Người hoạt động cách mạng trước năm 1945

Đồng chí Lê Hồng Phong - đem xương máu vun tưới cho cây cách mạng khai hoa, nở rộ

Kỷ niệm 123 năm Ngày sinh đồng chí Lê Hồng Phong (06/9/1902 - 06/9/2025) diễn ra vào dịp toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang tổ chức đại hội Đảng các cấp, hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Đây là dịp để tri ân công lao, đóng góp to lớn của đồng chí Lê Hồng Phong đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, qua đó, xây dựng, bồi đắp niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, chế độ xã hội chủ nghĩa, tích cực hiện thực hóa nghị quyết Đảng vào cuộc sống.

TP. Hồ Chí Minh20/05/2026P.V (T/h) (BÁO CAO BẰNG)2 lượt xem0 lượt chia sẻ
Đồng chí Lê Hồng Phong - đem xương máu vun tưới cho cây cách mạng khai hoa, nở rộ

Từ thanh niên giàu lòng yêu nước đến người học trò xuất sắc của Bác

Đồng chí Lê Hồng Phong tên thật là Lê Huy Doãn, sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo thuộc xóm Đông Cửa, thôn Đông Thông, tổng Thông Lạng nay xã Hưng Nam Nguyên, tỉnh Nghệ An. Từ nhỏ, đồng chí đã thể hiện là một cậu bé thông minh, ham học nên được gia đình cho theo học chữ Nho tại trường làng, sau đó chuyển sang học chữ quốc ngữ hết bậc Sơ học yếu lược. Năm 16 tuổi, vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, phải rời quê xuống Vinh xin làm công nhân tại Nhà máy Diêm-Bến Thủy. Chứng kiến cuộc sống lầm than của những người lao động, đồng chí Lê Hồng Phong cùng với người bạn thân của mình là Phạm Thành Khôi (tức Phạm Hồng Thái) đã vận động công nhân đứng lên đấu tranh đòi quyền lợi và phản đối chính sách hà khắc của giới chủ. Sau sự kiện này, đồng chí Lê Hồng Phong bị đuổi việc. Cuối năm 1923, đồng chí bí mật sang Xiêm (Thái Lan) gặp các nhà yêu nước Việt Nam. Năm 1924, sang Quảng Châu (Trung Quốc) gia nhập nhóm Tâm Tâm xã, sau đó, gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, được Người giác ngộ cách mạng. Năm 1925, đồng chí Lê Hồng Phong gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, tham gia lớp huấn luyện cán bộ cách mạng do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tổ chức. Bắt đầu từ đây, cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của đồng chí Lê Hồng Phong đã gắn liền với phong trào cộng sản quốc tế và sự nghiệp cách mạng Việt Nam.

Sự gặp gỡ giữa lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc với đồng chí Lê Hồng Phong đã mở ra bước ngoặt trong cuộc đời hoạt động cách mạng của người thanh niên xứ Nghệ. Tháng 11/1924, khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đến Quảng Châu, đồng chí Lê Hồng Phong và nhóm Tâm Tâm xã được gặp Người và quyết định đi theo con đường cứu nước của Người. Đây là thế hệ cán bộ đầu tiên được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp tuyển chọn, huấn luyện và đào tạo và đồng chí Lê Hồng Phong đã được nghe những bài giảng đầu tiên về lịch sử phong trào cách mạng quốc tế và cách mạng giải phóng dân tộc, về những nguyên lý của Chủ nghĩa Mác - Lê-nin... Những bài học đó đã dẫn dắt và nâng tầm nhận thức của đồng chí Lê Hồng Phong, từ một thanh niên giàu lòng yêu nước trở thành người cộng sản và là một học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngay từ khi được dự khóa huấn luyện chính trị ở Quảng Châu, đồng chí đã bộc lộ tư chất, tài năng của người cán bộ cách mạng và được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc phát hiện, bồi dưỡng, lựa chọn. Người đã gửi đồng chí Lê Hồng Phong vào những trường đào tạo cán bộ cao cấp của Trung Hoa và Liên Xô. Đồng chí được học tập toàn diện về quân sự và chính trị tại Trường Quân sự Hoàng Phố, Trường Hàng không ở Quảng Châu, Trường Lý luận quân sự của lực lượng không quân Xô-viết ở Lê-nin-grat, Trường Đào tạo phi công quân sự ở Bô-rit-ơ-lep-xcơ (Liên Xô). Trong 3 năm (1928 - 1931) đồng chí học tại Trường Đại học Phương Đông và hoàn thành xuất sắc chương trình, được chuyển tiếp làm nghiên cứu sinh.

Trong thời gian đồng chí Lê Hồng Phong đi học tập, đào tạo ở Liên Xô, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc vẫn thường xuyên giữ liên lạc, theo dõi và hướng dẫn. Trong bức thư Người gửi đồng chí Lê Hồng Phong ngày 2/3/1930, Người thân mật gọi: “Gửi Hồng Phong Lão”, để thông báo về sự kiện ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam và khẳng định: “Trong nước bây giờ đã có Đảng thống nhất vững vàng, không còn những tệ chia lìa ấu trĩ như trước nữa”. Điều đó thể hiện sự quan tâm đặc biệt của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đối với đồng chí Lê Hồng Phong. Và đồng chí Lê Hồng Phong đã không phụ lòng của Người thầy dẫn dắt, đồng chí đã từng bước trưởng thành cả về nhận thức lý luận và năng lực lãnh đạo. Từ thực tiễn hoạt động và những đóng góp to lớn trong việc khôi phục và phát triển phong trào cách mạng Việt Nam những năm 1932 - 1935, đồng chí được mời tham dự Đại hội VII Quốc tế Cộng sản và được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản.

Suốt đời chiến đấu, hy sinh vì lý tưởng cách mạng và hạnh phúc nhân dân

Năm 1925, khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc thành lập Hội Việt Nam cách mạng thanh niên ở Quảng Châu, đồng chí Lê Hồng Phong đã nhận ra đó là tổ chức đúng đắn để mở ra con đường cách mạng Việt Nam. Đồng chí luôn hòa mình vào phong trào cộng sản trư­­ớc khi trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng chí đã gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc và đảng viên của Đảng Cộng sản Nga. Là đảng viên của 3 đảng cộng sản và được Đại hội VII Quốc tế Cộng sản bầu là Ủy viên chính thức của Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản (năm 1935). Đồng chí được tin tưởng giao nhiệm vụ liên lạc giữa Đảng Cộng sản Đông Dương với Quốc tế Cộng sản.

Với cách mạng Việt Nam, sau cao trào Xô viết Nghệ - Tĩnh (1930 - 1931), thực dân Pháp tiến hành khủng bố trắng, hòng tiêu diệt phong trào cách mạng nước ta mà trư­­ớc hết là nhằm vào Đảng Cộng sản Đông D­ư­ơng. Đây là thời kỳ cam go nhất của Đảng ta sau khi thành lập. Trư­­ớc sự khủng bố khốc liệt của kẻ thù và những tổn thất về tổ chức, về cán bộ của Đảng, đã nảy sinh những vấn đề t­­ư tư­­ởng trong Đảng và trong quần chúng cách mạng. Đảng ta vừa ra đời, bộ máy tổ chức mới hình thành thì những tổn thất trên đây rất nặng nề. Do vậy, để khôi phục Đảng, không chỉ là vấn đề tổ chức, t­­ư tưởng, mà còn cả chiến l­ư­ợc, sách lư­­ợc, phương pháp cách mạng do sự biến chuyển mới và nhanh chóng của tình hình, nhiệm vụ cách mạng. Tr­­ước tình hình cực kỳ khó khăn đó, đồng chí Lê Hồng Phong đã lãnh trách nhiệm tr­ư­ớc Quốc tế Cộng sản trở về lãnh đạo khôi phục Đảng và phong trào cách mạng ở Việt Nam.

Từ năm 1932, đồng chí Lê Hồng Phong đã tích cực, chủ động tuyên truyền Ch­­ương trình hành động của Đảng Cộng sản Đông Dư­­ơng - một văn kiện có tính chất như­­ một cư­­ơng lĩnh mà đồng chí đã tham gia soạn thảo. Đây là một đóng góp to lớn của đồng chí Lê Hồng Phong đối với cách mạng giai đoạn bấy giờ. Tháng 6/1934, đồng chí Lê Hồng Phong tổ chức Hội nghị cán bộ của Đảng ở Ma Cao (Trung Quốc) và thành lập Ban lãnh đạo hải ngoại của Đảng để tổ chức lại các cơ sở đảng và chuẩn bị những điều kiện cho việc triệu tập Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất của Đảng. Từ ngày 27 - 31/3/1935, Đại hội đại biểu lần thứ nhất của Đảng Cộng sản Đông D­­ương đ­ư­ợc tổ chức, mặc dù đồng chí Lê Hồng Phong đi dự Đại hội VII Quốc tế Cộng sản như­­ng vẫn được Đại hội tín nhiệm bầu làm Tổng Bí thư­­ của Đảng. Đó không phải do tình thế cán bộ lúc đó mà chính từ những đóng góp to lớn của đồng chí vào nhiệm vụ khôi phục Đảng và phong trào cách mạng ở Việt Nam, mà Đảng đã trao cho đồng chí Lê Hồng Phong trách nhiệm chính trị lớn lao đó. Việc lãnh đạo khôi phục tổ chức Đảng và thống nhất về chiến lư­­ợc, sách lược, chuẩn bị những tiền đề về tổ chức và chính trị tư­­ tư­­ởng, đ­­ưa cách mạng n­ư­ớc ta vư­­ợt qua giai đoạn cực kỳ gian khó (1931 - 1935), chuyển sang giai đoạn phát triển mới (1936 - 1939) đã thể hiện tài năng và bản lĩnh của đồng chí Lê Hồng Phong - người chiến sĩ kiên cường của phong trào Cộng sản và công nhân quốc tế, nhà lãnh đạo xuất sắc của cách mạng Việt Nam.

Ngày 22/6/1939, đồng chí Lê Hồng Phong bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn. Biết đồng chí là cán bộ lãnh đạo cao cấp của Đảng, bọn mật thám Pháp dùng mọi thủ đoạn tra tấn, dụ dỗ hòng khai thác các cơ sở cách mạng, nhưng chúng vẫn không lay chuyển được ý chí kiên cường của đồng chí. Không tìm ra chứng cứ pháp lý để buộc tội đồng chí Lê Hồng Phong, ngày 30/6/1939, Tòa tiểu hình Sài Gòn đã kết án đồng chí 6 tháng tù giam và 3 năm quản thúc ở Nghệ An. Mặc dù bị quản thúc gắt gao, theo dõi chặt chẽ, đồng chí vẫn không nản chí thường xuyên bí mật liên hệ với tổ chức, với Đảng và dành thời gian viết bài, bí mật gửi cho các tờ báo của Đảng như tờ Dân Chúng, Đông Phương tạp chí... thể hiện tinh thần chiến đấu ngoan cường của người cách mạng kiên trung. Khi chiến tranh thế giới thứ II bùng nổ, tháng 1/1940, mật thám Nam Kỳ ra Nghệ An bắt đồng chí Lê Hồng Phong lần thứ hai và áp giải vào giam giữ tại Khám lớn Sài Gòn, buộc tội đồng chí phải “chịu trách nhiệm tinh thần” cho cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ, kết án 5 năm tù giam và 10 năm quản thúc. Cuối năm 1940, đồng chí Lê Hồng Phong bị đày ra Côn Đảo.

Trong những ngày bị biệt giam trong hầm đá hoặc trong Banh II (nơi giam giữ tù cộng sản), kẻ thù luôn tìm cách hành hạ, tra tấn, đánh đập dã man đồng chí Lê Hồng Phong, hòng làm nhụt tinh thần, ý chí của người lãnh đạo cộng sản. Đây là quãng thời gian đồng chí trực tiếp đối mặt với mọi âm mưu, thủ đoạn dã man và thâm độc nhất của kẻ thù nhưng đồng chí vẫn nêu cao chí khí cách mạng, tích cực vận động và chỉ đạo anh em tù đấu tranh chống địch đánh đập, chống lại những luật lệ hà khắc của nhà tù. Sức khỏe suy kiệt dần vì đòn thù và bệnh tật, đồng chí đã trút hơi thở cuối cùng vào trưa ngày 6/9/1942. Trước lúc đi xa, đồng chí Lê Hồng Phong còn căn dặn: “Nhờ các đồng chí nói với Đảng rằng, tới giờ phút cuối cùng, Lê Hồng Phong vẫn một lòng tin thắng lợi vẻ vang của cách mạng”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Các đồng chí ta như đồng chí Trần Phú, đồng chí Ngô Gia Tự, đồng chí Lê Hồng Phong, đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai, đồng chí Hà Huy Tập, đồng chí Nguyễn Văn Cừ, đồng chí Hoàng Văn Thụ… đã đặt lợi ích của Đảng, của cách mạng, của dân tộc lên trên hết, lên trước hết… Các đồng chí ấy đã đem xương máu mình vun tưới cho cây cách mạng, cho nên cây cách mạng đã khai hoa, kết quả tốt đẹp như ngày nay”.

Đồng chí Lê Hồng Phong là một tấm gương hiến dâng trọn đời cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, chấp nhận mọi gian khổ, hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc và hạnh phúc của nhân dân. Cuộc đời sự nghiệp và tấm gương chiến đấu kiên cường, sự hy sinh anh dũng của đồng chí Lê Hồng Phong vì độc lập dân tộc và lý tưởng cộng sản sống mãi trong trái tim các thế hệ người Việt Nam. Đồng thời, luôn nhắc nhở mỗi cán bộ, đảng viên nêu cao ý chí cách mạng, tự giác phấn đấu, tu dưỡng, rèn luyện đạo đức của người cộng sản, không ngừng học tập nâng cao trình độ mọi mặt, tích cực hoạt động thực tiễn, đặt lợi ích của Đảng, của cách mạng và nhân dân lên trên lợi ích cá nhân, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì sự nghiệp vẻ vang của Đảng, của dân tộc.

Học tập và noi gương đồng chí Lê Hồng Phong và các bậc cách mạng tiền bối khác, chúng ta tiếp tục thực hiện tốt việc xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI, kiên quyết và kiên trì đấu tranh chống các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, chống chủ nghĩa cá nhân, tệ quan liêu, tham nhũng và mọi biểu hiện tiêu cực khác; xây dựng Đảng ta ngày càng trong sạch, vững mạnh, xứng đáng là người lãnh đạo, người công bộc của nhân dân, ra sức phấn đấu thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh như Cương lĩnh của Đảng đã nêu ra.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn