Đồng Chí Đặng Châu Tuệ - Người Thắp Lửa Cách Mạng Vùng Mỏ

Trong những năm tháng đầu của phong trào cách mạng Việt Nam, khi giai cấp công nhân bắt đầu hình thành và lớn mạnh, đã xuất hiện những người con ưu tú, kiên cường đứng lên lãnh đạo phong trào đấu tranh. Đồng chí Đặng Châu Tuệ là một trong những nhà cách mạng tiền bối ấy, người đã có công lớn trong việc xây dựng và phát triển phong trào công nhân vùng mỏ Quảng Ninh, thắp lên ngọn lửa cách mạng trong lòng những người thợ mỏ. Đặng Châu Tuệ sinh năm 1907, quê ở Thái Bình, sau chuyển lên Nam Định học trường thành chung. Sớm giác ngộ cách mạng, anh đã tham gia vào các phong trào yêu nước từ rất sớm. Với tinh thần hăng hái, nhiệt huyết và khả năng tổ chức, anh nhanh chóng trở thành một cán bộ cốt cán của Đảng Cộng sản Việt Nam. Đầu năm 1930, Đặng Châu Tuệ được Đảng cử lên vùng mỏ Quảng Ninh để thực hiện phong trào "vô sản hóa", tức là thâm nhập vào các nhà máy, hầm mỏ, sống và làm việc cùng công nhân để tuyên truyền, giác ngộ và tổ chức họ đấu tranh. Anh đã vào làm công nhân đào than tại lò Pi-o (nay là Non Đông) sau đó chuyển sang làm thợ chống lò ở Vạn Lợi (tức Văn Lôi) tại khu mỏ Mạo Khê. Tại đây, Đặng Châu Tuệ đã cùng với các đồng chí khác như Nguyễn Văn Cừ, Phạm Văn Ngọ, Hạ Bá Cang (tức Hoàng Quốc Việt) tích cực tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, giác ngộ công nhân về quyền lợi và sứ mệnh lịch sử của giai cấp mình. Anh đã tổ chức các lớp học xóa mù chữ, đọc báo, truyền bá tư tưởng cách mạng, xây dựng các tổ chức công hội đỏ, đoàn thanh niên cộng sản. Ngày 23 tháng 2 năm 1930, chỉ 20 ngày sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của khu mỏ Quảng Ninh đã được thành lập tại Mạo Khê, với 5 đồng chí: Đặng Châu Tuệ, Vũ Thị Mai, Bùi Đức Giao, Nguyễn Huy Sán, Bùi Văn Mạo. Đồng chí Đặng Châu Tuệ được chỉ định làm Bí thư Chi bộ. Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong phong trào cách mạng vùng mỏ, đưa phong trào công nhân từ tự phát sang tự giác, có sự lãnh đạo của Đảng. Đặng Châu Tuệ còn là Chủ bút của Báo Than, một tờ báo cách mạng bí mật, có vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, cổ vũ phong trào đấu tranh của công nhân. Anh đã viết nhiều bài báo sắc sảo, vạch trần tội ác của thực dân Pháp và bọn chủ mỏ, kêu gọi công nhân đoàn kết đấu tranh giành quyền lợi. Đầu năm 1931, Đặng Châu Tuệ bị Pháp bắt và giam tại Hỏa Lò, sau đó bị đày ra Côn Đảo. Tuy nhiên, dù trong lao tù, anh vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, tiếp tục đấu tranh và truyền lửa cách mạng cho các đồng chí. Cuối năm 1936, anh được trả tự do theo luật ân xá và tiếp tục hoạt động cách mạng. Sau Cách mạng tháng Tám, Đặng Châu Tuệ tiếp tục cống hiến cho đất nước trên nhiều cương vị khác nhau, từng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I, Chủ tịch Ủy ban Hành chính lâm thời tỉnh Nam Định. Anh là một tấm gương sáng về lòng trung thành, kiên cường và cống hiến trọn đời cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc.