ĐỒNG CHÍ LÊ VĂN LƯƠNG TRONG SỰ NGHIỆP GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

ĐỒNG CHÍ LÊ VĂN LƯƠNG TRONG SỰ NGHIỆP GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

Đồng chí Lê Văn Lương tên thật là Nguyễn Công Miều, sinh ngày 28-3-1912 trong một gia đình Nho học yêu nước tại làng Xuân Cầu, xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên. Năm 1927, 15 tuổi, khi đang học trường Bưởi cùng đồng chí Nguyễn Văn Cừ, đồng chí đã được giác ngộ cách mạng và gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên (VNCMTN). Sau Đại hội Kỳ bộ Bắc kỳ của Hội VNCMTN (năm 1928), thực hiện chủ trương vô sản hóa, đồng chí vào Sài Gòn, hoạt động trong phong trào công nhân dưới sự chỉ đạo của đồng chí Ngô Gia Tự. Ngày 23-3-1931, đồng chí trực tiếp chỉ đạo cuộc đấu tranh của hơn 400 công nhân Hãng dầu Sô-cô-ny (Nhà Bè), sau đó, bị địch bắt cùng đồng chí Phạm Hùng, Lý Tự Trọng. Chúng giam các đồng chí trong khám Lớn (Sài Gòn) và kết án tử hình trong vụ án Đảng Cộng sản Đông Dương (ngày 14-5-1933); nhưng do không đủ chứng cứ, thực dân Pháp phải giảm xuống án chung thân, đày các đồng chí đi Côn Đảo (tháng 1-1934).

Đồng chí Lê Văn Lương (1912-1995)

Biến nhà tù thành trường học và rèn luyện khí tiết người cộng sản, suốt thời gian bị giam cầm ở Côn Đảo, đồng chí Lê Văn Lương đã cùng chi ủy nhà tù lãnh đạo nhiều cuộc đấu tranh đòi cải thiện đời sống, tổ chức vượt ngục; tự học tập lý luận, tổng kết kinh nghiệm đấu tranh trong tù và biên soạn tài liệu dịch từ sách báo nước ngoài gửi về cho Đảng trong đất liền. Sau ngày Nhật đảo chính Pháp (9/3/1945), đồng chí cùng với các đồng chí Tôn Đức Thắng, Phạm Hùng, Trần Ngọc Danh... đấu tranh với chúa đảo, yêu cầu bàn giao chính quyền cho tù chính trị (cuối tháng 8 năm 1945). Báo Độc lập ở Côn Đảo do đồng chí làm chủ biên đã tuyên truyền đắc lực cho đường lối cách mạng của Đảng. 11 năm bị giam cầm ở Côn Đảo, trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng, của nhân dân, đồng chí không chỉ liên tục tham gia chi ủy nhà tù mà còn đóng góp trí tuệ quý báu cho việc xây dựng, củng cố tổ chức Đảng và giữ vững ngọn lửa đấu tranh ở Côn Đảo. Ngày 23-9-1945, đoàn tàu của Ủy ban hành chính Nam Bộ rời Côn Đảo, chở đoàn tù chính trị 2.000 người, trong đó có đồng chí Lê Văn Lương trở về vòng tay chờ đón của đồng chí, đồng bào.

Tháng 10-1945, đồng chí Lê Văn Lương được cử làm ủy viên dự khuyết Xứ ủy Nam bộ; hai tháng sau, đồng chí được cử ra Hà Nội, giúp đồng chí Trường Chinh chỉ đạo báo Sự Thật và sau đó chỉ đạo hoạt động của Nhà xuất bản Sự thật. Trải qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, đồng chí đã đảm trách nhiều nhiệm vụ quan trọng của Trung ương Đảng giao phó: năm 1947, đồng chí được Đảng tín nhiệm chỉ định làm Bí thư Văn phòng Thường vụ Trung ương, ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng (năm 1947), rồi Trưởng Ban Tổ chức Trung ương (năm 1948). Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II (năm 1951), đồng chí được bầu vào Ủy viên dự khuyết Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, sau đó là Ủy viên chính thức Bộ Chính trị. Năm 1954, đồng chí làm Thứ trưởng Bộ Nội vụ. Trọng nhân tài và lớp người đi trước, đồng chí tranh thủ được sự hợp tác nhiệt thành của cụ Phan Kế Toại trong Bộ Nội vụ, đóng góp tâm huyết cho dân, cho nước.

Tháng 11-1956, đồng chí được chỉ định làm Bí thư khu ủy Tả ngạn. Tháng 8-1957, đồng chí làm Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, đến đầu năm 1959, đồng chí làm Chánh Văn phòng Trung ương Đảng. Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III (năm 1960), đồng chí được bầu lại vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng và ở trong Ban Bí thư, điều hành công việc hàng ngày của Ban Bí thư bên cạnh Tổng Bí thư Lê Duẩn. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV (năm 1976), đồng chí được bầu vào Bộ Chính trị. Dù bất kỳ ở cương vị nào, đồng chí Lê Văn Lương luôn luôn là một người cộng sản kiên cường, trong sáng, mẫu mực. Đồng chí Hoàng Tùng đã dành những dòng trân trọng khi viết về đồng chí Lê Văn Lương: “Anh là người có bản lĩnh, không bao giờ khuất phục trước uy quyền, cần cù, giản dị, thận trọng từ việc nhỏ đến việc lớn, đối xử công bằng, có trách nhiệm, tình cảm đồng chí đối với mọi người. Sức thuyết phục của anh là sự chân thành, thẳng thắn, nghiêm khắc và thông cảm, hiểu thấu cả những chỗ yếu của con người mà đối xử khoan dung⁽¹⁾

Ths. Phạm Kim Thanh

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia