ĐỒNG CHÍ NGUYỄN VĂN LÉM – BỨC TƯỢNG ĐÀI VÔ HÌNH VÀ KHÚC TRÁNG CA BẤT TỬ CỦA MÙA XUÂN MẬU THÂN 1968

Lịch sử đấu tranh giành độc lập của dân tộc Việt Nam được viết nên không chỉ bằng những trận bão lửa nơi sa trường, mà còn bởi những khoảnh khắc anh hùng tạc vào dòng thời gian thành biểu tượng trường tồn của nhân loại. Trong dòng chảy oanh liệt ấy, chiến trường đô thị Sài Gòn - Gia Định là nơi chứng kiến những cuộc đụng đầu lịch sử khốc liệt nhất, nơi mỗi góc phố, giảng đường hay tiệm sửa xe bình dị đều có thể trở thành một trận địa ngầm. Chính từ lòng đô thành rực lửa đó, đồng chí Nguyễn Văn Lém (hay Bảy Lốp) đã xuất hiện và để lại cho hậu thế một chương sử bi tráng về lòng trung kiên vô hạn đối với Đảng, Tổ quốc và nhân dân.

Đồng chí Nguyễn Văn Lém biệt danh Bảy Lốp sinh năm 1931 trên mảnh đất xã Vĩnh Lộc (nay là xã Vĩnh Lộc A), huyện Bình Chánh, thuộc tỉnh Gia Định (nay là Thành phố Hồ Chí Minh) giàu truyền thống kháng chiến, Nguyễn Văn Lém lớn lên trong bầu không khí ngột ngạt của một đô thị bị chiếm đóng. Tiếng gầm rú của động cơ cơ khí, mùi dầu mỡ và những tiếng thở dài cơ cực của tầng lớp thợ thuyền nghèo khổ chính là những bài học đầu đời rèn đúc nên tính cách của ông. Trở thành một người thợ sửa xe, cuộc sống gắn liền với những chiếc lốp, những tay súng, những bộ truyền động tưởng chừng chỉ là sinh kế thuần túy, nhưng chính trong lòng thế giới lao động lầm than ấy, một ý chí phản kháng đã âm thầm bén rễ. Chứng kiến cảnh đồng bào bị gót giày viễn chinh chà đạp, người thanh niên Nguyễn Văn Lém đã sớm nhận ra rằng: muốn tự do, không có con đường nào khác ngoài con đường tự giải phóng và dấn thân đấu tranh.

Sau Hiệp định Giơnevơ, đồng chí tập kết ra miền Bắc thuộc Sư đoàn 338, sau đó chuyển ngành sang Bộ Công nghiệp, sau đó trở lại quân đội và được đi học tại Trường sĩ quan Lục quân 1 ở Sơn Tây .Năm 1962, theo yêu cầu của chiến trường,đồng chí tình nguyện về miền Nam chiến đấu và được bổ xung vào Ban Quân báo - trinh sát Quân khu Sài Gòn - Gia Định. Đến khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn cam go nhất, Nguyễn Văn Lém chính thức bước vào thế giới huyền thoại của Lực lượng Biệt động Sài Gòn với mật danh Bảy Lốp. Tiệm sửa xe của ông không chỉ đơn thuần là nơi hàn gắn những vết rách của lốp xe, mà đã biến thành một trạm trung chuyển thông tin, một kho vũ khí bí mật và là nơi ẩn náu kiên cố của những cán bộ lãnh đạo cốt cán. Với chiếc áo lót bám đầy dầu mỡ và bàn tay đen nhám màu than, Bảy Lốp tự do di chuyển qua các chốt kiểm soát của địch, len lỏi vào từng ngõ ngách sâu thẳm của nội đô để xây dựng cơ sở và vẽ bản đồ trinh sát.

Trên cương vị là một Bí thư Chi bộ kiên trung, ông không chỉ là bộ óc chỉ huy hành động mà còn là điểm tựa tinh thần của các chiến sĩ biệt động trẻ tuổi. Sống và làm việc ngay dưới chân kẻ thù, lằn ranh giữa an toàn và hiểm nguy chỉ mỏng manh như một sợi tóc, nhưng chưa bao giờ người ta thấy ở Bảy Lốp một sự dao động. Bằng sự mưu trí, khôn khéo và lòng trung thành tuyệt đối, ông đã giữ vững mạch máu giao thông liên lạc nội thành luôn thông suốt, chuẩn bị kỹ lưỡng các phương án tác chiến cho những mục tiêu tối mật, biến nội đô Sài Gòn thành một thùng thuốc súng chỉ chờ ngày châm ngòi.

Đêm mùng 1 rạng sáng mùng 2 Tết Mậu Thân , cả miền Nam rung chuyển bởi một cơn địa chấn quân sự. Tiếng bộc phá nổ rền trời vang lên ngay giữa trái tim Sài Gòn. Lực lượng Biệt động đồng loạt nổ súng đánh thẳng vào Dinh Độc Lập, Tòa Đại sứ Mỹ, Đài Phát thanh và Bộ Tổng tham mưu Ngụy. Đồng chí Nguyễn Văn Lém cùng đơn vị của mình nhận trọng trách tấn công vào phân khu Bộ Tư lệch Hải quân của chính quyền Sài Gòn.

Dưới sự chỉ huy dũng mãnh của Bảy Lốp, các chiến sĩ biệt động với quân số ít ỏi, vũ khí bộ binh thô sơ đã thực hiện một cuộc tập kích táo bạo vô tiền khoáng hậu. Họ chiến đấu với tinh thần quyết tử, đánh chiếm các mục tiêu, bẻ gãy các đợt phản công điên cuồng của lính thủy đánh bộ và hiến binh địch. Cuộc chiến kéo dài ròng rã suốt đêm trong khói đạn mù mịt. Trước sức bao vây dày đặc của xe tăng, thiết giáp địch, đồng chí Nguyễn Văn Lém vẫn kiên cường tay súng, đứng vững ở chiến tuyến đầu để thu hút hỏa lực, che chắn cho đồng đội và thương binh rút lui. Cho đến khi viên đạn cuối cùng rời khỏi nòng súng, trong một cuộc càn quét khốc liệt của địch tại trận địa Bàn Cờ, ông đã bị giặc bắt giữ.

 Sáng mùng 2 Tết Mậu Thân ( khoảng 2 giờ ngày 1/2/1968), trên đường phố Sài Gòn đầy mảnh vụn đạn bom, một chương bi tráng và kinh điển nhất của lịch sử chiến tranh thế kỷ XX đã diễn ra. Đồng chí Nguyễn Văn Lém bị trói chặt hai tay phía sau, áp giải ra đường Sư Vạn Hạnh ( gần ngã ba Sư Vạn Hạnh , đường Minh Mạng ) nay là đường Ngô Gia Tự (Quận 10 cũ) TP HCM. Tại đây, tên tướng khét tiếng tàn bạo Nguyễn Ngọc Loan – Giám đốc Tổng nha Cảnh sát Quốc gia Ngụy – đã bước tới. Không một lời thẩm vấn, không một bản án xét xử, Loan lạnh lùng rút khẩu súng ngắn gí thẳng vào màng tang của người chiến sĩ biệt động và bóp cò.

Một tiếng nổ chát chúa vang lên, thân hình Nguyễn Văn Lém ngã xuống, dòng máu đỏ tươi của người cộng sản kiên trung tuôn tràn trên mặt đường Sài Gòn nóng bỏng. Ông ra đi ở tuổi 37, khi khát vọng cống hiến cho Tổ quốc đang ở độ sung mãn nhất. Nhưng kẻ thù đã lầm. Khoảnh khắc bạo tàn ấy đã lọt vào ống kính của phóng viên ảnh người Mỹ Eddie Adams và máy quay của hãng thông tấn NBC. Bức ảnh "Saigon Execution" (Hành quyết ở Sài Gòn) ngay lập tức được phát tán toàn cầu, tạo nên một cơn chấn động tâm lý khủng khiếp lay động toàn bộ lương tri nhân loại.

Bức ảnh phơi bày trần trụi bản chất tàn bạo, bất nhân và phi nghĩa của cuộc chiến tranh xâm lược mà Mỹ đang tiến hành. Nó thắp lên ngọn lửa phản chiến bùng cháy dữ dội ngay tại lòng nước Mỹ và khắp các châu lục, buộc chính phủ Hoa Kỳ phải xuống thang chiến tranh và chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán. Điều đọng lại sâu sắc nhất trong tâm khảm nhân loại không phải là hành vi thú tính của kẻ sát nhân, mà chính là phong thái hiên ngang của đồng chí Nguyễn Văn Lém. Trong giây phút đối mặt với họng súng tử thần, ánh mắt ông không một chút run sợ, gương mặt bình thản và đầy vẻ khinh bỉ kẻ thù. Chính cái đầu ngẩng cao ấy đã biến giây phút hành quyết trở thành một cuộc viễn chinh bất tử vào lịch sử, biến cái chết thành một khúc tráng ca kiêu hùng bất diệt.

Đại thắng mùa Xuân năm 1975 đã rửa sạch vết thương chia cắt, non sông Việt Nam nối liền một dải như khát vọng cháy bỏng của Nguyễn Văn Lém và hàng triệu liệt sĩ. Dù trong giai đoạn chiến tranh bí mật, việc xác minh thông tin gặp nhiều khó khăn do tính chất đặc thù của lực lượng biệt động, song sự thật lịch sử và công lao vĩ đại của ông không bao giờ bị vùi lấp. Để tri ân người con kiệt xuất đã hiến dâng trọn vẹn xương máu cho nền độc lập dân tộc, tại Quyết định số 212/QĐ-CTNngày 23 tháng 02 năm 2010, Nhà nước đã trang trọng truy tặng đồng chí Nguyễn Văn Lém danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân cùng Huân chương Chiến công hạng Nhất.

Hôm nay, Anh hùng Nguyễn Văn Lém đang yên nghỉ giấc ngàn thu tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh ( Quận 9 cũ ), hòa mình vào lòng đất mẹ Nam Bộ thành đồng. Tên của ông, cùng cái tên thân thương Bảy Lốp, đã được trang trọng đặt cho những con đường, những ngôi trường học, trở thành một phần di sản văn hóa – lịch sử bất tử của quốc gia, luôn được nhắc đến trong các bảo tàng và những bài học lịch sử thiêng liêng.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những dấu tích của bom đạn trên đường phố Sài Gòn năm xưa đã được thay thế bằng những tòa nhà chọc trời và nhịp sống phồn hoa, năng động của Thành phố Hồ Chí Minh. Thế nhưng, bức tượng đài tinh thần mang tên Nguyễn Văn Lém vẫn sừng sững đứng đó như một lời nhắc nhở đanh thép về giá trị của hai chữ "Tự do". Bản hùng ca Mậu Thân 1968 và khoảnh khắc hy sinh anh dũng của ông đã chứng minh một chân lý vĩnh hằng: Có những cái chết không phải là kết thúc, mà là sự khởi đầu của một sự sống mới – sự sống trong lòng nhân dân, trong niềm tự hào bất diệt của dân tộc. Hình ảnh người chiến sĩ biệt động hiên ngang trước họng súng quân thù sẽ mãi là ngọn đuốc sáng, truyền lửa yêu nước và lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay trên con đường xây dựng một Việt Nam giàu mạnh, hùng cường và văn minh.