Đồng chí Nguyễn Thị Định (Út Định, Ba Định)
Đồng chí Nguyễn Thị Định (Út Định, Ba Định)
Đồng chí Nguyễn Thị Định (Út Định, Ba Định), sinh ngày 15-3-1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, là con út trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu lòng yêu nước. Sớm giác ngộ cách mạng, bà tham gia phong trào Đông Dương đại hội từ năm 1936 và được kết nạp vào Đảng Cộng sản vào tháng 10-1938. Cuộc đời hoạt động cách mạng của bà gắn liền với những hy sinh lớn: chồng bà là Nguyễn Văn Bích bị bắt và hy sinh ngoài Côn Đảo. Bản thân bà cũng bị mật thám vây bắt khi con trai mới 7 tháng tuổi, sau đó bị đày đến nhà tù Bà Rá (1940-1943). Tuy nhiên, nhờ ghi nhớ lời dặn của chồng, bà vẫn giữ vững ý chí, trở thành tấm gương kiên cường vượt qua mọi gian khổ.
Năm 1944, bà nối lại liên lạc với Đảng. Trong khí thế hừng hực của Cách mạng Tháng Tám 1945, người góa phụ 25 tuổi đã dẫn đầu hàng ngàn quần chúng cướp chính quyền tại tỉnh lỵ Bến Tre. Khi Pháp quay trở lại đánh chiếm Nam Bộ, bà được bầu vào Ban chấp hành Phụ nữ cứu quốc tỉnh. Tháng 3-1946, bà tham gia đoàn vượt biển ra Bắc báo cáo với Bác Hồ và Trung ương Đảng. Bà sau đó làm trưởng đoàn vận chuyển thành công 12 tấn vũ khí từ Bắc về Nam an toàn, mở ra con đường chiến lược quan trọng sau này được gọi là "Đường Hồ Chí Minh trên biển".
Sau Hiệp định Genève, đồng chí Nguyễn Thị Định được chỉ định ở lại miền Nam hoạt động bí mật trong điều kiện cực kỳ khó khăn. Cuối năm 1959, với cương vị Phó bí thư Tỉnh ủy Bến Tre, bà tiếp thu Nghị quyết 15 và là người đầu tiên đặt tên cho cuộc nổi dậy là "Đồng khởi". Bà đã trực tiếp chỉ đạo cuộc Đồng khởi đợt 1 nổ ra ngày 17-1-1960, tạo ra bước ngoặt lịch sử. Chính từ cuộc Đồng khởi này, bà là kiến trúc sư của chiến lược "Đội quân tóc dài" huyền thoại. Bà đã biến lực lượng phụ nữ nông thôn thành mũi đấu tranh chính trị và binh vận sắc bén, kết hợp với đấu tranh vũ trang để tạo thành phương châm "ba mũi giáp công" độc đáo, làm thất bại hết chiến lược chiến tranh này đến chiến lược chiến tranh khác của Mỹ - Ngụy.
Năm 1965, bà được giao nhiệm vụ Phó tư lệnh Quân giải phóng miền Nam Việt Nam và là người phụ trách phong trào chiến tranh du kích. Đến năm 1974, bà chính thức được phong quân hàm Thiếu tướng, được Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như vậy. Thật là vẻ vang cho miền Nam, cho cả dân tộc ta". Sau ngày đất nước thống nhất, bà giữ nhiều chức vụ quan trọng như Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, và đỉnh cao là Phó chủ tịch Hội đồng Nhà nước (1987-1992). Bà mất năm 1992, được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (1995) và được nhân dân khắp nơi gọi thân thương là Chị Ba, Cô Ba, Bà Ba, là biểu tượng kiên cường, nhân ái, sống mãi trong lòng dân tộc.
