Đón Tết trong vòng vây

Chỉ một thời gian ngắn sau khi kháng chiến chống Pháp bùng nổ, đồng chí Nguyễn Văn Trân nhận quyết định làm Bí thư Đảng ủy Mặt trận Hà Nội kiêm Chủ tịch Ủy ban Bảo vệ thành phố. Liên khu 1, trung tâm của Mặt trận Hà Nội do đồng chíLê Trung Toản, Bí thư Đảng ủy kiêm chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Liên khu phụ trách.

Theo lời kể của đồng chí Nguyễn Văn Trân, những ngày ấy, vừa tập trung kháng chiến, quân dân Thủ đô vẫn không quên chuẩn bị đón Tết cổ truyền của dân tộc. Ngày 1-1-1947, Bác Hồ ra "Lời kêu gọi đầu năm mới" gửi toàn thể đồng bào cả nước, chúc một năm mới đoàn kết, “một năm mới kiên quyết kháng chiến, một năm mới thắng lợi”. Người kêu gọi: “Năm mới chúng ta phải đem lực lượng mới, quyết tâm mới để giành lấy thắng lợi mới, để xây dựng một đời sống mới, một nước non mới”.

Trong hồi ức của vị lão thành cách mạng, suốt đêm 6-1-1947, tuy mới là 15 tháng Chạp năm Nhâm Tý 1946 mà hầu hết các phố thuộc Liên khu 1 - Hà Nội đã nhộn nhịp như đêm Giao thừa. “Không khí ấy diễn ta cũng thật dễ hiểu vì hầu hết những người ở lại Thủ đô kháng chiến đều được thông báo sẽ diễn ra lễ công bố quyết định thành lập Trung đoàn Liên khu 1 (nay là Trung đoàn Bộ binh cơ giới 102, Sư đoàn 308, Quân đoàn 12 - PV). Ai cũng háo hức mong chờ ngày đặc biệt ấy. Từ đây, Thủ đô ta sẽ có một trung đoàn chủ lực đầu tiên gồm hầu hết các chiến sĩ quyết tử và cứu quốc quân Hà Nội làm nòng cốt. Tôi nhớ, trong phát biểu tại khai mạc buổi lễ, đồng chí Lê Trung Toản khẳng định: Chúng ta thề sống chết với Thủ đô. Bởi thế mà những chiến công của chúng ta, sự nghiệp chiến đấu của chúng ta sẽ bất tử, sống mãi với Thủ đô ta”- đồng chí Nguyễn Văn Trân bồi hồi.

Giữa lúc quân và dân ta đang chiến đấu ngoan cường với tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” thì Hội nghị Quân sự toàn quốc diễn ra từ ngày 12 đến 16-1-1947 tại Chương Mỹ - Hà Đông. Hội nghị quyết định tặng Trung đoàn Liên khu 1 danh hiệu Trung đoàn Thủ đô. Theo lời kể của đồng chí Nguyễn Văn Trân, cũng trong ngày hôm đó, đại diện Chính phủ Việt Nam Dân chủ cộng hòa cùng đại diện các nước Anh, Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản tổ chức một cuộc đàm phán tại Hà Nội nhằm đi đến thỏa thuận: “Việt - Pháp cần có ngày ngừng bắn để kiều dân tản cư ra ngoài”.

Thời gian này, đồng chí Nguyễn Văn Trân cùng đồng chí Trần Quốc Hoàn, đặc phái viên Trung ương Đảng và đồng chí Lê Quang Đạo, Phó bí thư Khu ủy nhiều lần trực tiếp tới thăm Liên khu 1. Thấy các vị trí chiến đấu đều vững chắc, lương thực đủ ăn, có trung đội đã dự trữ được hàng tấn gạo, hàng tạ đường, thịt hộp, tôm khô, cá khô… Qua kiểm tra thực tế, các đồng chí cán bộ của ta đều nhận định, Hà Nội có khả năng giữ vững trận địa thêm nhiều ngày hơn so với dự kiến.

Ông kể: Cho đến ngày 19-1-1947, cuộc kháng chiến toàn quốc đã kéo dài được một tháng. Chúng tôi cũng chuẩn bị đón Tết kháng chiến đầu tiên của dân tộc trong vòng vây của kẻ thù. Thật xúc động khi nhận được đủ thứ hàng Tết do đồng bào hậu phương gửi vào. Đêm 30 Tết (tức ngày 21-1-1947),tổ cảm tử của các đồng chí Phạm Văn Long khu Đông Thành, Nguyễn Văn Hiển khu Đồng Xuân, Vũ Đình Kiểm khu Đông Kinh Nghĩa Thục đã bơi ra giữa Hồ Hoàn Kiếm, cắm quốc kỳ lên đỉnh Tháp Rùa. Ngoài ra, còn có nhiều trận tập kích diễn ra tại nhiều địa điểm trong nội thành. Tiếng súng hòa cùng tiếng pháo Giao thừa khiến ai cũng phập phồng, xốn xang...