Đồng chí Đỗ Nhuận viết “Bài ca cách mạng tiến quân” cho thời kỳ xây dựng miền Bắc

Năm 1957, Đồng chí Đỗ Nhuận viết “Bài ca cách mạng tiến quân” trong một thời kỳ miền Bắc vừa bước vào xây dựng sau kháng chiến chống Pháp. Hiệp định Genève đã tạm chia đất nước, còn lực lượng vũ trang miền Bắc tổ chức lại và tiến tới xây dựng quân đội chính quy. Báo Quân đội nhân dân đặt tác phẩm vào bối cảnh ấy: hành khúc lại theo chân người lính đến thao trường. Phần lời trên trang âm nhạc của Hội Nhạc sĩ Việt Nam mở ra bằng hình ảnh đoàn quân từ chiến khu trở về Thủ đô, rồi chuyển từ ký ức kháng chiến sang công việc xây dựng chính quyền, kiến thiết và hướng tới thống nhất. Cách sắp xếp ấy làm cho bài hát có hai chiều vận động: nhớ lại những năm đấu tranh và nhìn về nhiệm vụ đang mở ra. Nghiên cứu của Hội Nhạc sĩ về ngôn ngữ dân gian trong sáng tác Đồng chí Đỗ Nhuận chỉ ra ông kết hợp điệu thức năm âm với nhịp điệu truyền thống để tạo nên những hành khúc có âm hưởng gần gũi với người Việt. Ca khúc được trình bày bởi hợp ca nam nữ Đài Tiếng nói Việt Nam, phù hợp với hình thức lời ca hướng tới cộng đồng rộng lớn. “Bài ca cách mạng tiến quân” vì thế ghi dấu giai đoạn Đồng chí Đỗ Nhuận mở rộng đề tài hành khúc: người lính vẫn giữ vai trò trung tâm, nhưng tiếng hát đã gắn cuộc hành quân với công cuộc kiến thiết miền Bắc và mục tiêu thống nhất đất nước.