ĐỒNG CHÍ CAO PHÁT THÀNH

CAO PHÁT THÀNH

(1913-1988)

Cao Phát Thành, còn có tên Nguyễn Văn Hải, sinh ngày 3/9/1912 (tức năm Quí Sửu), tại xã Ngãi Xuyên, quận Trà Cú, tỉnh Trà Vinh. Cha ông cụ Cao Văn Bình, là một điền chủ bậc trung, nhiều năm giữ chức Hương cả làng Ngãi Xuyên (thường gọi cả Bình) nhưng có tư tưởng yêu nước, tiến bộ thường khuyến khích con mình chuyên tâm ăn học, đừng cộng tác với chế độ thực dân. Mẹ ông - bà Trầm Thị Bì, một phụ nữ đảm đang, một đời tận tụy vì chồng vì con.

Sinh ra trong gia đình khá giả và có chí hướng nên từ nhỏ, sau khi có bằng tiểu học ở Trà Vinh, Cao Phát Thành lên Sài Gòn tiếp tục học bậc trung học, tích cực tham gia và trở thành nhân vật nòng cốt của phong trào. Năm 1930, ông được vào tổ chức Liên hiệp học sinh, sinh viên Sài Gòn, một tổ chức quần chúng do Đảng lãnh đạo. Năm 1931, Cao Phát Thành bị đuổi học về Trà Vinh và mất liên lạc với tổ chức. Từ Trà Vinh, Cao Phát Thành vài lần trở lên Sài Gòn bắt liên lạc với Đảng nhưng không kết quả. Ông đành mở lớp dạy học ở Trà Cú để đợi thời cơ.

Năm 1937, Ủy ban Hành động tỉnh Trà Vinh được Tỉnh ủy Trà Vinh thành lập nhằm tập hợp quần chúng đấu tranh chính trị với địch theo chủ trương Mặt trận dân chủ. Từ Trà Cú, Cao Phát Thành lên Trà Vinh tham gia phong trào. Tại đây, ông gặp lại người bạn cũ là Nguyễn Duy Khâm (là Tỉnh ủy viên Trà Vinh và là thành viên chủ chốt của Ủy ban Hành động tỉnh), ông đã giới thiệu Cao Phát Thành với Trần Thành Đại (cán bộ được Đảng cử về công tác tại Trà Cú).

Bắt được liên lạc với Đảng, Cao Phát Thành tích cực công tác. Ông vận động quần chúng Trà Cú tham gia các Hội Ái hữu, tương tế, thu thập dân nguyện... theo chủ trương của Ủy ban Hành động tỉnh. Khi đang chuẩn bị thành lập Ủy ban Hành động quận Trà Cú thì Cao Phát Thành bị thực dân bắt nhưng không có chứng cớ cụ thể nên không lâu, chúng buộc phải thả ông ra.

Đảng chuyển vào hoạt động bí mật nhưng Cao Phát Thành vẫn giữ được liên lạc qua các đồng chí Nguyễn Duy Khâm, Trần Thành Đại... và tiếp tục hoạt động theo sự phân công của Đảng. Ông gia nhập nhóm trí thức Trà Vinh để giữ thế hợp pháp.

Tháng 5/1945, Cao Phát Thành chính thức đứng vào hàng ngũ của Đảng chiến đấu cho sự nghiệp độc lập tự do của dân tộc. Thời gian này, tổ chức Thanh niên Tiền Phong ra đời và hoạt động mạnh. Theo sự phân công của Tỉnh ủy và Tỉnh bộ trưởng Thanh niên Tiền phong, Cao Phát Thành tham gia ban lãnh đạo Quận bộ Thanh niên Tiền Phong Trà Cú. Các đồng chí đã lãnh đạo nhân dân cướp chính quyền thành công trong cuộc Cách mạng Tháng Tám ở Trà Cú.

Sau khi chính quyền về tay nhân dân, hệ thống tổ chức Đảng, chính quyền và các đoàn thể cứu quốc ở Trà Cú ra đời và đi vào hoạt động, đồng chí Cao Phát Thành được cử giữ cương vị Chủ nhiệm Mặt trận Việt Minh huyện. Đến tháng 11/1945, khi Pháp chuẩn bị nổ súng tái chiếm Trà Vinh, đồng chí được cử làm Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện.

Pháp tái chiếm Trà Cú, đồng chí Cao Phát Thành cùng một số cán bộ chủ chốt của Trà Cú theo chân Tỉnh ủy rút về Bạc Liêu, Cà Mau. Tại đây, vào đầu năm 1946, Xứ ủy Nam kỳ quyết định thành lập đoàn cán bộ sang Thái Lan, Mã Lai sưu tầm vũ khí phục vụ công cuộc kháng chiến, đồng chí Cao Phát Thành được chỉ định tham gia đoàn, với vai trò quản lý. Sang Thái Lan, bên cạnh nhiệm vụ mua và chuyển vũ khí về Nam bộ, đoàn còn vận động thanh niên Việt Kiều gia nhập bộ đội Hải Ngoại đưa về nước chiến đấu. Đồng chí Cao Phát Thành được cử làm Trưởng ban Quản lý Chi đội Hải ngoại Cửu Long I, đơn vị về chiến đấu và trở thành nòng cốt phát triển quân chủ lực Khu 9.

Sau khi các Chi đội bộ đội Hải ngoại lần lượt về nước, từ năm 1948, đồng chí Cao Phát Thành được giữ lại công tác ở Thái Lan và Cao Miên với các chức vụ Phó Ban Hàng hải Nam bộ hoạt động ở Thái Lan; Chánh Văn phòng Ban Ngoại vụ Nam bộ lưu động tại Thái Lan và Cao Miên; Trưởng ban Thương mại quân sự Nam bộ tại Thái Lan và Cao Miên; Trưởng Quản trị Ban Quân giới Nam bộ ở Thái Lan và Cao Miên.

Sau Hiệp định Genève, đồng chí Cao Phát Thành được điều về công tác tại Bộ Ngoại giao. Sau khóa đào tạo, trong suốt từ 1954 - 1960, đồng chí là cán bộ, rồi quyền Trưởng phòng Lễ tân - Vụ Lễ tân của Bộ Ngoại giao.

Năm 1960, đồng chí Cao Phát Thành được Hồ Chủ tịch và Trung ương Đảng tín nhiệm rút về Ban Đối ngoại Trung ương Đảng phụ trách các vấn đề về nghi thức và khánh tiết tiếp các phái đoàn đại diện các đảng Cộng sản và Công nhân các nước anh em sang dự Đại hội lần thứ III Đảng Lao động Việt Nam. Sau Đại hội đến năm 1969, đồng chí là Trưởng phòng Lễ tân Ban Đối ngoại Trung ương Đảng.

Năm 1967, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam được thành lập, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong tiến trình cách mạng miền Nam, hai năm sau, được đông đảo các nước và các tổ chức trên thế giới công nhận và thiết lập quan hệ ngoại giao. Đoàn CP 69 được thành lập (tại miền Bắc) để thực hiện nhiệm vụ đối ngoại của Mặt trận Dân tộc Giải phóng và Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam. Đồng chí Cao Phát Thành được điều về làm Chánh Văn phòng cơ quan này.

Tháng 2/1975, đồng chí Cao Phát Thành nhận quyết định và lên đường vào công tác ở Bộ Ngoại giao Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam.

Cuối năm 1975, sau khi Hiệp thương thống nhất Tổ quốc, Bộ Ngoại giao Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam hoàn thành trách nhiệm trước lịch sử, đồng chí Cao Phát Thành được Chính phủ điều sang làm Phó Hiệu trưởng Phân hiệu Hành chính quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh (nay là Học viện Hành chính quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh).

Tháng 4/1980, đồng chí Cao Phát Thành được Đảng và Nhà nước cho nghỉ hưu.

Ngày 23/3/1988, đồng chí từ trần, hưởng thọ 75 tuổi.

Với những công hiến to lớn đó, đồng chí Cao Phát Thành đã được tặng thưởng: Huân chương Độc lập hạng Nhất; Huân chương Chiến thắng hạng Nhì; Huân chương Kháng chiến hạng Nhất..../.