Đồng chí Nguyễn Văn Tây (Nguyễn Thanh Sơn) – Một đời vì sự nghiệp cách mạng

ng Nguyễn Văn Tây, tên thường dùng là Nguyễn Thanh Sơn, những năm hoạt động cách mạng còn có các bí danh Tư Hải, Oai, Nilakiri, sinh năm 1910, quê làng Trà Côn, quận Trà Ôn, tỉnh Cần Thơ (nay là xã Trà Côn, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long).

Sinh trưởng trong một gia đình khá giả, 8 tuổi ông được lên Cần Thơ học tiểu học, sau đó học tiếp trường Trung học Cần Thơ (Collège de Can Tho). Năm 1925, ông tham gia phong trào phản đối án tử hình Phan Bội Châu và năm 1926, tham gia bãi khóa để tang cụ Phan Châu Trinh.

Đầu năm 1927, ông được bí mật đưa qua Quảng Châu dự lớp huấn luyện cách mạng do Nguyễn Ái Quốc tổ chức, tháng 7/1927 được kết nạp vào tổ chức Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Về nước, năm 1928, ông là Ủy viên Tỉnh bộ Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội tỉnh Long Xuyên.

Ngày 02/9/1929, ông được kết nạp vào An Nam Cộng sản Đảng. Sau đó, ông là Bí thư Chi bộ đặc biệt vùng Cao Lãnh, Chợ Mới. Về Cao Lãnh, ông đóng vai làm người ở mướn nhà bà Sáu Ngài, làm thợ nhuộm vải, thợ sơn guốc để che mắt địch. Ông có công gây dựng cơ sở cách mạng và trực tiếp lãnh đạo các cuộc biểu tình đấu tranh đòi hoãn thuế thân, thả những người bị bắt vì thiếu thuế thân, bỏ phạt vô lý ở Bình Thành - Tân Phú (ngày 01/5/1930), ở dinh quận trưởng Cao Lãnh (ngày 03/5/1930) và sau đó ở Chợ Mới, Tân Dương, Cờ Đỏ, Ô Môn, La Ghi, Vĩnh Xuân, Cai Lậy, Ba Tri...

Giữa năm 1930, ông về nhận nhiệm vụ Bí thư Tỉnh ủy Gia Định và tháng 4/1931 là Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ. Ông bị Pháp bắt và kết án tù chung thân, đày đi Côn Đảo. Cuối năm 1936, Mặt trận Bình dân lên cầm quyền ở Pháp, ông được thả. Từ năm 1937 - 1939, ông hoạt động công khai ở Sài Gòn, tham gia làm báo L’Avant Garde rồi về Mỹ Tho phụ trách Đông Dương thư xã và Đông Dương tạp chí.

Chú thích:
¹ Gọi Chi bộ đặc biệt vì phạm vi hoạt động không chỉ ở Cao Lãnh mà rộng ra cả vùng Sa Đéc, Long Xuyên...

Trang 383

Từ năm 1940, ông rút vào hoạt động bí mật ở vùng Châu Đốc, Rạch Giá. Tháng 8/1945, ông là Bí thư Liên tỉnh ủy miền Tây, lãnh đạo giành chính quyền ở miền Tây Nam Bộ. Sau đó, ông giữ chức Thanh tra chính trị Ủy ban Hành chánh lâm thời Nam Bộ. Ông là đại biểu Quốc hội khóa I tỉnh Vĩnh Trà (Vĩnh Long - Trà Vinh) và là Phó Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến miền Nam Việt Nam (năm 1946). Năm 1948, ông là Xứ ủy viên Nam Bộ, Ủy viên phụ trách quân sự và ngoại vụ Ủy ban Kháng chiến - Hành chánh Nam Bộ.

Năm 1950, ông là Bí thư Ban Cán sự Đảng bộ Đảng Cộng sản Đông Dương tại Campuchia, Tư lệnh kiêm Chính ủy quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia.

Năm 1954, ông là đại tá, thành viên Phái đoàn quân sự Việt Nam - Lào - Campuchia tại hội nghị Genève, Trưởng Phái đoàn đại diện Bộ Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam tại Ủy ban Liên hiệp đình chiến Việt Nam - Campuchia. Đến năm 1956, ông là Phó Trưởng ban Lào - Campuchia thuộc Trung ương Đảng Lao động Việt Nam.

Từ năm 1957 - 1975, ông là Bí thư Đảng đoàn, Thứ trưởng thứ nhất Bộ Tài chính nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Giải phóng Sài Gòn, ông tham gia tiếp quản Tổng Nha Tài chính chính quyền Sài Gòn và tổ chức hệ thống quản lý tài chính các tỉnh miền Nam sau giải phóng.

Tháng 9/1976, ông nghỉ hưu tại Thành phố Hồ Chí Minh và từ trần ngày 09/01/1996.

Ông đã được Đảng và Nhà nước tặng thưởng Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng, Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập hạng Ba, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huân chương Chiến thắng hạng Nhất, Huân chương chống Mỹ, cứu nước hạng Nhất và nhiều huân chương, huy chương khác.

Nguồn: Đồng Tháp nhân vật chí (2015)