Đồng chí Nguyễn Thị Xân - Ba lần bị địch bắt, vẫn vững ý chí cách mạng

Bà sinh năm 1902 tại làng Kỳ Trân, đồng chí Nguyễn Thị Xân là một trong những nữ chiến sĩ cách mạng tiêu biểu của Nghệ An. Trải qua nhiều lần bị địch bắt, tra tấn, đồng chí vẫn giữ vững ý chí, tiếp tục hoạt động và đảm nhận nhiều trọng trách trong phong trào phụ nữ.

Đồng chí Nguyễn Thị Xân, còn có các bí danh Trúc, Chính, sinh năm 1902 tại làng Kỳ Trân, tổng Thượng Xá, nay thuộc xã Nghi Trường, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An.

Đồng chí sinh ra trong một gia đình nhà Nho yêu nước. Ông nội là Cử nhân Nguyễn Năng Tĩnh (1795–1876), từng làm quan đến chức Ngự sử, sau đó xin nghỉ về quê mở trường dạy học. Thân sinh là Tú tài Nguyễn Năng Cảnh, một nhà Nho khẳng khái, bất hợp tác với giặc, đồng thời là bạn học của Giải nguyên Phan Bội Châu.

Sau khi Hội Phục Việt được thành lập tại Vinh – Bến Thủy ngày 14/7/1925, tháng 3/1928, đồng chí Nguyễn Thị Xân cùng em gái là Nguyễn Thị Thiu được đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai và các yếu nhân của Đảng giác ngộ, dìu dắt tham gia hoạt động cách mạng.

Trong những năm hoạt động, đồng chí 3 lần bị địch bắt, tra tấn dã man nhưng vẫn giữ vững ý chí đấu tranh, tiếp tục hoạt động cách mạng.

Đồng chí từng đảm nhiệm nhiều trọng trách, như Ủy viên Ban Chấp hành Phụ nữ Trung bộ, Bí thư Đảng đoàn Phụ nữ tỉnh Nghệ An, Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.

Với những đóng góp cho sự nghiệp cách mạng, đồng chí được Đảng và Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất, Huân chương Chống Mỹ cứu nước hạng Nhất, Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Bà mất năm 1992 tại Hà Nội.