Người hoạt động cách mạng trước năm 1945

Đồng chí Phạm Hữu Lầu – người con ưu tú của quê hương cách mạng Sa Đéc

Đồng chí Phạm Hữu Lầu (bí danh Tư Lộ) sinh năm 1906 tại làng Hòa An, tổng An Tịnh, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc – vùng đất trù phú, giàu truyền thống lịch sử và cách mạng. Mồ côi cha, mẹ bệnh, tuổi 13 ông đã phải nghỉ học đi làm, nuôi mẹ và các em. Thời niên thiếu, tiếp xúc với những luồng tư tưởng tiến bộ và truyền thống gia đình, Phạm Hữu Lầu sớm hiểu nỗi khổ của nhân dân mất nước, hình thành tư tưởng cách mạng kiên định.

Vĩnh Long14/12/2025Thạch Lê Duy (Phường Nguyệt Hóa)2 lượt xem0 lượt chia sẻ

Bài viết (coppy toàn bộ bài viết) (Chỉnh sửa font chữ: Time New Roman; cỡ chữ 12) Khởi đầu hoạt động cách mạng Mùa thu 1927, với tinh thần nhiệt huyết và năng lực nổi bật, Phạm Hữu Lầu được kết nạp vào Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, trở thành chi hội trưởng đầu tiên ở Cao Lãnh, lãnh đạo nhân dân đấu tranh chống bọn cường quyền, phát triển hội viên lên hơn 40 người chỉ sau 2 năm. Tháng 10/1929, đồng chí được kết nạp vào An Nam Cộng sản Đảng và trở thành Bí thư Chi bộ đầu tiên tại ấp Hòa Lợi, Hòa An. Cuối năm 1929, ông được phân công đi “vô sản hóa”, xây dựng phong trào công nhân tại Đềpô xe lửa Dĩ An, giác ngộ nhiều công nhân, thành lập Chi bộ Đảng và Công hội đỏ tại cơ sở. Vị trí lãnh đạo trong Ban Chấp hành Trung ương lâm thời Ngày 7/11/1929, tại Khánh Hội (Sài Gòn), Đại hội An Nam Cộng sản Đảng bầu Ban Chỉ đạo lâm thời gồm 5 thành viên, trong đó Phạm Hữu Lầu là đại diện duy nhất của Nam Kỳ. Sau Hội nghị hợp nhất tại Hồng Công, ông tiếp tục giữ cương vị Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương lâm thời từ tháng 2 đến tháng 7/1930, tham gia chỉ đạo phong trào cách mạng Nam Kỳ và quê hương Sa Đéc. Dũng cảm chống thực dân, hai lần bị đày Côn Đảo Trước âm mưu đàn áp của thực dân Pháp, Phạm Hữu Lầu cùng Ban Lâm thời chỉ đạo nhân dân biểu tình dịp 1/5/1930, thắng lợi vang dội: hàng nghìn nông dân tham gia, chính quyền địch phải nhượng bộ, hoãn thu thuế và thả những người bị bắt. Đồng chí sau đó ra Bắc và tham gia Hội nghị Trung ương lần thứ nhất tháng 7/1930, nhưng bị thực dân Pháp bắt. Bằng ý chí kiên cường, ông chống lại mọi thủ đoạn tra tấn, bảo vệ tổ chức Đảng và đồng chí, bị kết án tù chung thân, phát lưu ra Côn Đảo. Trong tù, ông tích cực học tập, tổ chức cứu tế tù nhân, bảo vệ cán bộ và gắn kết các tù nhân Việt – Khơme trong đấu tranh chung chống thực dân.

Ra tù năm 1936, Phạm Hữu Lầu tiếp tục hoạt động công khai qua báo chí và phong trào quần chúng, bị trục xuất về Cao Lãnh nhưng vẫn xây dựng phong trào, phát triển đảng viên và vận động dân quyền dân sinh. Tháng 9/1939, khi chiến tranh thế giới bùng nổ, ông lại bị bắt, đưa ra Côn Đảo lần thứ hai, cùng đồng chí Lê Duẩn, Tôn Đức Thắng… trong những điều kiện ác liệt nhất, nhưng tinh thần vẫn kiên định. Người lãnh đạo miền Nam sau Cách mạng Tháng Tám Ngày 23/9/1945, Phạm Hữu Lầu trở về đất liền. Ngay tháng 10/1945, ông được cử làm Bí thư Tỉnh ủy Sa Đéc. Trong những năm tiếp theo, ông kinh qua nhiều cương vị quan trọng: Chủ tịch Ủy ban kháng chiến tỉnh, Phó Bí thư Khu ủy Khu 8, Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho, Giám đốc Sở Công an Nam Bộ… góp phần xây dựng lực lượng cách mạng trong hoàn cảnh khó khăn, đấu tranh chống các chính sách “tố cộng, diệt cộng” của địch. Sau Hiệp định Genève 1954, Phạm Hữu Lầu được bổ nhiệm Phó Bí thư Xứ ủy Nam Bộ, và sau khi đồng chí Lê Duẩn ra Bắc, ông đảm nhận quyền Bí thư Xứ ủy, chèo lái phong trào cách mạng miền Nam trong thời kỳ gian khổ, vừa bí mật, vừa linh hoạt, kết hợp đấu tranh chính trị và võ trang. Người đảng viên ưu tú, trọn đời vì Tổ quốc Phạm Hữu Lầu mất ngày 16/12/1959 tại Campuchia, ở tuổi 53, đúng thời kỳ ông đang cống hiến hết mình cho cách mạng miền Nam. Cuộc đời đồng chí là tấm gương sáng về: Ý chí kiên cường, không nhụt trước tra tấn và tù đày; Tinh thần hy sinh và tận tụy, luôn đặt Tổ quốc và nhân dân lên trên hết; Tư cách đảng viên gương mẫu, khiêm tốn, đoàn kết, thương yêu đồng bào, đồng chí. Dù tư liệu về hoạt động của ông còn hạn chế, nhưng những gì ghi lại đủ để thấy tầm vóc và cống hiến đặc

biệt của đồng chí Phạm Hữu Lầu – người con ưu tú của đất phương Nam, một chiến sĩ cách mạng kiên

trung, tận tụy trọn đời vì lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn