Đồng chí Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Phong trào học sinh năm 1926
Sự kiện để tang Phan Châu Trinh đưa học sinh Huế xuống đường, trong đó có Đồng chí Võ Nguyên Giáp.
Tháng 3/1926, khi nhà yêu nước Phan Châu Trinh qua đời, nhiều nơi trên cả nước tổ chức lễ truy điệu và để tang. Tại Huế, học sinh tham gia các hoạt động tưởng niệm, biến nỗi tiếc thương thành dịp bày tỏ thái độ trước chính quyền thuộc địa. Đồng chí Đại tướng Võ Nguyên Giáp khi đó còn là học sinh, đã tham gia phong trào. Hoạt động của học sinh nhanh chóng bị chính quyền theo dõi và đàn áp. Nhà trường buộc người tham gia phải chịu kỷ luật; Đồng chí Võ Nguyên Giáp bị đuổi học khỏi Quốc học Huế. Biến cố này khiến con đường học tập chính quy của ông bị gián đoạn, nhưng không chấm dứt việc tự học và tham gia hoạt động yêu nước. Từ sau sự kiện, ông tiếp tục tìm kiếm cơ hội học tập ở nơi khác và tham gia nhóm thanh niên có xu hướng đấu tranh. Phong trào năm 1926 cho thấy một biểu hiện của đời sống chính trị trong tầng lớp học sinh: lễ tưởng niệm nhân vật yêu nước có thể trở thành hành động công khai đòi hỏi quyền dân tộc. Với Đồng chí Võ Nguyên Giáp, đây là một trong những lần đầu ông trực tiếp nếm trải sự trừng phạt của bộ máy thuộc địa vì hoạt động chính trị. Bị đuổi học không phải một bước ngoặt được sắp đặt sẵn, mà là hậu quả cụ thể của cuộc đối đầu giữa học sinh và nhà cầm quyền. Từ sự kiện ấy, ông tiếp tục con đường học tập và hoạt động, dần chuyển từ phản kháng trong trường học sang tổ chức và viết báo.
