DONALD DUNCAN VÀ CUỐN HỒI KÝ “TÔI TỪ BỎ!”

DONALD DUNCAN VÀ CUỐN HỒI KÝ “TÔI TỪ BỎ!”

Tháng 9/1965, Thượng sĩ Donald Duncan rời bỏ quân ngũ Hoa Kỳ, khép lại 10 năm binh nghiệp. Nhưng chỉ vài ngày sau khi trở về từ Việt Nam, ông đã trở thành một trong những người tiên phong phản đối cuộc chiến tranh phi nghĩa do chính đất nước của mình phát động trên dải đất hình chữ S. Khi tận mắt chứng kiến sự bạo tàn và lừa dối có hệ thống từ chính quyền Washington, Duncan không còn muốn phụng sự trong một bộ máy mà lương tri bị bóp nghẹt bởi dối trá.

Trong hồi ký “Tôi từ bỏ!” (I quit!) đăng trên tạp chí Ramparts năm 1966, Duncan thú nhận mình từng là một kẻ chống Cộng cực đoan. Xuất thân từ gia đình Công giáo, lớn lên với những câu chuyện kinh hoàng khi Liên Xô đàn áp phong trào nổi dậy ở Hungary, Duncan gia nhập quân đội với niềm tin rằng bản thân đang chiến đấu cho sự tự do. Nhưng tất cả đã sụp đổ khi ông bước chân tới Việt Nam.

Ở Sài Gòn, Duncan nhận ra cái gọi là “đồng minh” chỉ là một chính quyền mục rỗng, quan chức tham nhũng, quân đội bạc nhược và một tầng lớp lãnh đạo xa rời nhân dân. Ông kinh ngạc khi thấy binh sĩ Mỹ khinh miệt chính những người họ gọi là “phe mình”, còn dân thường Việt Nam thì bị gán cho những định kiến hạ nhục. Càng đi sâu, ông càng nhận ra người Mỹ không hề đến để bảo vệ tự do. Họ chỉ đang che đậy một trò chơi chính trị đầy tính toán ích kỷ.

Từ những phi vụ ném bom, thả thuốc diệt cỏ cho tới những lần "thẩm vấn” tàn khốc,… tất cả đã đánh thức lương tâm của Duncan. Ông thấy rõ sự thật: "Quân giải phóng Việt Nam có sức mạnh vì họ chiến đấu cho độc lập dân tộc, còn quân đội Sài Gòn rệu rã vì không một ai tin vào lý tưởng mà mình bị ép mang trên vai". Một bên sống chết cùng nhân dân, bên còn lại chỉ bấu víu vào bổng lộc và đặc quyền.

Khi chứng kiến hình ảnh người dân sẵn sàng che chở cho du kích, trong khi lạnh lùng quay lưng với quân đội Sài Gòn, Duncan hiểu rằng những khẩu hiệu “tự do” chỉ là lớp son tô vẽ. Những trận bom thay vì “ngăn cộng sản lan rộng” chỉ gieo thêm căm thù. Ông cay đắng nhận ra: "Nước Mỹ không hề bảo vệ dân chủ ở Việt Nam mà chỉ đang dựng lên một Hungary thứ hai ở châu Á, nơi hy vọng bị nghiền nát dưới xích sắt của chủ nghĩa chống Cộng mù quáng".