Đồng chí Nông Văn Lạc - Người góp lửa cho Cách mạng Tháng Tám ở Bắc Kạn( Kỳ II)

Vai trò chủ chốt trong Cách mạng Tháng Tám tại Bắc Kạn

Tháng 1-1944, Ban Cán sự Đảng tỉnh Bắc Kạn được thành lập. Cùng với đó, Tỉnh ủy lâm thời được thành lập gồm 3 đồng chí: Nông Văn Lạc, Dương Mạc Hiếu và Tùng Vân; Tỉnh bộ Việt Minh Bắc Kạn được thành lập gồm 3 đồng chí: Đồng Văn Bằng (Chủ nhiệm), Doanh Hằng và Nông Công Tú.

Đồng chí Nông Văn Lạc là một trong ba cán bộ chủ chốt đầu tiên của Tỉnh ủy lâm thời, ông bắt đầu hành trình xây dựng phong trào cách mạng tại tỉnh miền núi này – nơi còn vô vàn khó khăn về tổ chức, nhận thức quần chúng và cơ sở vật chất.

Tháng 5-1945, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh trên đường từ Pác Bó đến Tân Trào, ông là một trong những người được giao nhiệm vụ đón và hộ tống Bác qua đất Bắc Kạn. Hồi ký “Ánh sáng đây rồi” của ông đã ghi lại nhiều câu chuyện cảm động về sự giản dị, gần gũi và tài thao lược của vị lãnh tụ kính yêu trong những ngày đầu chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa.

Trung tuần tháng 8-1945, ngay khi nhận tin quân Nhật đầu hàng, nhận rõ thời cơ thuận lợi, thực hiện sự chỉ đạo của Trung ương Đảng, Tổng bộ Việt Minh và Đảng bộ tỉnh Bắc Kạn, các lực lượng cách mạng trong phạm vi toàn tỉnh nhanh chóng nổi dậy. Tại Bắc Kạn, nhiều cứ điểm đồn trú của quân Nhật bị lực lượng cách mạng bao vây, uy hiếp, lâm vào tình trạng thiếu lương thực, hao hụt vũ khí. Tinh thần sĩ quan và binh lính Nhật hoang mang, lo sợ, buộc phải rời bỏ các địa điểm nhỏ lẻ, co cụm về thị xã để bảo toàn lực lượng.

Nhận thấy thời cơ đã đến, đồng chí Nông Văn Lạc cùng các lực lượng vũ trang và tổ chức Việt Minh đã lập kế hoạch giành chính quyền trên toàn tỉnh.

Ngày 11/8/1945, tại Píc Cáy (Mỹ Phương, Chợ Rã), Tỉnh ủy Bắc Kạn triệu tập Hội nghị cán bộ quân chính bàn biện pháp tiến công tiêu diệt quân phát xít, giải phóng thị xã. Tuy nhiên, lực lượng bảo an ở Lanh Chang (xã Lục Bình, huyện Bạch Thông cũ nay là xã Phủ Thông) do Đội Ngọc chỉ huy tìm cách đánh úp, hội nghị hoãn lại. Thoát chết trong vụ tập kích trên, ông Nông Văn Lạc kể lại: “…Một buổi trưa tôi lên Píc Cáy, một bản Dao trên núi Cứu Quốc, gặp đồng chí Xích Thắng (Dương Mạc Thạch - Chính trị viên đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân) và cụ Chánh Chúng đang ăn cơm. Cơm xong, trao đổi công việc, rồi đồng chí Xích Thắng bảo ở lại ngủ. Đến sáng, chưa dậy đã nghe chủ nhà báo gọi: Có người dưới làng lên bảo đưa đường sang Cốc Ngỏa – một trạm giao thông liên lạc của ta ở đấy. Tôi ra theo, lấy bộ quần áo còn phơi ở ngoài. Nhìn lố nhố người dưới bờ đá, toàn màu vàng. Không xong rồi, tôi quay vào, xách túi tài liệu và khẩu súng ngắn. Rồi người chạy trước, người ra sau, mỗi người một ngả. Tiếng súng nổ chan chát, văng vào đá, xuyên mái nhà, bay qua đầu, qua mang tai: veo veo, xoẹt xoẹt, chiu chiu… Tôi lao xuống thấp theo cách đã học ở lớp quân sự bảy ngày. Tôi ngã xuống cái vực đá sâu. Thấy người choáng váng, tỉnh lại, lê chân không được, quần đầu gối rách, máu chảy. Tưởng bị đạn, sau biết chỉ va vào đá chảy máu…”.

Để tránh đổ máu không cần thiết, Ban Chỉ huy đơn vị Quân giải phóng đồng ý thương thuyết với chỉ huy quân Nhật đang chiếm đóng tại Bắc Kạn. Ngày 19/8/1945, đại diện Quân giải phóng là đồng chí Thu Sơn, Hải Phong và đại diện quân đội Nhật gặp nhau tại sân bay thị xã. Phía Việt Minh nói rõ chính sách nhân đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương trong trường hợp kẻ bại trận không can thiệp vào công việc nội bộ của cách mạng Việt Nam, yêu cầu quân Nhật giao nộp vũ khí… Phía Nhật hứa không can thiệp vào công việc nội bộ của Việt Minh, chấp nhận yêu cầu của Việt Minh; phía Việt Minh đồng ý cấp cho quân Nhật lương thực, thực phẩm và dừng tấn công nếu họ chịu rút ngay toàn bộ lính về Hà Nội.