Đồng chí Nông Văn Lạc - Người góp lửa cho Cách mạng Tháng Tám ở Bắc Kạn( Kỳ III)

Từ Chợ Rã, các đồng chí đại diện Tỉnh ủy, Tỉnh bộ Việt Minh và chỉ huy Quân giải phóng quyết định thành lập một đơn vị vũ trang do đồng chí Nông Văn Lạc phụ trách tiến về thị xã. Đơn vị chia làm hai ngả tiến xuống Phủ Thông (Bạch Thông), nơi có lực lượng quân Nhật chiếm đóng. Ngày 19/8/1945, quân giải phóng tiến vào Phủ Thông, quân địch rút chạy, viên bang tá tay sai sợ hãi ra trình diện cách mạng. Đến cầu Nà Cù, lực lượng cách mạng chạm trán với quân Nhật, nhưng chúng không dám chống cự.

Hồi ký “Ánh sáng đây rồi” của đồng chí Nông Văn Lạc kể: “Tôi bước lên, thấy ba thằng, hai thằng Nhật đeo thanh kiếm dài chạm đất, một người mặc quần áo ngắn đen, hỏi tôi: Các anh đi đâu?

- Tôi là đại diện Việt Minh, được lệnh thượng cấp tối nay tiến về chiếm thị xã và yêu cầu quân đội Nhật phải rút về nước theo lệnh Đồng Minh.

Anh thông ngôn áo đen nói:

- Không đi được! Hiện nay quân đội Nhật ở khắp nơi đương về đông lắm. Đi thì gây ra đánh nhau, chết.

- Chết cũng đi. Đây là lệnh thượng cấp

Thấy ba thằng nói lố nhố với nhau. Một thằng Nhật rút túi ra tờ giấy, cầm bút ngoáy lia lịa rồi đưa tôi, ra hiệu bảo đi. Tôi cầm cái giấy chân rảo bước, có đoàn quân tiến theo về thị xã Bắc Kạn...”.

Ngày 20/8/1945, đồng chí Nông Văn Lạc và đồng chí Sơn Cương gặp chỉ huy quân phát xít Nhật đóng tại thị xã Bắc Kạn. Quân Nhật đầu hàng theo thỏa thuận trước đó tại sân bay, giao nộp vũ khí, kho tàng, cơ quan, hứa khi tập trung hết các lực lượng về thị xã sẽ rút ngay về Hà Nội.

Ngày 21/8/1945, lực lượng Việt Minh và quân Giải phóng tiến vào thị xã, tiếp quản các công sở, kho tàng. Về sự kiện này, hồi ký “Ánh sáng đây rồi” viết: “Hai chúng tôi xếp hàng đôi đi đều lên đồn. Đến cổng, thấy lính gác đứng nghiêm và một người đeo thanh kiếm bên cạnh chào chúng tôi. Họ biết nói tiếng Việt bập bẹ rồi đưa chúng tôi vào đồn.

Tôi nói ngay điểm thứ nhất: thu toàn bộ vũ khí, đồ đạc kho quần áo nhà binh, điểm thứ hai... Anh phiên dịch nói lại cho quan Nhật nghe.

Tên quan Nhật nói: sẽ nộp võ khí và đồ đạc lấy được của Pháp. Còn võ khí của quân Nhật, theo lệnh Nhật Hoàng, sẽ nộp cho nơi được quy định, nộp ở đây chưa được. Còn điều thứ hai sẽ mời các ông đi kiểm tra kho tàng và các cơ quan công sở bên hành chính. Việc này chúng tôi giao cho ông chánh án Phụng người địa phương trực tiếp với các ông.

Điều thứ ba nói về việc rút quân thì tên quan Nhật trình bày: quân Nhật đóng còn rất đông, nếu các ông đưa quân vào ngay là xảy ra xô xát. Chúng tôi muốn rút nhanh, nhưng hiện còn quân đang trên đường đi từ Nguyên Bình về đây, bị quân các ông đón đánh, phải đi rất chậm. Số này đến nơi, chúng tôi rút hết ngay. Xin các ông ra lệnh cho quân đội các ông đừng đánh để cho số quân này về được sớm.

Chúng tôi trao đổi rồi trả lời: Sẽ cho người đi truyền lệnh ngay. Hắn gật đầu và nói cảm ơn. Hắn cũng viết thư cho quân đội đang trên đường về đây cho ta cầm đi.

Thỏa thuận xong, tên quan Nhật gọi thêm mấy người đưa chúng tôi đi khắp trong đồn xem từng chỗ gác...”.

Ngày 23/8/1945, đoàn xe chở 400 quân Nhật rút khỏi thị xã Bắc Kạn. Toàn bộ tỉnh Bắc Kạn sạch bóng quân xâm lược.

Cùng ngày 23/8/1945, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Bắc Kạn triệu tập Hội nghị cán bộ tại Phủ Thông. Tham dự Hội nghị có trên 30 cán bộ đại diện Đảng bộ, Tỉnh bộ Việt Minh, Chỉ huy Quân Giải phóng và các châu trong tỉnh. Sau khi nghe báo cáo về thắng lợi to lớn của cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền, chủ trương và chính sách của Đảng trong tình hình mới, Hội nghị quyết định thành lập Ủy ban nhân dân Cách mạng lâm thời tỉnh Bắc Kạn, gồm 9 ủy viên do đồng chí Nông Văn Lạc giữ chức Chủ tịch. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh được bổ sung một số ủy viên, do đồng chí Nông Văn Quang (Lý Công) giữ chức Bí thư Tỉnh ủy.

Ngày 25/8/1945, cuộc mít tinh lớn được tổ chức tại thị xã Bắc Kạn, với sự tham dự của hàng nghìn đồng bào các dân tộc trong thị xã, huyện Bạch Thông và đại biểu các địa phương toàn tỉnh. Đại diện Tỉnh bộ Việt Minh tuyên bố xóa bỏ toàn bộ chính quyền địch ở Bắc Kạn, thành lập chính quyền cách mạng và giới thiệu thành phần Ủy ban nhân dân Cách mạng lâm thời tỉnh.

Ngày 27/8/1945, Ủy ban nhân dân Cách mạng lâm thời mở phiên tòa công khai xét xử những tên phản động có nợ máu với cách mạng. Thắng lợi của cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tỉnh Bắc Kạn là một dấu mốc lịch sử vĩ đại, một minh chứng hùng hồn thể hiện lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần đoàn kết, truyền thống đấu tranh cách mạng của nhân dân Bắc Kạn dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Trong những cuộc đàm phán trực tiếp với quân Nhật, đồng chí Nông Văn Lạc thể hiện rõ sự kiên quyết và bản lĩnh. Những đối thoại trong hồi ký của ông đã trở thành một phần của lịch sử tỉnh nhà nơi mà tinh thần “chết cũng đi” đã trở thành hiệu lệnh cho cách mạng tiến lên.