Đồng chí Mai Chí Thọ - Nhà lãnh đạo tài năng nơi tuyến đầu gian khổ

Ngay từ khi còn đi học, năm 1936 đồng chí đã tham gia hoạt động cách mạng trong phong trào học sinh Huế - Hà Nội. Từ năm 1938 đến năm 1940 đồng chí tham gia tổ chức Thanh niên dân chủ, Thanh niên phản đế ở Trường Trung học Nam Định; năm 1939, đồng chí Mai Chí Thọ được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam khi mới 17 tuổi. Từ năm 1940 đến năm 1945 đồng chí bị thực dân Pháp bắt và giam giữ tại các nhà tù: Nam Định, Hỏa Lò (Hà Nội), Sơn La, Khám Lớn (Sài Gòn) và đồng chí đã bị giam cầm tại Côn Đảo.

Trong thời gian bị tù đày, với biết bao đàn áp, tra tấn dã man của kẻ thù, đồng chí đã luôn kiên cường chiến đấu, giữ vững khí tiết của người đảng viên cộng sản và cùng với các đồng chí của mình, biến nhà tù của bọn thực dân, đế quốc thành trường học của những người cộng sản.

Năm 1945, sau khi ra khỏi nhà tù của bọn thực dân đế quốc, đồng chí tiếp tục hoạt động cách mạng và được tổ chức Đảng phân công làm Bí thư Thanh niên cứu quốc. Năm 1948, sau đó là Trưởng ty Công an và Phó Bí thư Tỉnh ủy Cần Thơ. Cuối năm 1948 đến năm 1949, đồng chí là Trưởng ty Công an, Phó Bí thư Tỉnh ủy, rồi Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho.

Từ năm 1950 đến năm 1952, đồng chí là Phó Giám đốc Sở Công an Nam bộ, Phó Bí thư và Bí thư Liên chi chính quyền Nam bộ. Từ năm 1952 đến năm 1954, đồng chí là Phó Giám đốc Sở Công an Nam bộ, phụ trách Công an miền Đông Nam bộ. Tháng 7/1954, Hiệp định Geneve ký kết, đồng chí được phân công tập kết ra Bắc. Tuy nhiên, đồng chí nhận thấy cuộc đấu tranh còn dang dở, phải có nhiều cán bộ đảng viên ở lại để tiếp tục sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, nên đã xin Xứ ủy ở lại với chiền trường miền Nam. Tháng 12/1954, tại Hội nghị Xứ ủy Nam Bộ, Nha Tình báo Trung ương và Bộ Công an quyết định thành lập mạng lưới tình báo phía Nam với tên gọi Ban Nghiên cứu địch tình Xứ ủy, chỉ định đồng chí Văn Viên làm Trưởng ban.

Năm 1955, đồng chí được phân công là Trưởng Ban Nghiên cứu địch tình Xứ ủy, đồng thời, phụ trách trực tiếp Hệ thống tình báo chính trị đi vào các đảng phái và ngụy quyền trung ương mật danh là OT với 6 lưới có tên từ OT3 đến OT8[1]. Lúc này, Ban Nghiên cứu địch tình về hoạt động ở trung tâm Sài Gòn – ngay trong hang ổ địch.

Ngay từ tháng 3/1958, dưới sự chỉ đạo của đồng chí Nguyễn Văn Linh, Xứ ủy Nam Bộ đã hết sức chủ động, đón trước chủ trương đấu tranh vũ trang và quyết định thành lập Ban Quân sự Miền do đồng chí Nguyễn Hữu Xuyến làm Trưởng ban, với nhiệm vụ thống nhất các lực lượng vũ trang tuyên truyền ở Nam Bộ. “Đảng ủy Quân sự Miền cũng được thành lập, trực thuộc Xứ ủy gồm Mai Chí Thọ, Nguyễn Việt Hồng, Trọng Nhân”. Trước trận Tua Hai, Bí thư Xứ ủy Nguyễn Văn Linh đích thân phân công: Nguyễn Hữu Xuyến làm Chỉ huy trưởng, Mai Chí Thọ Bí thư Đảng ủy, các anh Lê Thanh, Võ Cương làm chỉ huy phó. Bốn người hợp thành Ban Chỉ huy trận đánh chi khu Dầu Tiếng của địch ngày 11/8/1958, gây thanh thế cho cách mạng.

0 giờ 45 phút ngày 26/1/1960, quân giải phóng đồng loạt nổ súng tiến công căn cứ Tua Hai. Mai Chí Thọ là người trực tiếp nghe báo cáo về công tác chuẩn bị trận đánh, trực tiếp báo cáo xin ý kiến của đồng chí Nguyễn Văn Linh và làm Bí thư Đảng ủy mặt trận này. Tua Hai làm chính quyền Sài Gòn và cả đế quốc Mỹ rung động. Tua Hai tác động rất mạnh tới khí thế của nhân dân toàn miền Nam và nhân dân Sài Gòn, nhân đó ta phát động quần chúng đồng khởi, mở rộng vùng căn cứ kháng chiến, xây dựng lực lượng và lật ngược thế cờ.