ĐỒNG CHÍ HOÀNG QUỐC VIỆT: TỪ NGƯỜI THỢ YÊU NƯỚC ĐẾN NHÀ LÃNH ĐẠO CÁCH MẠNG LỖI LẠC

1. Xuất thân, bản lĩnh tuổi trẻ và sự thức tỉnh từ phong trào công nhân

Đồng chí Hoàng Quốc Việt tên thật là Hạ Bá Cang, sinh ngày 28 tháng 5 năm 1905 tại vùng đất giàu truyền thống Đáp Cầu, tỉnh Bắc Ninh. Sinh ra và lớn lên trong cảnh đất nước mất độc lập, người thanh niên Hạ Bá Cang sớm tiếp thu tinh thần yêu nước từ quê hương và gia đình. Khi theo học nghề tại Trường Bách nghệ Hải Phòng, ông đã bộc lộ rõ tinh thần đấu tranh bất khuất của thế hệ trẻ.

Cuối năm 1925, đầu năm 1926, hưởng ứng phong trào đấu tranh của thanh niên, học sinh cả nước đòi thực dân Pháp ân xá cho nhà yêu nước Phan Bội Châu, Hạ Bá Cang đã cùng các bạn học hăng hái tham gia hưởng ứng. Vì hoạt động yêu nước này, ông bị nhà trường sa thải, đuổi học. Sự dấn thân sớm ấy đã khép lại con đường học tập chính quy nhưng lại mở ra bước ngoặt quyết định: đưa ông trực tiếp bước vào đời sống của lớp người lao động nghèo khổ.

Những năm tháng bôn ba làm thợ tại các mỏ than và xưởng cơ khí ở Hải Phòng đã giúp Hoàng Quốc Việt trực tiếp chứng kiến và chia sẻ những cực nhọc, bất công mà người công nhân phải gánh chịu dưới ách áp bức thuộc địa. Chính trải nghiệm thực tiễn phong phú ấy đã tôi luyện ở ông ý thức giai cấp sâu sắc và tinh thần đấu tranh triệt để.

Năm 1928, khi đang làm thợ tại Hải Phòng, ông được kết nạp vào Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên – tổ chức cách mạng do Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập. Từ đây, người thợ Hạ Bá Cang chính thức dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng chuyên nghiệp. Đến cuối năm 1928, ông được tổ chức phân công vào Sài Gòn hoạt động. Tại đây, ông tiếp tục sống và làm việc như một người thợ thực thụ để tuyên truyền, vận động công nhân, xây dựng cơ sở và đẩy mạnh phong trào đấu tranh. Năm 1929, ông gia nhập Đông Dương Cộng sản Đảng.

2. Đòn thử thách Côn Đảo và tư duy "biến nhà tù thành trường học cách mạng"

Đầu năm 1930, sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, đồng chí Hoàng Quốc Việt được cử ra Bắc để chuẩn bị công tác tổ chức cho Đảng. Tuy nhiên, khi vừa ra đến Hải Phòng, ông bị thực dân Pháp phát hiện và bắt giữ.

Chính quyền thực dân đã kết án ông mức án vô cùng khắc nghiệt: tù khổ sai chung thân và đày ra Côn Đảo – nơi được mệnh danh là "địa ngục trần gian". Trong những năm tháng bị giam cầm giữa sóng gió đại dương và chế độ lao tù tàn bạo, đồng chí Hoàng Quốc Việt cùng các chiến sĩ cộng sản đã thể hiện khí tiết kiên cường, không chịu lùi bước. Ông cùng các đồng chí thành lập tổ chức Đảng trong tù, biến chốn ngục tàn bạo thành môi trường rèn luyện lý luận, văn hóa và bản lĩnh chiến đấu. Tinh thần "biến nhà tù thực dân thành trường học cách mạng" đã giúp ông cùng nhiều nhà lãnh đạo cách mạng giữ vững niềm tin sắt đá vào thắng lợi cuối cùng.

Cuối năm 1936, trước sức ép của phong trào đấu tranh nhân dân và thắng lợi của Mặt trận Nhân dân Pháp, đồng chí Hoàng Quốc Việt được trả tự do. Trở về đất liền, ông lập tức lao vào hoạt động cách mạng công khai và bán hợp pháp, tích cực tham gia công tác báo chí và chỉ đạo phong trào vận động dân chủ. Năm 1937, ông được Đảng tin tưởng giao trọng trách Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ. Trên cương vị này, ông đã khéo léo chỉ đạo khôi phục và củng cố hệ thống tổ chức Đảng, phát triển phong trào quần chúng khắp các tỉnh miền Bắc.

3. Ngọn cờ lãnh đạo tại Hội nghị Trung ương 8 và Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945

Năm 1941, tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ Tám do Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì tại Pắc Bó (Cao Bằng), chiến lược cách mạng Việt Nam đã có sự chuyển hướng mang tính lịch sử: đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu. Tại Hội nghị quan trọng này, đồng chí Hoàng Quốc Việt được bầu vào Ban Thường vụ Trung ương Đảng.

Cùng với Tổng Bí thư Trường Chinh và các đồng chí trong Ban Thường vụ Trung ương, đồng chí Hoàng Quốc Việt đã gánh vác trọng trách chỉ đạo công tác xây dựng Mặt trận Việt Minh, phát triển lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang, chuẩn bị mọi mặt cho cuộc khởi nghĩa giành chính quyền.

Trong thời kỳ tiền khởi nghĩa (1941–1945), ông trực tiếp bám sát địa bàn Bắc Kỳ, chỉ đạo phong trào đấu tranh, gây dựng căn cứ địa và mở rộng các hội Cứu quốc. Khi thời cơ lịch sử xuất hiện vào tháng 8 năm 1945, ông đã cùng Trung ương Đảng chỉ đạo cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám thành công trọn vẹn, đập tan ách trị vì của thực dân, phong kiến, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Sau Cách mạng Tháng Tám, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng (năm 1951), đồng chí Hoàng Quốc Việt tiếp tục được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương và được bầu làm Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Lao động Việt Nam.

4. Những cống hiến đặc biệt xuất sắc trên các cương vị lãnh đạo chủ chốt

Sau khi nước nhà giành được độc lập và trong suốt hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, đồng chí Hoàng Quốc Việt được Đảng và Nhà nước phân công đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo đặc biệt quan trọng:

●     Chủ tịch Tổng Công đoàn Việt Nam: Trưởng thành từ một người thợ, đồng chí Hoàng Quốc Việt có sự thấu hiểu sâu sắc và tình cảm gắn bó máu thịt với giai cấp công nhân. Trên cương vị người đứng đầu tổ chức Công đoàn, ông đã dành nhiều tâm huyết chỉ đạo xây dựng phong trào công nhân, giáo dục ý thức giai cấp, tổ chức các phong trào thi đua lao động sản xuất, đóng góp to lớn vào sự nghiệp kháng chiến và kiến quốc.

●     Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao: Là Viện trưởng đầu tiên của Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao, đồng chí Hoàng Quốc Việt đã đặt những viên gạch nền móng quan trọng cho việc xây dựng ngành Kiểm sát nhân dân, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, giữ gìn kỷ cương kỷ luật của Nhà nước non trẻ và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của Nhân dân.

●     Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam: Với uy tín lớn lao và phong cách làm việc chân thành, sâu sát, đồng chí đã kinh qua nhiều năm lãnh đạo công tác Mặt trận, củng cố và mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, quy tụ mọi lực lượng, nhân sĩ, trí thức và các tầng lớp nhân dân cùng chung sức vì sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội.

5. Di sản tinh thần và bài học cho thế hệ trẻ

Đồng chí Hoàng Quốc Việt qua đời ngày 25 tháng 12 năm 1992 tại Hà Nội, thọ 87 tuổi. Ghi nhận những công lao to lớn và đặc biệt xuất sắc của ông đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, Đảng và Nhà nước đã trân trọng trao tặng ông Huân chương Sao Vàng – huân chương cao quý nhất của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, cùng nhiều danh hiệu cao quý khác.

Cuộc đời của đồng chí Hoàng Quốc Việt là hình ảnh thu nhỏ của con đường phát triển cách mạng Việt Nam: từ lòng yêu nước nồng nàn đến việc tiếp thu lý luận cách mạng khoa học; từ lao động thực tiễn đến việc rèn luyện bản lĩnh qua ngục tù thực dân và vươn lên trở thành nhà lãnh đạo ở tầm chiến lược.

Đối với thế hệ trẻ và cán bộ, đảng viên hôm nay, tấm gương của đồng chí Hoàng Quốc Việt để lại những bài học vô giá:

●     Tinh thần kiên trì học tập, tự rèn luyện và vươn lên từ hoàn cảnh khó khăn.

●     Tinh thần bám sát thực tiễn, luôn gắn bó máu thịt với nhân dân và lớp người lao động.

●     Bản lĩnh chính trị vững vàng, ý chí chiến đấu kiên cường và lòng trung thành vô hạn với lý tưởng cách mạng.

Đồng chí Hoàng Quốc Việt mãi mãi là ngọn đuốc sáng, là niềm tự hào của quê hương Bắc Ninh và của toàn thể dân tộc Việt Nam trên hành trình bảo vệ và phát triển đất nước.