ĐỒNG CHÍ NGUYỄN VĂN HAI

NGUYỄN VĂN HAI (1912 – 1942) Nguyễn Văn Hai sinh năm 1912 tại ấp Nhất, làng An Trường, Quận Càng Long nay là khóm 4, thị trấn Càng Long, huyện Càng Long, tỉnh Trà Vinh. Cha là ông Nguyễn Văn Giỏi, mẹ là bà Phạm Thị Chiều, là nông dân làm thuê cho địa chủ.

Năm 1918, Nguyễn Văn Hai đi học tại trường tiểu học quận Càng Long. Năm 1924, do hoàn cảnh gia đình khó khăn, đồng chí nghỉ học ở nhà phụ giúp cha mẹ làm ruộng nuôi các em. Những tháng năm ấy, các phong trào đấu tranh yêu nước của nhân dân cả nước dấy lên sôi động như phong trào đấu tranh của chí sĩ Phan Bội Châu (1925), phong trào đấu tranh của chí sĩ Phan Chu Trinh (1926). Ảnh hưởng không nhỏ đến quê hương Càng Long, làm thay đổi tâm hồn người thiếu niên Nguyễn Văn Hai.

Năm 1927, Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên ở Càng Long được thành lập, từ phong trào này, Nguyễn Văn Hai được kết nạp làm hội viên. Năm 1930, khi Chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập ở Càng Long do đồng chí Trần Thanh Mại làm Bí thư, đồng chí Nguyễn Văn Hai cũng được kết nạp vào Chi bộ Mỹ Cẩm do đồng chí Trần Thanh Mại làm Bí thư và được cử vào tổ chức đội Bảo vệ của Chi bộ Mỹ Cẩm.

Cuối năm 1933, lần đầu Xứ ủy Nam Kỳ và Đặc ủy Hậu Giang đến Trà Vinh mà điểm họp là ở Càng Long. Nguyễn Văn Hai được lãnh đạo địa phương bố trí nơi ăn ở và bảo đảm an ninh.

Đầu năm 1934, Quận ủy Càng Long được kiện toàn, đồng chí Nguyễn Văn Hai được bầu vào quận ủy, trực tiếp chỉ đạo quần chúng ở xã Mỹ Cẩm.

Tháng 5/1938, Chi bộ Mỹ Cẩm tổ chức Đại hội nội bộ bầu Ban Chấp hành Đảng bộ xã, đồng chí Nguyễn Văn Hai, Huyện ủy viên cùng dự. Ban Chấp hành được bầu giữ chức vụ Bí thư; rồi đồng chí Nguyễn Văn Hai được cử rút về Huyện ủy Càng Long và vào Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Trà Vinh.

Tháng 8/1940, Hội nghị chính trị toàn Đảng bộ kiểm điểm tình hình chuẩn bị mọi mặt và phát động quần chúng sẵn sàng nổi dậy khởi nghĩa khi có lệnh của Xứ uỷ, đồng chí Nguyễn Văn Hai được đề cử làm Bí thư Tỉnh uỷ, đồng chí Phan Văn Bảy là Phó Bí thư.

Ngày 22/11/1940, Uỷ ban ban hành lệnh khởi nghĩa, ngày 25/11/1940, lệnh khởi nghĩa của Xứ uỷ mới đến Trà Vinh, đồng chí Nguyễn Văn Hai (Bí thư Tỉnh uỷ) chủ trì cuộc họp triển khai kế hoạch thực hiện khởi nghĩa trên toàn tỉnh.

Sau khởi nghĩa Nam Kỳ, địch khủng bố dữ dội hơn. Cuối tháng 12/1940, khi Hội nghị Tỉnh uỷ – do đồng chí Nguyễn Văn Hai chủ trì – đang diễn ra, địch bao vây bắt hết, rồi đưa tất cả đi đày ở Côn Đảo.

Năm 1942, sự tra tấn dã man cộng với chế độ khắc nghiệt của nhà tù thực dân ở Côn Đảo đã cướp đi mạng sống của đồng chí Nguyễn Văn Hai khi đồng chí vừa tròn 30 tuổi. Đồng chí Nguyễn Văn Hai là người con ưu tú của quê hương Trà Vinh anh hùng, là tấm gương sáng về tinh thần đấu tranh đến hiến dâng hết những năm trẻ trung của mình cho sự nghiệp cách mạng.