Đồng chí Nguyễn Doãn Thường – "Trưởng ban Lãnh đạo Khởi nghĩa" người chỉ huy giật ngọn cờ giành chính quyền tại Hải Dương

Nguyễn Doãn Thường sinh năm 1914 tại xã Nam Đồng, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Sớm dấn thân vào con đường đấu tranh giải phóng dân tộc, ông gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương trong trào lưu cách mạng 1936 – 1939. Năm 1940, ông bị thực dân Pháp bắt giam, kết án tù khổ sai và đày đi nhà tù Sơn La. Trong ngục tối gian khổ, ông giữ vững khí tiết người cộng sản, tích cực học tập lý luận và tham gia vào các cuộc đấu tranh của tù chính trị.

Tháng 3 năm 1945, sau cuộc vượt ngục Sơn La lịch sử, Nguyễn Doãn Thường trở về Hải Dương và nhanh chóng được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy kiêm Trưởng ban Lãnh đạo Khởi nghĩa tỉnh Hải Dương. Ông khẩn trương củng cố Chiến khu Trần Hưng Đạo (Chiến khu Đông Triều), đẩy mạnh công tác xây dựng các Đội Tự vệ Cứu quốc tại các huyện Thanh Hà, Cẩm Giàng, Nam Sách, đồng thời lãnh đạo quần chúng đẩy mạnh phong trào đấu tranh chống thu thuế và phá kho thóc Nhật.

Ngày 16 tháng 8 năm 1945, nhận định tình thế cách mạng tại địa phương đã chín muồi, Nguyễn Doãn Thường quyết định phát lệnh khởi nghĩa sớm. Sáng ngày 17 tháng 8 năm 1945, ông trực tiếp chỉ huy các Đội Tự vệ Cứu quốc phối hợp cùng hàng vạn quần chúng tiến công vào thị xã Hải Dương, chiếm Tòa Sứ, Dinh Tỉnh trưởng và Trại Bảo an binh. Với sự kết hợp tài tình giữa uy hiếp quân sự và vận động chính trị, ông buộc Tỉnh trưởng chính quyền tay sai hàng hàng đầu.

Thắng lợi rực rỡ tại Hải Dương ngày 17 tháng 8 năm 1945 – một trong những tỉnh giành chính quyền sớm nhất cả nước – dưới sự chỉ đạo xuất sắc của đồng chí Nguyễn Doãn Thường đã chặt đứt tuyến giao thông huyết mạch Hà Nội – Hải Phòng của kẻ thù, cổ vũ mạnh mẽ phong trào Tổng khởi nghĩa tại các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ và Thủ đô Hà Nội.