Đồng chí Hoàng Văn Thụ với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc

năm 1939, sau thời kỳ hoạt động công khai kết thúc, để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của các cơ sở Đảng trong thời kỳ hoạt động bí mật, với cương vị Bí thư Xứ ủy, đồng chí Hoàng Văn Thụ đã đề nghị với Xứ ủy cho xuất bản tờ báo Giải phóng, làm cơ quan tuyên truyền của Xứ ủy Bắc Kỳ - Đảng Cộng sản Đông Dương. Báo in bằng bàn đá và cơ quan ấn loát đặt tại làng Cổ Loa(1). Đồng chí được phân công phụ trách tờ báo và thường xuyên viết nhiều bài tuyên truyền chủ trương đấu tranh của Đảng, của Xứ ủy Bắc Kỳ với bí danh là Lý.

Trước sự lớn mạnh của phong trào cách mạng do Đảng ta lãnh đạo, mật thám Pháp và tay sai liên tục tăng cường lùng sục, vây ráp, truy bắt cán bộ cách mạng ở khắp nơi. Trước sự khủng bố gắt gao của thực dân Pháp, cơ quan Xứ ủy Bắc Kỳ đã phải di chuyển đến nhiều địa điểm bí mật để tránh tai mắt của kẻ thù.

Chân dung đồng chí Hoàng Văn Thụ. Ảnh tư liệu  

Trước tình hình trong nước có những biến chuyển mau lẹ, đặc biệt là tin Pháp đã đầu hàng phát xít Đức. Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 7 đã được triệu tập từ ngày 6 đến ngày 9 tháng 11 năm 1940 tại Đình Bảng(2) (Từ Sơn, Bắc Ninh). Tham gia dự Hội nghị Trung ương lần thứ 7 có các đồng chí: Trường Chinh, Hoàng Văn Thụ, Hoàng Quốc Việt, Phan Đăng Lưu, Trần Đăng Ninh... Hồi ký của đồng chí Hoàng Quốc Việt có kể về sự kiện quan trọng này, mà xưa nay vẫn chỉ hay nói là họp ở Đình Bảng: “Chúng tôi họp ngay trên gác nhà ông cụ (Đám Thi), chỗ họp rất kín đáo. Đang họp nửa chừng thì về chiều có tiếng Tây lai léo nhéo trong sân. Anh Thụ đập tay vào đùi đến đét: - Động rồi!... Nghe thấy động không ai bảo ai, tất cả chúng tôi nhét hết tài liệu vào túi, nhảy ra sân thượng, chỉ còn kịp dặn nhau: Nội nhật ngày hôm nay về Tam Sơn(*)(thuộc phủ Từ Sơn) tiếp tục họp”(3).

Tại hội nghị này đã đề ra chủ trương quyết định phát triển hình thức đấu tranh vũ trang, thành lập căn cứ địa Bắc Sơn - Võ Nhai. Đồng chí Hoàng Văn Thụ được Trung ương giao nhiệm vụ trực tiếp chỉ đạo thành lập căn cứ địa Bắc Sơn - Võ Nhai. “Đồng chí trực tiếp chỉ đạo củng cố phong trào Bắc Sơn, duy trì và phát triển các đội du kích. Đồng chí đã viết nhiều tài liệu lên án bọn phát xít Nhật, phân tích tình hình cách mạng và cổ vũ phong trào quần chúng như cuốn: Chiến tranh Thái Bình Dương và cách mạng giải phóng các dân tộc Đông Dương, cuốn Bắc Sơn khởi nghĩa”(4).

Để kiện toàn cơ quan lãnh đạo trung ương của Đảng, sau thời gian bị khủng bố trắng, nhiều đồng chí Ủy viên Trung ương, Tổng Bí thư của Đảng bị bắt. Hội nghị bầu Ban chấp hành Trung ương lâm thời do đồng chí Trường Chinh làm Quyền Tổng Bí thư; các đồng chí Hoàng Văn Thụ, Hoàng Quốc Việt là Ủy viên Thường vụ. Hội nghị còn giao nhiệm vụ cho đồng chí Hoàng Văn Thụ chuẩn bị sang Trung Quốc để gặp đồng chí Nguyễn Ái Quốc báo cáo tình hình cách mạng trong nước và xin ý kiến, kế hoạch chuẩn bị tổ chức Hội nghị Trung ương lần thứ tám. Đây là lần đầu tiên đồng chí Hoàng Văn Thụ được gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc.

Cuối tháng 2 năm 1941, trên đường đi dự Hội nghị Trung ương lần thứ tám tại Pác Bó (Cao Bằng), đồng chí Hoàng Văn Thụ và các đồng chí lãnh đạo Trung ương đã làm việc với Ban chỉ huy Đội du kích Bắc Sơn tại Khuổi Nọi, Vũ Lễ (Bắc Sơn) và thông báo chủ trương của Đảng về việc phát triển Đội du kích Bắc Sơn làm nòng cốt cho phát triển lực lượng vũ trang cách mạng, cử đồng chí Lương Văn Tri, Ủy viên Ban Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ làm Chỉ huy trưởng(5).

Tại Hội nghị Trung ương lần thứ tám (từ ngày 10 đến ngày 19 tháng 5-1941), dưới sự chủ trì của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tại Pác Bó (Hà Quảng, Cao Bằng). Tham dự Hội nghị có các đồng chí Trường Chinh, Hoàng Văn Thụ, Phùng Chí Kiên, Hoàng Quốc Việt, các đại biểu Xứ ủy Bắc Kỳ, Xứ ủy Trung Kỳ…

Hội nghị xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ cấp thiết của cách mạng Đông Dương lúc bấy giờ: “Trong lúc này quyền lợi của bộ phận, của giai cấp phải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong của quốc gia, của dân tộc. Trong lúc này nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc lập, tự do cho toàn thể dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận, giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được”(6).

Theo đề nghị của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, Hội nghị đã bầu Ban Chấp hành Trung ương Đảng chính thức, bầu đồng chí Trường Chinh làm Tổng Bí thư; bầu Ban Thường vụ Trung ương Đảng gồm ba đồng chí: Trường Chinh, Hoàng Văn Thụ, Hoàng Quốc Việt; thông qua Điều lệ tóm tắt của Đảng; Vấn đề Đảng; Chương trình Việt Minh, Điều lệ Việt Nam nông dân Cứu quốc Hội(7). Như vậy, tại hội nghị này đồng chí Hoàng Văn Thụ được bầu vào Ban Thường vụ Trung ương Đảng, đặc trách công tác công vận và binh vận của Đảng. Tại hội nghị này Trung ương Đảng đã chủ trương “thành lập Việt Nam độc lập đồng minh, gọi tắt là Việt Minh”(8). Đồng chí Hoàng Văn Thụ còn được cử vào Tổng bộ lâm thời Mặt trận Việt Minh(9). Nghị quyết của Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương và các văn kiện của Hội nghị là kết quả trí tuệ của toàn Đảng, do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì, nhưng đồng thời cũng là những cống hiến quan trọng của đồng chí Hoàng Văn Thụ và Ban Thường vụ Trung ương lâm thời do Quyền Tổng Bí thư Trường Chinh lãnh đạo thực hiện từ sau Hội nghị Trung ương lần thứ bảy (năm 1940).