ngắn, vẹn nguyên. Mẹ ngồi đó, đôi mắt mờ đục nhìn ra khoảng sân vắng, như thể chỉ một lát nữa thôi, chín người con trai bằng xương bằng thịt sẽ ùa vào nhà, cười nói vang sân và gọi lớn: "Mẹ ơi, con đã về!".

Năm 1998, một phái đoàn cựu chiến binh Hàn Quốc đến thăm mẹ. Một người trong đoàn, vốn là người từng cầm súng ở chiến trường Việt Nam năm xưa, đã xúc động quỳ sụp xuống hỏi mẹ: "Thưa mẹ, lúc mất đi người con thứ nhất, thứ hai, mẹ đau đớn như thế. Vậy tại sao mẹ vẫn tiếp tục động viên những người con tiếp theo ra trận?". Mẹ Thứ nhìn người lính năm xưa, đôi bàn tay run run nhưng giọng nói đầy dứt khoát: "Nếu đất nước còn chiến tranh, con cháu mẹ vẫn sẽ tiếp tục đi. Vì không có gì quý hơn độc lập tự do". Câu nói giản dị mà đanh thép ấy khiến tất cả những người có mặt trong căn phòng đều phải cúi đầu kính phục trước khí phách của một người mẹ Việt Nam.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã tạ thế vào năm 2010, hưởng thọ 106 tuổi. Để tri ân tấm lòng bao la như biển hồ của mẹ, Nhà nước đã lấy mẹ làm nguyên mẫu xây dựng nên Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng quốc gia tại Quảng Nam. Mẹ đã hóa thân vào dáng hình sông núi, nhưng câu chuyện về người mẹ đi qua hai thế kỷ, gánh trên vai mọi đau thương của dân tộc để đổi lấy màu xanh cho đất nước, sẽ mãi là một "ngọn lửa" cháy mãi, sưởi ấm và soi rọi lòng yêu nước cho muôn đời thế hệ mai sau.