Đồng bào Bru Vân Kiều và cuộc kháng chiến chống Pháp
Trong thời kỳ phong kiến, các cộng đồng Bru-Vân Kiều chủ yếu sống phân tán, tổ chức xã hội theo hình thức các tộc trưởng hay già làng. Mối quan hệ chính trị với các vương triều, chúa Nguyễn hoặc triều đình phong kiến của Việt Nam trong các thế kỷ trước khá mơ hồ, phần lớn là sự cai quản gián tiếp. Dân tộc Bru-Vân Kiều không tham gia vào các chính quyền trung ương lớn, mà vẫn giữ được nền tảng tự trị và các phong tục tập quán riêng biệt.
Trong những năm 1940-1954, đồng bào Bru-Vân Kiều tham gia vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Họ đứng về phía Việt Minh và đóng vai trò quan trọng trong các chiến dịch, đặc biệt là cung cấp thông tin, hậu cần và tham gia các hoạt động du kích. Việc tham gia vào kháng chiến đã giúp đồng bào Bru-Vân Kiều có mối quan hệ gần gũi với chính quyền cách mạng, đồng thời được công nhận quyền lợi của mình trong khuôn khổ chính trị mới.
Vào cuối thế kỷ 19, khi Pháp xâm chiếm Đông Dương, họ đã tiếp cận các đồng bào dân tộc thiểu số qua các chính sách "chia để trị", áp dụng những hình thức cai trị trực tiếp hoặc gián tiếp, nhằm kiểm soát những khu vực có dân tộc thiểu số như Bru-Vân Kiều. Tuy nhiên, người Bru-Vân Kiều vẫn giữ được phần lớn nét văn hóa và cách thức sinh hoạt của mình.
Sau khi Nhật đầu hàng Pháp vào năm 1945, Việt Minh dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã phát động phong trào kháng chiến trong cả nước, trong đó có các dân tộc thiểu số như Bru-Vân Kiều. Lúc này, phong trào giải phóng dân tộc đã thu hút đông đảo đồng bào Bru-Vân Kiều tham gia.
Các chiến sĩ Bru-Vân Kiều đã đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động du kích, tổ chức kháng chiến chống lại quân Pháp trong khu vực Tây Quảng Trị. Đây là vùng có địa hình hiểm trở, thuận lợi cho các chiến dịch du kích.
Vùng núi Hướng Hóa, Đakrông và các khu vực xung quanh là nơi hoạt động mạnh mẽ của các căn cứ cách mạng. Đồng bào Bru-Vân Kiều tham gia vào việc cung cấp thông tin tình báo, tiếp tế lương thực và giúp đỡ các chiến sĩ cách mạng.
Các cuộc tấn công du kích vào các đồn bốt, quân đội Pháp cũng diễn ra thường xuyên trong giai đoạn này.
Một trong những trận đánh nổi bật trong kháng chiến chống Pháp ở khu vực Tây Quảng Trị là chiến dịch tấn công vào các đồn bốt của quân Pháp. Các chiến sĩ du kích Bru-Vân Kiều tham gia vào các trận phục kích, phá hoại các tuyến đường giao thông của Pháp, cản trở sự di chuyển của quân Pháp.
Đồng bào Bru-Vân Kiều cũng tham gia vào việc xây dựng và bảo vệ các căn cứ cách mạng, tham gia các cuộc tổng tấn công vào các điểm đóng quân của Pháp.
