Đồng chí Hồ Hảo Hớn - Thủ lĩnh kiên trung của học sinh, sinh viên Sài Gòn – Gia Định
Đồng chí Hồ Hảo Hớn còn có bí danh là Hai Nghị, Ba Lực và Nguyễn Văn Chiêu; sinh ngày 15 tháng 10 năm 1926 tại ấp Thanh Tân, xã Hương Mỹ, huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre (nay là xã Hương Mỹ, huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre) trong gia đình nhà nho yêu nước, cha là cụ Hồ Văn Mẹo, mẹ là cụ Nguyễn Thị Dự; đồng chí là người con thứ ba trong gia đình 9 anh chị em (4 gái 5 trai). Từ nhỏ, ông đã thể hiện sự thông minh, ham học hỏi, được gia đình cho đi học trường công lập ở xã Hương Mỹ.
Năm 1939, Hồ Hảo Hớn thi vào Trường Trung học Mỹ Tho. Đến khi tốt nghiệp bậc trung học năm 1943, ông lên Sài Gòn, tiếp tục vào học tại Trường Petrus Ký (nay là Trường Trung học phổ thông chuyên Lê Hồng Phong). Năm 1945, Hồ Hảo Hớn vừa tốt nghiệp tú tài thì Nhật đảo chính Pháp ở Đông Dương, Trường Petrus Ký bị Nhật chiếm đóng, ông rời khỏi trường. Trở về quê nhà, trong khí thế sôi sục của Nhân dân Bến Tre bị vùng lên khởi nghĩa giành chính quyền, tháng 5 cùng năm, đồng chí gia nhập tổ chức “Thanh niên Tiền phong” do Xứ ủy Tiền phong chủ trương thành lập, sau đổi thành “Thanh niên Cứu quốc”.
Năm 1947, Hồ Hảo Hớn thoát ly gia đình đi kháng chiến với bí danh Hai Nghị. Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Trần Bạch Đằng, đồng chí công tác tại Viện Văn hóa Kháng chiến Nam bộ. Năm 1948, Viện sáp nhập vào Sở Giáo dục Nam Bộ, đồng chí được phân công giữ chức Phó phòng Sưu tầm tài liệu, với nhiệm vụ sưu tầm những tài liệu về giáo dục và văn hóa, giáo dục truyền thống lịch sử dân tộc. Đồng thời, ông còn được phân công giảng dạy trực tiếp tại Trường Trung học kháng chiến Nguyễn Văn Tố, thực hiện đào tạo cán bộ kháng chiến, xây dựng nền tảng văn hóa kháng chiến Nam Bộ. Năm 1950, đồng chí Hồ Hảo Hớn vinh dự kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.
Năm 1954, Hiệp định Genève được ký kết, đồng chí được điều về nội đô Sài Gòn hoạt động bí mật, được tổ chức giao nhiệm vụ vận động tập hợp các lực lượng trí thức. Sài Gòn là trung tâm đầu não của chính quyền tay sai, cũng là nơi tập trung phong trào đấu tranh chính trị đô thị sôi nổi. Với bí danh Nguyễn Văn Chiêu, đồng chí dạy ở các trường Trung học tư thục: Việt Nam học đường, Chu Mạnh Trinh, Nguyễn Huệ… công việc này vừa giúp ông trang trải cuộc sống, vừa thuận lợi cho hoạt động cách mạng, tuyên truyền, giác ngộ cách mạng cho đội ngũ trí thức học sinh, sinh viên.
