Đồng chí Nguyễn Lương Bằng – Người chiến sĩ cộng sản kiên trung, nhà lãnh đạo tài năng của cách mạng Việt Nam

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, đồng chí Nguyễn Lương Bằng là một trong những nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và Nhà nước, người đã dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Với hơn nửa thế kỷ hoạt động cách mạng liên tục, đồng chí không chỉ là một chiến sĩ cộng sản kiên trung mà còn là một nhà lãnh đạo tài năng, mẫu mực về đạo đức cách mạng, được toàn Đảng, toàn dân kính trọng và yêu mến.

Nguyễn Lương Bằng sinh ngày 2 tháng 4 năm 1904 tại thôn Đông, nay thuộc xã Thanh Tùng, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương. Ông sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước. Tuổi thơ của ông gắn liền với cảnh đất nước bị thực dân Pháp đô hộ, nhân dân sống trong cảnh áp bức, bóc lột. Chính hoàn cảnh ấy đã hun đúc trong lòng người thanh niên Nguyễn Lương Bằng tinh thần yêu nước mãnh liệt, lòng căm thù giặc sâu sắc và ý chí đấu tranh giải phóng dân tộc.

Những năm đầu thập niên 1920, Nguyễn Lương Bằng tích cực tham gia các phong trào yêu nước và sớm được giác ngộ cách mạng. Sau khi gặp Nguyễn Ái Quốc và được tiếp cận con đường cứu nước theo chủ nghĩa Mác – Lênin, ông nhanh chóng trở thành một chiến sĩ cách mạng kiên trung. Ông được kết nạp vào Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và tham gia lớp huấn luyện chính trị do Nguyễn Ái Quốc tổ chức tại Quảng Châu, Trung Quốc.

Sau khi hoàn thành khóa học vào năm 1926, Nguyễn Lương Bằng được giao nhiệm vụ trở về nước xây dựng cơ sở cách mạng, tổ chức hệ thống liên lạc và truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin vào Việt Nam. Trong điều kiện vô cùng khó khăn và nguy hiểm, ông đã góp phần quan trọng vào việc xây dựng mạng lưới cơ sở của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, mở rộng phong trào cách mạng và kết nối hoạt động trong nước với các tổ chức cách mạng ở nước ngoài.

Thực hiện chủ trương “vô sản hóa” của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, Nguyễn Lương Bằng trực tiếp đi vào các tầng lớp lao động để tuyên truyền, vận động quần chúng và truyền bá tư tưởng cách mạng. Hoạt động thực tiễn ấy góp phần thúc đẩy sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác – Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam, tạo tiền đề cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930.

Trong những năm đấu tranh chống thực dân Pháp, Nguyễn Lương Bằng nhiều lần bị bắt giam và trải qua hơn mười năm tù đày trong các nhà lao khét tiếng như Hỏa Lò, Sơn La và nhiều nơi khác. Dù phải chịu đựng những cực hình tra tấn dã man, ông vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, tuyệt đối trung thành với lý tưởng cách mạng.

Trong tù, ông không chỉ kiên cường đấu tranh với kẻ thù mà còn tích cực giáo dục, động viên các đồng chí cùng chí hướng giữ vững niềm tin cách mạng. Đặc biệt, Nguyễn Lương Bằng đã tổ chức vượt ngục thành công hai lần. Cuộc vượt ngục khỏi nhà tù Sơn La năm 1943 được xem là một sự kiện nổi tiếng trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Sau khi thoát khỏi nhà tù, ông tiếp tục trở về hoạt động, góp phần chuẩn bị lực lượng cho cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền.

Nguyễn Lương Bằng luôn đặc biệt quan tâm đến công tác xây dựng Đảng. Ông cho rằng muốn xây dựng Đảng vững mạnh phải dựa vào quần chúng nhân dân. Theo ông, Đảng và quần chúng có mối quan hệ gắn bó mật thiết; nếu không dựa vào nhân dân thì Đảng sẽ mất chỗ dựa và không thể phát triển bền vững.

Vì vậy, trong suốt quá trình hoạt động cách mạng, ông luôn chú trọng xây dựng các tổ chức quần chúng, phát triển phong trào cách mạng từ cơ sở và xem đây là nền tảng để xây dựng tổ chức Đảng. Quan điểm ấy đã góp phần củng cố sức mạnh của Đảng trong những năm tháng đấu tranh đầy gian khổ.

Tháng Tám năm 1945, tại Hội nghị toàn quốc của Đảng ở Tân Trào, Nguyễn Lương Bằng được bầu làm Ủy viên chính thức Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Tại Đại hội Quốc dân Tân Trào, ông được bầu vào Ban Thường trực Ủy ban Giải phóng dân tộc Việt Nam.

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, ông cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng tham gia lãnh đạo đất nước vượt qua những khó khăn chồng chất trong những năm đầu xây dựng chính quyền cách mạng non trẻ. Ông là một trong những người góp phần xây dựng nền móng của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và tổ chức cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Một trong những lĩnh vực gắn liền với tên tuổi Nguyễn Lương Bằng là công tác kinh tế, tài chính và ngân hàng. Năm 1947, ông được giao phụ trách công tác kinh tế – tài chính của Đảng với cương vị Trưởng Ban Kinh tế – Tài chính Trung ương.

Trong điều kiện kháng chiến vô cùng khó khăn, ông đã đề xuất và tổ chức thực hiện nhiều chính sách kinh tế sáng tạo nhằm bảo đảm nguồn lực tài chính cho Đảng và Nhà nước. Những quyết sách của ông đã góp phần quan trọng vào việc ổn định nền tài chính quốc gia, phục vụ kháng chiến và kiến quốc.

Năm 1951, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh thành lập Ngân hàng Quốc gia Việt Nam, Nguyễn Lương Bằng được bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc đầu tiên. Dưới sự lãnh đạo của ông, hệ thống ngân hàng quốc gia từng bước được xây dựng và phát triển, góp phần tạo nền tảng cho nền tài chính của nước Việt Nam mới.

Không chỉ là nhà lãnh đạo kinh tế tài năng, Nguyễn Lương Bằng còn là một nhà ngoại giao xuất sắc. Trên cương vị Đại sứ Việt Nam đầu tiên tại Liên Xô, ông đã có nhiều đóng góp trong việc xây dựng và củng cố quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam với các nước xã hội chủ nghĩa, đồng thời tranh thủ sự ủng hộ của bạn bè quốc tế đối với cuộc kháng chiến chính nghĩa của nhân dân Việt Nam.

Năm 1956, ông được giao nhiệm vụ Trưởng Ban Kiểm tra Trung ương và Tổng Thanh tra Chính phủ. Đây là lĩnh vực mà ông dành nhiều tâm huyết và để lại dấu ấn sâu sắc. Nguyễn Lương Bằng cho rằng công tác xây dựng Đảng phải gắn liền với công tác kiểm tra, bởi kiểm tra là công cụ quan trọng để giữ gìn kỷ luật Đảng, bảo đảm sự đoàn kết và nâng cao sức chiến đấu của tổ chức Đảng.

Ông nhấn mạnh rằng công tác kiểm tra không chỉ nhằm phát hiện sai phạm mà còn có ý nghĩa giáo dục, giúp cán bộ, đảng viên sửa chữa khuyết điểm, phòng ngừa tiêu cực, tham ô, lãng phí và quan liêu. Những quan điểm của ông về công tác kiểm tra vẫn còn nguyên giá trị trong công tác xây dựng Đảng hiện nay.

Trên cương vị Phó Chủ tịch nước, Nguyễn Lương Bằng tiếp tục đóng góp quan trọng vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam. Trong những năm chiến tranh ác liệt, ông thường xuyên đi cơ sở, thăm hỏi nhân dân và chiến sĩ, động viên tinh thần sản xuất và chiến đấu.

Ông luôn quan tâm sâu sắc đến đời sống của nhân dân, đặc biệt là những địa phương chịu nhiều khó khăn do chiến tranh tàn phá. Sau khi Hiệp định Paris được ký kết năm 1973, ông tiếp tục đi nhiều địa phương để động viên đồng bào khôi phục sản xuất, ổn định đời sống và góp phần vào sự nghiệp thống nhất đất nước.

Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Nguyễn Lương Bằng luôn giữ gìn phẩm chất đạo đức trong sáng của người cộng sản. Ông sống giản dị, cần kiệm, liêm chính và hết lòng vì lợi ích của nhân dân. Chính lối sống mẫu mực ấy đã giúp ông trở thành tấm gương sáng cho nhiều thế hệ cán bộ, đảng viên noi theo.

Đánh giá về Nguyễn Lương Bằng, nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười từng khẳng định rằng ông là người đã cống hiến trọn đời cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc; là tấm gương sáng về đạo đức cách mạng, tinh thần kiên trung bất khuất và tác phong giản dị, gần gũi với nhân dân.

Ngày nay, khi nhìn lại chặng đường cách mạng vẻ vang của dân tộc, những đóng góp của đồng chí Nguyễn Lương Bằng vẫn còn nguyên giá trị. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là minh chứng sinh động cho lòng yêu nước, tinh thần tận tụy phụng sự Tổ quốc và ý chí kiên cường của người cộng sản Việt Nam.

Kỷ niệm ngày sinh đồng chí Nguyễn Lương Bằng là dịp để các thế hệ hôm nay bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với một nhà lãnh đạo xuất sắc của Đảng và Nhà nước, đồng thời học tập tấm gương đạo đức, tinh thần trách nhiệm và ý chí cống hiến của ông. Những giá trị mà đồng chí Nguyễn Lương Bằng để lại sẽ mãi là nguồn động viên to lớn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam trong thời kỳ mới.