Đồng chí Nguyễn Hữu Tại, tên thường dùng là Năm Tại

NGUYỄN HỮU TẠI

Đồng chí Nguyễn Hữu Tại, tên thường dùng là Năm Tại, sinh ngày 22/9/1922, tại làng Mỹ Thập (trong hồ sơ lưu tại Trung tâm Lưu trữ ghi là làng Mỹ Thành), tổng Bình Trị Hạ, quận Ô Lắc (nay là xã Mỹ Long Bắc, huyện cầu Ngang) tỉnh Trà Vinh.

Sinh ra và lớn lên tại vùng quê giàu truyền thống, đồng chí Nguyễn Hữu Tại đã sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng; tham gia vào tổ chức Thanh niên Dân chủ từ những năm 1936 -1937; vào Đội Tự vệ đỏ và được đưa xuống vùng rừng Hiệp Thạnh huấn luyện võ nghệ, tập bắn súng, sẵn sàng làm nòng cốt cho phong trào quần chúng đánh chiếm dinh quận Cầu Ngang.

nên được quân đội tuyên chọn, đưa đi học kỹ thuật gò hàn và khi ra thu đhấm châun về công tá tại xưởng Sửa chữa tàu 48, thuộc Cục Kỹ thuật Bộ Tư lệnh Hải quân Việt Nam, đóng tại Đồ Sơn (thành phố Hải Phòng). Nhiệm vụ chính của xưởng là duy tu sửa chữa các tàu cá theo kiểu miền Nam nhưng thực chất đó là những con tàu không số vận chuyển vũ khí vào chiến trường miền Nam trên đường Hồ Chí Minh trên biển. Tuy trình độ văn hóa hạn chế, nhưng với tinh thần của người đảng viên, phấn đấu hết mình phục vụ Tổ quốc, công nhân kỹ thuật Nguyễn Hữu Tại có nhiều cố gắng, khắc phục khó khăn, làm việc không quản vất vả, mệt nhọc. Từ năm 1959 trở đi, năm nào đồng chí Nguyễn Hữu Tại cũng là người dẫn đầu năng suất của nhà máy, năm nào cũng hoàn thành vượt mức kế hoạch được giao. Từ năm 1961 đến 1972, đồng chí Nguyễn Hữu Tại 12 năm liền đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở, rồi Chiến sĩ thi đua cấp Cục Kỹ thuật và là Chiến sĩ thi đua cấp binh chủng Hải quân.

Năm 1964, đế quốc Mỹ dựng lên cái gọi là "sự kiện Vịnh Bắc bộ", tạo cớ gây hấn, mở rộng chiến tranh đánh phá ra miên Bắc, các xí nghiệp quốc phòng chuyển từ dân sự sang chế độ hoạt động quân sự và toàn bộ công nhân kỹ thuật được chuyên sang chê độ quân nhân chuyên nghiệp. Đông chí tô trưởng Nguyễn Hữu Tại được phong quân hàm thượng sĩ, đến năm 1967 được thăng hàm chuẩn úy. Nhận thức rõ tính chất và tầm quan trọng của công việc trước yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao, đồng chí tập trung nghiên cứu, tìm tòi, cho ra những sáng kiến, cải tiến thiết thực, hữu ích, tiêu biểu như:

Trong máy tàu có một chi tiết tuy không phải là quan trọng nhưng sử dụng rất nhiều và rất dễ hỏng hóc là bộ vòng kẹp các đầu mối ống dẫn nước, dẫn dầu, dẫn hơi... Trước đây theo qui trình sản xuất cũ, để làm ra một bộ vòng này phải mất hết một giờ đồng hồ. Đồng chí tổ trưởng Nguyễn Hữu Tại đã nghiên cứu cải tiến lại các dụng cụ lao động cho thật phù hợp đề rút thời gian sản xuất một bộ vòng xuông còn 30 phút, rồi 20 phút, và rôi xuông còn 5 phút. Cai tiên nay cua đồng chí đã giúp tổ gò hàn nâng năng suất lên gấp 12 lần, mà công lao động cũng nhẹ nhàng, an toàn hơn. Với sáng kiến này, thượng sĩ Nguyễn Hữu Tại được nhà nước tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng ba.

Sau Cách mạng Tháng Tám, đồng chí Nguyễn Hữu Tại cùng nhiều thanh niên trai tráng làng biển Mỹ Long gia nhập vào Chi đội 14 bộ đội hàng hải Nam bộ, một trong những đơn vị tiền thân của binh chủng Hải quân Việt Nam hiện nay. Ở Chi đội 14, từ 1946 - 1950, đồng chí Nguyễn Hữu Tại tham gia hàng chục chuyến vận chuyển lương thực ra cứu đói các tỉnh miền Bắc và Bắc Trung bộ, đồng thời thu mua vũ khí đưa về miền Nam phục vụ công cuộc kháng chiến đang ngày càng mở rộng. Đến năm 1951, khi thực dân Pháp triển khai kế hoạch bình định đặc biệt, tình hình có những chuyển biến bất lợi, Chi đội 14 giải thể và đồng chí Nguyễn Hữu Tại được chuyển về xưởng quân giới tỉnh Vĩnh Trà, đóng tại khu vực xã Long Vĩnh (huyện Duyên Hải).

Năm 1954, tập kết ra miền Bắc, đồng chí Nguyễn Hữu Tại với những kinh nghiệm tích lũy được trong thời gian công tác, chiến đấu tại Chi đội 14 bộ đội hàng hải Nam bộ và xưởng quân giới Vĩnh Trà nên được quân đội tuyên chọn, đưa đi học kỹ thuật gò hàn và khi ra thu đhấm châun về công tá tại xưởng Sửa chữa tàu 48, thuộc Cục Kỹ thuật Bộ Tư lệnh Hải quân Việt Nam, đóng tại Đồ Sơn (thành phố Hải Phòng). Nhiệm vụ chính của xưởng là duy tu sửa chữa các tàu cá theo kiểu miền Nam nhưng thực chất đó là những con tàu không số vận chuyển vũ khí vào chiến trường miền Nam trên đường Hồ Chí Minh trên biển. Tuy trình độ văn hóa hạn chế, nhưng với tinh thần của người đảng viên, phấn đấu hết mình phục vụ Tổ quốc, công nhân kỹ thuật Nguyễn Hữu Tại có nhiều cố gắng, khắc phục khó khăn, làm việc không quản vất vả, mệt nhọc. Từ năm 1959 trở đi, năm nào đồng chí Nguyễn Hữu Tại cũng là người dẫn đầu năng suất của nhà máy, năm nào cũng hoàn thành vượt mức kế hoạch được giao. Từ năm 1961 đến 1972, đồng chí Nguyễn Hữu Tại 12 năm liền đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở, rồi Chiến sĩ thi đua cấp Cục Kỹ thuật và là Chiến sĩ thi đua cấp binh chủng Hải quân.

Năm 1964, đê quôc Mỹ dựng lên cái gọi là "sự kiện Vịnh Bắc bộ", tạo cớ gây hấn, mở rộng chiến tranh đánh phá ra miên Bắc, các xí nghiệp quốc phòng chuyển từ dân sự sang chế độ hoạt động quân sự và toàn bộ công nhân kỹ thuật được chuyên sang chê độ quân nhân chuyên nghiệp. Đông chí tô trưởng Nguyễn Hữu Tại được phong quân hàm thượng sĩ, đến năm 1967 được thăng hàm chuẩn úy. Nhận thức rõ tính chất và tầm quan trọng của công việc trước yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao, đồng chí tập trung nghiên cứu, tìm tòi, cho ra những sáng kiến, cải tiến thiết thực, hữu ích, tiêu biểu như:

Trong máy tàu có một chi tiết tuy không phải là quan trọng nhưng sử dụng rất nhiều và rất dễ hỏng hóc là bộ vòng kẹp các đầu mối ống dẫn nước, dẫn dầu, dẫn hơi... Trước đây theo qui trình sản xuất cũ, để làm ra một bộ vòng này phải mất hết một giờ đồng hồ. Đồng chí tổ trưởng Nguyễn Hữu Tại đã nghiên cứu cải tiến lại các dụng cụ lao động cho thật phù hợp đề rút thời gian sản xuất một bộ vòng xuông còn 30 phút, rồi 20 phút, và rôi xuông còn 5 phút. Cai tiên nay cua đồng chí đã giúp tổ gò hàn nâng năng suất lên gấp 12 lần, mà công lao động cũng nhẹ nhàng, an toàn hơn. Với sáng kiến này, thượng sĩ Nguyễn Hữu Tại được nhà nước tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng ba.

Sáng kiến làm nên tên tuổi đồng chí Nguyễn Hữu Tại chính là việc nghiên cứu hàn thành công các lỗ rò rỉ của bình làm nguội khí trong các máy tàu công suất lớn thường sử dụng trên các tàu chiến của binh chủng Hải quân. Trước đây, mỗi lần bình làm nguội khí bị rò rỉ, Cục Kỹ thuật Hải quân Việt Nam phải nhập từ Liên Xô về để thay thế Việc nhập thiết bị quân sự từ năm 1964 trở đi gặp rất nhiều khó khăn do sự bao vây, cô lập của hải quân Mỹ túc trực phía ngoài Vịnh Bắc bộ. Sau nhiều tháng mài mò nghiên cứu lý thuyết lẫn thực hành, công nhân kỹ thuật bậc 7/7 Nguyễn Hữu Tại đã tìm ra qui trình hàn với một chế độ nhiệt phù hợp. Sáng kiến này không chỉ giúp cho xưởng tiết kiệm được một lượng kinh phí lớn mà còn giúp cho Bộ Quốc phòng tiết kiệm được một lượng ngoại tệ không nhỏ. Vượt lên những lợi ích vật chất đó, những con tàu hải quân công suất lớn không phải trong tình trạng nằm chờ thiết bị thay thế để có thể tiếp tục những chuyến hải trình, góp phần giải phóng miền Nam, bảo vệ chủ quyền lãnh hải miền Bắc xã hội chủ nghĩa. Với sáng kiến này, đồng chí Nguyễn Hữu Tại được đề nghị thăng hàm chuẩn úy, được cử tham dự Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn binh chủng Hải quân năm 1967.

Với những thành tích to lớn trong việc sửa chữa, duy tu tàu máy đảm bảo thời gian và chất lượng, góp phần vào sự trưởng thành binh chủng Hải quân nhân dân Việt Nam trong điều kiện khó khăn nhất, ngày 3/9/1973, chuẩn úy quân nhân chuyên nghiệp, công nhân kỹ thuật bậc 7/7 Nguyễn Hữu Tại đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau ngày thống nhất đất nước, Anh hùng Nguyễn Hữu Tại được nhà nước cho nghỉ hưu và sinh sống cùng gia đình vợ con tại thị xã Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng. Đồng chí mất năm 1999, hưởng thọ 77 tuổi./.