Đồng chí Nguyễn Văn Nhữ

NGUYỄN KIẾN NGHĨA

Nguyễn Kiến Nghĩa, tên thật là Nguyễn Văn Nhữ, sinh năm Đinh Mùi (1907), tại ấp 5, An Trường, Càng Long, Trà Vinh. Cha là ông Nguyễn Văn Phuộng và mẹ là bà Lê Thị Cận.

Xuất thân từ gia đình bần nông, nghèo khố nên Nguyễn Kiến Nghĩa chỉ được học lớp 3 trường tiểu học Càng Long rồi bỏ học về nhà đi làm thuê.

Năm 1927, cùng một số thanh niên có tâm huyết, ông gia nhập Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên An Trường. Đến khi Đảng Cộng sản Đông Dương được thành lập, Chi bộ An Trường trở thành một trong các Chi bộ đầu tiên của tỉnh Trà Vinh đã tổ chức cuộc biểu tình rầm rộ ra quận ly. Càng Long ủng hộ cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh và đòi độc lập cho dân tộc, ruộng đất cho dân cày nhân ngày 01/8/1930 (ngày kỷ niệm kết thúc Thế chiến thứ I). Cùng những thanh niên cốt cán, Nguyễn Kiến Nghĩa có mặt trên tuyến đầu đấu tranh, bất chấp sự đàn áp của kẻ thù. Tháng 10/1930, Nguyễn Kiến Nghĩa được kết nạp vào Đảng tại Chi bộ An Trường.

Được phân công công tác vận động quần chúng, đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa thường xuyên đi khắp các xã thuộc địa bàn huyện Càng Long để gầy dựng cơ sở trong nông dân, thanh niên, phụ nữ...

Nam kỳ Khởi nghĩa nổ ra, đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa cùng các đảng viên khác vận động quần chúng tạo chướng ngại vật trên Lộ Đông Dương sô 7 (nay là quôc lộ 53), ngăn không cho giặc hành quân từ Trà Vinh lên đàn áp khởi nghĩa ở Vũng Liêm.

Thực dân Pháp tổ chức cuộc khủng bố trắng sau Nam kỳ Khởi nghĩa mà trọng điểm của tỉnh Trà Vinh là huyện Càng Long, đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa bị bắt vào tháng 12/1940 và đẩy lên nhà lao Bà Rá. Năm 1943, nhân phát xít Nhật đổ bộ vào Đông Dương ông tham gia cuộc vượt ngục và trở về Càng Long tiếp tục hoạt động. Quận ủy Càng Long được củng cố lại, đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa được bổ sung Quận ủy viên.

Tháng 5/1945, Thanh niên Tiền phong huyện Càng Long được thành lập, đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa được cử tham gia nhóm lãnh đạo. Sau đó, ông cùng các đồng chí trong huyện ủy về các xã thành lập các Thôn bộ Thanh niên Tiền phong, xây dựng lực lượng, huấn luyện võ nghệ, đợi thời cơ.

Trong cuộc cách mạng Tháng Tám, đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa cùng Huyện ủy lãnh đạo lực lượng Thanh niên Tiền phong và quần chúng nhân dân cướp chính quyền toàn huyện.

Sau đó, đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa được cử làm Chủ nhiệm Mặt trận Việt Minh huyện.

Pháp trở lại tái chiếm Trà Vinh, đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa, tạm lánh qua xã Khánh Thạnh Tân, huyện Mỏ Cày để tránh sự truy bứt của kẻ thù. Tại đây, ông được cử làm Chủ nhiệm Mặt trận Việt Minh huyện Mỏ Cày.

Đầu năm 1946, Tỉnh ủy và các lực lượng kháng chiến tỉnh

Trà Vinh từ Cà Mau trở về, đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa bắt liên lạc và từ Bến Tre trở về tỉnh nhà, tiếp tục phụ trách Chủ nhiệm Mặt trận Việt Minh huyện Càng Long, rồi Chủ tịch Hội Nông dân Cứu quốc tỉnh Trà Vinh.

Nửa năm 1947, đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa được bổ sung Tỉnh ủy viên Trà Vinh kiêm Chủ tịch Hội Nông dân Cứu quốc tỉnh.

Tháng3/1948, đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa được bầu làm Phó Bí thư Tỉnh ủy Trà Vinh, phụ trách khối Mặt trận - Đoàn thể. Đồng chí vẫn tiếp tục làm Chủ tịch Hội Nông dân Cứu quốc kiêm Phó Chủ tịch Hội đồng cấp đất tỉnh Trà Vinh...

Tháng 6/1949, đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa được chỉ định làm Bí thư Tỉnh ủy Trà Vinh, thay cho đồng chí Dương Văn Hạnh.

Tháng 10/1949, tại Cồn Trứng, xã Trường Long Hòa, Đảng bộ Trà Vinh tổ chức Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa được bầu làm Tỉnh ủy viên, Chủ tịch Hội Nông dân Cứu quốc tỉnh Trà Vinh.

Tháng 5/1951, Trung ương Cục Miền Nam ra Nghị định nhập hai tỉnh Vĩnh Long và Trà Vinh thành tỉnh Vĩnh Trà. Tỉnh ủy Vĩnh Trà được chỉ định gồm 21 đồng chí. Đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa là Tỉnh ủy viên, Chủ tịch hội Nông dân Cứu quốc tỉnh Vĩnh Trà. Năm 1954, đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa tập kết ra Bắc. Ông được phân công về công tác tại Ban Quan hệ Bắc-Nam và là Chủ tịch Hội đồng hương Trà Vinh trên đất Bắc.

Tháng 2/1975, đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa được cử trở về miền Nam công tác. Sau ngày 30/4/1975, đồng chí là Ủy viên ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Cửu Long và tham gia

Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng tỉnh. Đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa mất ngày 04/2/1979, tại bệnh viện Thống Nhất, Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 72 tuổi.

Với những cống hiến lâu dài và liên tục cho sự nghiệp cách mạng, đồng chí Nguyễn Kiến Nghĩa được Đảng và Nhà nước tặng thưởng: Huân chương Độc lập hạng Nhì; Huân chương Chiến thắng hạng Nhất; Huy hiệu Thành đồng Tổ quốc và nhiều huân, huy chương khác./.