Đồng chí Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Ba mươi tư chiến sĩ tại rừng Trần Hưng Đạo

Ngày 22/12/1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo thuộc Nguyên Bình, Cao Bằng, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân làm lễ thành lập. Đồng chí Đại tướng Võ Nguyên Giáp trực tiếp phụ trách đơn vị gồm 34 cán bộ, chiến sĩ được chọn từ các đội du kích Cao-Bắc-Lạng. Đội tổ chức thành ba tiểu đội. Hoàng Sâm làm Đội trưởng, Dương Mạc Thạch làm Chính trị viên, Hoàng Văn Thái phụ trách kế hoạch và tình báo. Quy mô nhỏ phản ánh điều kiện thực tế của lực lượng cách mạng lúc bấy giờ: vũ khí ít, căn cứ ở vùng núi, hoạt động dựa vào sự che chở của nhân dân. Lễ thành lập xác lập một đơn vị chủ lực có tổ chức và nhiệm vụ rõ ràng. Đồng chí Võ Nguyên Giáp không chỉ tham gia buổi lễ mà còn chịu trách nhiệm chỉ huy, xây dựng kỷ luật và định hướng hoạt động. Tên “tuyên truyền” nhấn mạnh rằng đội cần giải thích mục tiêu cách mạng, gây dựng niềm tin và phát triển lực lượng, chứ không chỉ tìm trận đánh. Những chiến sĩ đầu tiên phải học cách phối hợp, giữ bí mật và gắn bó với cơ sở địa phương. Đội tồn tại trong điều kiện phải cơ động, tránh bị bao vây và tìm nguồn trang bị từ những gì có thể huy động. Chỉ hai ngày sau lễ thành lập, đơn vị tiến công Phai Khắt và Nà Ngần, mở đầu bằng những chiến thắng đầu tiên. Sự kiện tại khu rừng Trần Hưng Đạo vì thế đánh dấu thời điểm hình thành tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam.