Đồng chí Mai Văn Phúc – Người liên lạc dũng cảm của Trung đoàn Thủ đô
Đồng chí Mai Văn Phúc – Người liên lạc dũng cảm của Trung đoàn Thủ đô
Đồng chí Mai Văn Phúc – Người liên lạc dũng cảm của Trung đoàn Thủ đô
Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, giữa bom đạn và tàn phá tại mặt trận Hà Nội – đặc biệt trong 60 ngày đêm lịch sử cuối năm 1946 – đầu 1947, lực lượng liên lạc giữ vai trò vô cùng quan trọng. Họ là những người “nối liền mạch sống” giữa các đơn vị đang bị chia cắt, mang theo mệnh lệnh, bản đồ, tin tức trong khi hiểm nguy luôn rình rập. Đồng chí Mai Văn Phúc – chiến sĩ liên lạc thuộc Trung đoàn Thủ đô – là một trong những tấm gương sáng nhất của lực lượng ấy.
Tuổi trẻ Hà Nội trong lửa đạn
Mai Văn Phúc sinh năm 1930 tại phố Hàng Buồm, Hà Nội. Anh lớn lên giữa khu phố sầm uất, chứng kiến cảnh thực dân Pháp ngang nhiên đàn áp dân ta và bóp nghẹt đời sống người dân. Khi phong trào tự vệ chiến đấu của thanh niên Hà Nội hình thành, Phúc là một trong những người đầu tiên tham gia. Nhờ nhanh nhẹn, thông minh và thông thuộc từng ngõ nhỏ của khu Phố cổ, anh được giao nhiệm vụ liên lạc.
Ngày toàn quốc kháng chiến nổ ra, Phúc cùng Trung đoàn Thủ đô bước vào những trận chiến giành giật từng con phố, từng mái nhà. Nhiệm vụ của anh là mang mệnh lệnh từ sở chỉ huy đến các tổ chiến đấu, đảm bảo thông tin kịp thời để các đơn vị phối hợp nhịp nhàng trong một chiến trường cực kỳ phức tạp.
Những chuyến đi giữa “mê cung lửa”
Phố cổ Hà Nội lúc ấy là một mê trận với tường đổ, nhà cháy, đường phố bị quân địch cày nát bởi xe tăng và pháo binh. Thế nhưng, hễ có mệnh lệnh cần chuyển đi, Phúc đều lao ngay vào con đường nguy hiểm nhất – thường là những lối tắt, mái nhà nối mái nhà, ống cống, hoặc cửa hậu của các căn nhà đã bị phá.
Có lần, khi đang chuyển thư cho một tổ chiến đấu ở Ô Quan Chưởng, Phúc gặp ngay toán lính lê dương chặn đường ở phố Mã Mây. Không kịp quay lại, anh lập tức leo lên lan can tầng hai một ngôi nhà, rồi nhảy sang mái nhà đối diện. Quân Pháp phát hiện, bắn theo. Viên đạn sượt má anh, nhưng Phúc vẫn tiếp tục chạy qua 7 mái nhà liền, cuối cùng đến đúng vị trí mà anh cần truyền mệnh lệnh.
Trong 60 ngày đêm chiến đấu, Phúc thực hiện hơn 200 chuyến liên lạc lớn nhỏ. Có ngày anh chạy suốt từ Hàng Đào sang Cửa Nam, rồi lại vòng qua Nhà thờ Lớn, mang theo bản đồ, báo cáo trinh sát hoặc mệnh lệnh rút quân. Dù mệt nhoài, anh chưa từng bỏ sót một chuyến nào.
Trận chiến cuối cùng ở Liễu Giai
Đầu tháng 2/1947, Trung đoàn Thủ đô nhận lệnh rút khỏi Hà Nội để bảo toàn lực lượng. Phúc cùng một tổ liên lạc được phân công đi sau cùng nhằm dẫn đường cho các đơn vị rút lui an toàn. Khi đến vùng Liễu Giai – Vạn Phúc (nay thuộc Ba Đình), tổ của Phúc bị một toán lính Pháp truy kích.
Trong lúc hỗ trợ đơn vị bạn vượt qua đoạn đường hẹp, Phúc bị thương ở chân. Đồng đội muốn đưa anh đi, nhưng anh lắc đầu, yêu cầu mọi người tiếp tục rút lui, còn mình ở lại đánh chặn. Anh nằm lại sau bờ bụi, dùng khẩu súng ngắn bắn trả, câu giờ cho đơn vị rút xa.
Khi địch ập đến, anh đã bắn đến viên đạn cuối cùng. Đồng chí Mai Văn Phúc hy sinh tại chỗ, mới 17 tuổi.
Tên tuổi sống mãi với Thủ đô
Sau này, đồng đội kể lại: “Nếu không có Phúc dẫn đường và cầm chân địch hôm ấy, nhiều chiến sĩ đã không vượt ra được.” Anh được truy tặng Huân chương Chiến công và tên anh đã được đặt cho một con phố nhỏ tại Hà Nội như lời tri ân của nhân dân Thủ đô.
Mai Văn Phúc – người chiến sĩ liên lạc nhỏ tuổi nhưng gan dạ – mãi mãi là biểu tượng của tinh thần quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh, của tuổi trẻ Thủ đô sẵn sàng hy sinh vì độc lập dân tộc.
