Đồng chí Nguyễn Chí Diểu với phong trào cách mạng ở Nam Kỳ
Đồng chí Nguyễn Chí Diểu với phong trào cách mạng ở Nam Kỳ
Đồng chí Nguyễn Chí Diểu (1908–1939) là một trong những đảng viên cộng sản thế hệ đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam, có nhiều đóng góp quan trọng đối với phong trào cách mạng ở Nam Kỳ. Sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước tại Thừa Thiên, đồng chí sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng và tham gia tổ chức Tân Việt Cách mạng Đảng, sau đó được phân công vào Nam Kỳ xây dựng cơ sở cách mạng.
Cuối năm 1929, tại Sài Gòn, Nguyễn Chí Diểu tích cực vận động quần chúng, phát triển tổ chức và tham gia thành lập Đông Dương Cộng sản Liên đoàn. Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đầu năm 1930, đồng chí trở thành một trong những đảng viên đầu tiên của Đảng, trực tiếp lãnh đạo phong trào công nhân tại Sài Gòn – Chợ Lớn, tổ chức nhiều cuộc đấu tranh của công nhân Ba Son, Nhà Bè, Dĩ An và Chợ Quán, góp phần xây dựng lực lượng Công hội đỏ.
Từ tháng 6 đến tháng 9 năm 1930, đồng chí giữ cương vị Bí thư Tỉnh ủy lâm thời Gia Định, trực tiếp chỉ đạo xây dựng cơ sở cách mạng tại khu vực Bà Điểm – Hóc Môn, hình thành địa bàn cách mạng vững chắc, sau này trở thành căn cứ quan trọng của Trung ương Đảng và Xứ ủy Nam Kỳ.
Tháng 9/1930, đồng chí bị thực dân Pháp bắt và kết án khổ sai chung thân, đày ra Côn Đảo. Trong suốt thời gian bị giam cầm, dù chịu nhiều cực hình, Nguyễn Chí Diểu vẫn giữ vững khí tiết, kiên quyết bảo vệ Đảng và bí mật tổ chức. Đồng chí còn tổ chức học tập lý luận chính trị cho các tù nhân, góp phần đào tạo, bồi dưỡng nhiều cán bộ cách mạng ngay trong nhà tù.
Được trả tự do năm 1936, Nguyễn Chí Diểu tiếp tục tham gia phong trào dân chủ ở Trung Kỳ và Nam Kỳ, đồng thời đưa nhiều tài liệu lý luận quý từ Côn Đảo về phục vụ hoạt động của Đảng. Tuy nhiên, do ảnh hưởng nặng nề của những năm tháng lao tù, sức khỏe suy kiệt, đồng chí qua đời ngày 15/9/1939, khi mới 31 tuổi.
Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Nguyễn Chí Diểu tuy ngắn ngủi nhưng đã để lại dấu ấn sâu sắc. Với bản lĩnh kiên cường, tinh thần hy sinh và những đóng góp trong xây dựng tổ chức Đảng, phát triển phong trào công nhân và lãnh đạo cách mạng ở Nam Kỳ, đồng chí là tấm gương tiêu biểu của lớp chiến sĩ cộng sản tiền bối, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc.
