Đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai

Đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai tên thật là Nguyễn Thị Vĩnh, sinh năm 1910, trong một gia đình viên chức tại thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An. Thừa hưởng những giá trị văn hóa tốt đẹp của gia đình và truyền thống đấu tranh anh dũng chống giặc ngoại xâm của quê hương xứ Nghệ, ngay từ khi còn nhỏ, Nguyễn Thị Minh Khai đã nặng lòng với nỗi khổ đau của những người lao động lầm than, đặc biệt là của những người phụ nữ . Năm 1927, khi mới 17 tuổi, Nguyễn Thị Minh Khai tham gia Việt Nam Cách mạng Đảng, được giao công tác tuyên truyền, vận động phụ nữ ở Vinh. Vượt qua định kiến xã hội, đồng chí tích cực xuống cơ sở, tìm hiểu đời sống nhân dân, vận động thành lập Nông hội, góp phần thúc đẩy phong trào cách mạng ở Vinh phát triển, chuẩn bị cho sự ra đời của các chi bộ cộng sản.

Đầu năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, đồng chí trở thành đảng viên lớp đầu tiên, phụ trách tuyên truyền, vận động phụ nữ và huấn luyện cán bộ tại Trường Thi, Bến Thủy (Nghệ An), tham gia xây dựng lực lượng nòng cốt cho phong trào Xô viết Nghệ – Tĩnh. Tháng 3-1930, đồng chí được cử sang Hương Cảng công tác, được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp huấn luyện, đồng thời tự học thành thạo nhiều ngoại ngữ để phục vụ cách mạng.

Sau cao trào 1930–1931, dù bị khủng bố gắt gao, Nguyễn Thị Minh Khai vẫn kiên trì hoạt động nhằm khôi phục phong trào cách mạng. Tháng 4-1931, đồng chí bị bắt tại Hồng Kông, chịu nhiều tra tấn nhưng vẫn giữ vững khí tiết. Trong bức thư ngắn gửi cho lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, Nguyễn Thị Minh Khai đã viết: “Dù bị tra tấn cùm kẹp, quyết không khai. Các anh yên t. Năm 1933, nhờ sự can thiệp của Quốc tế Cứu tế Đỏ, đồng chí được trả tự do, tiếp tục liên lạc với tổ chức Đảng và kết hôn với đồng chí Lê Hồng Phong.

Từ năm 1935 đến 1936, Nguyễn Thị Minh Khai tham dự và phát biểu tại Đại hội VII Quốc tế Cộng sản, học tập tại Trường Đại học Phương Đông, khẳng định vị thế của một nữ chiến sĩ cộng sản tiêu biểu. Năm 1937, đồng chí về nước, tham gia Xứ ủy Nam Kỳ, giữ chức Bí thư Thành ủy Sài Gòn – Chợ Lớn, trực tiếp lãnh đạo phong trào đấu tranh dân chủ.

Ngày 30-7-1940, sau cuộc họp Xứ ủy bàn về khởi nghĩa, đồng chí bị thực dân Pháp bắt giam, tra tấn dã man. Trong tù, Nguyễn Thị Minh Khai vẫn kiên cường đấu tranh, vận động chị em phụ nữ và tìm cách chỉ đạo phong trào, góp phần vào cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ. Chị đã dùng máu viết thơ, các câu khẩu hiệu lên tường xà lim để nêu cao khí tiết của người chiến sỹ cộng sản như “Đừng nhận mà cũng đừng khai. Khai nhận đều giúp cho quân thù” hay:

"Đã chen vai chung gánh việc đời

Phong trần đâu nữa để xem chơi

Hình ngục chính cho mình lưu dưỡng

Tù ngục là nơi nghỉ thảnh thơi

Dù đánh, dù treo, càng kiên quyết

Dù kìm, dù kẹp, chẳng sai lời

Hi sinh phấn đấu vì nhiệm vụ

Triệt để thực hành chết mới thôi".

Không khuất phục được người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi, sáng ngày 26/8/1941, thực dân Pháp đã giết hại đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai cùng với một số đồng chí trung kiên khác của Đảng ta ở huyện Hóc Môn. Trước pháp trường, đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai vẫn hướng về phía đồng bào nói lời tâm huyết: “Việc chúng tôi làm là chính nghĩa. Vì muốn cho Tổ quốc chúng tôi được độc lập, dân chúng tôi được ấm no mà chúng tôi làm cách mạng. Chúng tôi không có tội gì… Chúng ta phải tiêu diệt đế quốc, phong kiến thì đời sống mới sung sướng được”.

Sinh ra, lớn lên, hoạt động yêu nước ở quê hương Nghệ An, hoạt động cách mạng sôi nổi, xuất sắc ở Trung Quốc, Liên Xô; trở thành nhà lãnh đạo ưu tú của Nam Bộ, của Sài Gòn - Chợ Lớn và oanh liệt ngã xuống trên mảnh đất này cùng người chồng yêu quý của mình. Nguyễn Thị Minh Khai được Chủ tịch Hồ Chí Minh trân trọng, tôn vinh vào bậc “tiên liệt” cách mạng, và Người đã khẳng định “máu xương của các bậc tiên liệt đã thấm nhuần gốc rễ của Đảng ta, làm cho cây nó càng vững, ngành nó càng to và kết quả khai hoa ngày càng rực rỡ”.

Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai để lại cho chúng ta những bài học hết sức quý giá về một tấm gương hiến dâng trọn đời cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, của Nhân dân. Từ lúc lớn lên cho đến lúc hy sinh, đồng chí luôn đặt lợi ích cách mạng lên trên lợi ích của cuộc sống riêng và hạnh phúc gia đình. Bầu nhiệt huyết và trái tim cộng sản của đồng chí luôn dành cho Đảng và Nhân dân.