ĐỒNG CHÍ LÊ VĂN BAN (1914-1990)

Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng, được chứng kiến những cuộc đấu tranh sôi nổi của nhân dân quê hương, Lê Văn Ban sớm hình thành tư tưởng yêu nước và tích cực tham gia các hoạt động cách mạng tại địa phương. Đầu năm 1927, khi Hội Thanh niên ở Xuân Tường được thành lập, ông được giao nhiệm vụ làm công tác giao liên, rải truyền đơn cùng các bậc tiền bối và tham gia tuyên truyền, đọc sách báo công khai tại đình làng. Ngày 26/3/1930, dưới sự chỉ đạo của đồng chí Tôn Gia Tinh – Bí thư Huyện ủy Thanh Chương, chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên ở Xuân Tường được thành lập, phong trào quần chúng phát triển mạnh mẽ với các tổ chức như Nông hội đỏ, phụ nữ giải phóng, Thanh niên cộng sản đoàn, lực lượng tự vệ. Trong phong trào ấy, Lê Văn Ban hăng hái theo bà con đấu tranh đòi quyền dân sinh, dân chủ, xóa bỏ sưu thuế và các tập tục lạc hậu. Thực hiện chủ trương của cấp trên, ngày 1/5/1930, chi bộ Xuân Tường đã tổ chức cuộc đấu tranh lớn nhân Ngày Quốc tế Lao động; ngôi nhà của gia đình ông trở thành nơi hội họp, in ấn truyền đơn, nuôi giấu cán bộ cách mạng. Cùng quần chúng, ông tham gia các cuộc biểu tình quy mô lớn, buộc tri huyện Phan Thanh Kỷ phải tiếp nhận yêu sách của nhân dân, tạo bước ngoặt quan trọng cho phong trào cách mạng tại địa phương.

Tiếp đó, đêm 31/8/1930, ông cùng lực lượng Tự vệ đỏ tham gia đánh đắm phà Rào Gang nhằm cắt đứt liên lạc của địch, chuẩn bị cho cuộc biểu tình ngày 1/9/1930. Sau thắng lợi của phong trào Xô viết, các “Xã bộ nông” được thành lập, ruộng đất công, lúa và tiền công quỹ được tịch thu chia cho dân nghèo, các loại thuế vô lý bị bãi bỏ. Trước nạn đói lớn năm 1931, ông cùng các đảng viên bám sát quần chúng, lãnh đạo đấu tranh cứu đói, trực tiếp tham gia phá kho thóc chia cho dân nghèo. Tháng 11/1931, Lê Văn Ban vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ năm 1936 đến 1938, ông được giao nhiệm vụ củng cố và phát triển các tổ chức quần chúng, thu hút hàng nghìn người tham gia phong trào cách mạng ở Xuân Tường. Tháng 1/1940, khi Tỉnh ủy Nghệ An được thành lập, ông được cử làm Bí thư Ban Chấp hành Huyện ủy. Đêm 20/1/1941, trong một cuộc mít tinh tuyên truyền cách mạng, ông bị địch bắt, giam giữ tại Nhà lao Vinh rồi đày vào Nhà lao Buôn Ma Thuột. Dù bị tra tấn dã man và dụ dỗ bằng nhiều thủ đoạn, ông vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, cùng anh em biến nhà tù thành trường học cách mạng, kiên quyết đấu tranh chống chế độ nhà tù hà khắc.

Cuối năm 1942, được trả tự do, ông nhanh chóng bắt liên lạc, khôi phục cơ sở cách mạng. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, ông là thành viên tích cực của Mặt trận Việt Minh. Từ năm 1949 đến 1950, trên cương vị Bí thư Chi bộ Mai Lâm, ông tích cực vận động nhân dân và thanh niên tham gia kháng chiến, đẩy mạnh sản xuất, thực hành tiết kiệm, xây dựng đời sống văn hóa, chăm lo sức khỏe nhân dân, góp phần quan trọng vào sự nghiệp kháng chiến – kiến quốc. Năm 1965, ông được giao nhiệm vụ làm Giám đốc Nhà máy Đường Sông Lam. Năm 1990, do tuổi cao sức yếu, đồng chí Lê Văn Ban từ trần tại quê nhà, khép lại cuộc đời 76 năm với hơn 50 năm tuổi Đảng trọn vẹn cống hiến cho cách mạng. Ghi nhận những đóng góp to lớn ấy, Đảng và Nhà nước đã trao tặng ông danh hiệu lão thành cách mạng và Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng. Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Lê Văn Ban là tấm gương sáng về lòng trung kiên, tinh thần hy sinh và sự tận tụy vì Đảng, vì nhân dân, mãi mãi là niềm tự hào của quê hương Thanh Chương và là bài học quý giá cho các thế hệ mai sau.

Nguồn: Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh