Đồng chí Phạm Văn Chiêu – Người Thầy Viết Nên Kế Hoạch Giành Chính Quyền Ở Gia Định. (1)

Trong thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 tại Sài Gòn – Gia Định, bên cạnh sức mạnh áp đảo của quần chúng nhân dân còn có dấu ấn đặc biệt của những người cán bộ lãnh đạo kiên trung, dày dạn kinh nghiệm. Một trong những gương mặt tiêu biểu nhất là đồng chí Phạm Văn Chiêu (1907–1991), người trực tiếp tham gia xây dựng kế hoạch Tổng khởi nghĩa, lãnh đạo nhân dân Gia Định giành chính quyền và sau đó trở thành Chủ tịch chính quyền cách mạng đầu tiên của tỉnh Gia Định.Đồng chí Phạm Văn Chiêu, thường được đồng đội và nhân dân gọi thân mật là Bảy Chiêu, sinh ngày 16 tháng 6 năm 1907 tại ấp Long Hòa, xã Long Thạnh Mỹ, huyện Thủ Đức, tỉnh Gia Định (nay thuộc thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh). Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu truyền thống hiếu học, từ năm 10 tuổi ông đã rời quê lên Sài Gòn học tập. Với tư chất thông minh và ý chí vượt khó, năm 19 tuổi ông tốt nghiệp xuất sắc Trường Sư phạm Sài Gòn, trở thành một trong những nhà giáo trẻ tiêu biểu của Nam Bộ. Sau đó ông giảng dạy tại Gò Vấp rồi giữ cương vị Hiệu trưởng Trường Tổng Hóc Môn từ năm 1936 đến năm 1942. Suốt 16 năm đứng trên bục giảng, thầy Bảy Chiêu không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn âm thầm gieo vào lòng học trò tình yêu quê hương, lòng tự hào dân tộc và khát vọng giành độc lập cho đất nước.Không chỉ là một nhà giáo tận tụy, Phạm Văn Chiêu còn tích cực tham gia các tổ chức yêu nước như Hội Ái hữu Giáo viên – Học sinh và nhóm Minh Đức Văn Tập. Những hoạt động ấy khiến thực dân Pháp theo dõi gắt gao. Năm 1942, ông bị bắt, giam tại bót Catinat, Khám Lớn Sài Gòn rồi đày ra nhà lao Biên Hòa. Chính trong những năm tháng tù đày, ông được tiếp xúc với nhiều chiến sĩ cộng sản, nghiên cứu chủ nghĩa Mác – Lênin và giác ngộ lý tưởng cách mạng. Sau khi ra t.ù, tháng 4 năm 1944, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, từ đó dấn thân trọn vẹn vào con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.Sau cuộc đảo chính Nhật lật đổ Pháp ngày 9 tháng 3 năm 1945, Xứ ủy Nam Kỳ (Tiền Phong) chủ trương lợi dụng thời cơ để phát triển phong trào cách mạng và chuẩn bị Tổng khởi nghĩa. Đồng chí Phạm Văn Chiêu nhanh chóng trở thành một trong những cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Tỉnh ủy Gia Định. Ông cùng các đồng chí tích cực xây dựng lực lượng Thanh niên Tiền phong, tổ chức do các đồng chí Phạm Ngọc Thạch, Huỳnh Tấn Phát, Huỳnh Văn Tiểng, Kha Vạn Cân... lãnh đạo. Chỉ trong thời gian ngắn, phong trào đã phát triển mạnh khắp Gia Định, quy tụ hàng vạn thanh niên yêu nước, tạo nên lực lượng chính trị hùng hậu chuẩn bị cho ngày khởi nghĩa.Khi Nhật đầu hàng Đồng minh vào tháng 8 năm 1945, thời cơ giành chính quyền đã chín muồi. Theo sự chỉ đạo của Xứ ủy, Tỉnh ủy Gia Định thành lập Ủy ban Khởi nghĩa gồm Nguyễn Văn Bảo, Phạm Văn Khung, Phạm Văn Chiêu, Phan Văn Đáng và Nguyễn Văn Tám. Đồng chí Phạm Văn Chiêu được giao nhiệm vụ đặc biệt quan trọng là soạn thảo kế hoạch Tổng khởi nghĩa toàn tỉnh Gia Định. Ông trực tiếp đi khảo sát các địa phương, phân công lực lượng, tổ chức tuyên truyền, vận động quần chúng, thành lập các tiểu ban tuyên truyền, binh vận và bảo vệ khởi nghĩa. Ông còn chủ trì nhiều cuộc mít tinh, phổ biến cương lĩnh Việt Minh, làm cho khí thế cách mạng lan rộng khắp Gia Định và vùng ven Sài Gòn.Rạng sáng 25 tháng 8 năm 1945, hàng vạn quần chúng từ Hóc Môn, Bà Điểm, Gò Vấp, Thủ Đức, Nhà Bè cùng nhiều địa phương lân cận đồng loạt tiến về Sài Gòn. Sau cuộc mít tinh lớn, lực lượng cách mạng trở về bao vây Tòa bố Gia Định. Trước khí thế áp đảo của nhân dân, Tỉnh trưởng Nguyễn Phước Lộc buộc phải giao nộp chính quyền. Lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên Tòa bố Gia Định, đánh dấu thắng lợi của cuộc khởi nghĩa tại địa phương. Chỉ trong vài ngày sau đó, các quận Hóc Môn, Gò Vấp, Thủ Đức và nhiều địa phương khác cũng lần lượt giành chính quyền, phần lớn diễn ra trong hòa bình, bảo toàn được hồ sơ, ấn tín và nhiều vũ khí của chính quyền cũ. Đây được xem là một trong những thắng lợi tiêu biểu của Cách mạng Tháng Tám ở Nam Bộ.Ngay sau thắng lợi, ngày 23 tháng 9 năm 1945, đồng chí Phạm Văn Chiêu được cử giữ chức Chủ tịch Ủy ban Hành chính tỉnh Gia Định, sau đó là Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính tỉnh Gia Định. Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ, ông cùng Tỉnh ủy quyết định xây dựng Chiến khu An Phú Đông – căn cứ kháng chiến đầu tiên của Gia Định nằm ngay sát trung tâm Sài Gòn. Với vai trò Bí thư Tỉnh ủy Gia Định rồi Bí thư Tỉnh ủy Gia Định – Ninh, ông lãnh đạo xây dựng lực lượng vũ trang, phát triển chiến tranh du kích, củng cố chính quyền cách mạng và giữ vững phong trào kháng chiến ngay trên vùng ven đô đầy ác liệt.Những đóng góp xuất sắc ấy được Chủ tịch Hồ Chí Minh ghi nhận. Ngày 25 tháng 4 năm 1949, ông được tặng Huân chương Độc lập vì có công giữ vững và phát triển căn cứ kháng chiến ngay tại địa bàn sát trung tâm địch, lập nhiều thành tích vẻ vang. Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông tập kết ra Bắc, tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng trong bộ máy của Đảng và Nhà nước, đặc biệt trong công tác đối với miền Nam và công tác tổ chức cán bộ.Đồng chí Phạm Văn Chiêu qua đời năm 1991, hưởng thọ 84 tuổi, khép lại hơn nửa thế kỷ cống hiến trọn vẹn cho sự nghiệp cách mạng. Từ một người thầy giáo yêu nước, ông trở thành nhà lãnh đạo xuất sắc của Đảng bộ Gia Định, người trực tiếp góp phần làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám ở Sài Gòn – Gia Định và đặt nền móng cho phong trào kháng chiến ở vùng đất cửa ngõ Sài Gòn. Để ghi nhớ những công lao to lớn ấy, Thành phố Hồ Chí Minh đã lấy tên Phạm Văn Chiêu đặt cho nhiều tuyến đường và trường học, như một sự tri ân đối với người chiến sĩ cách mạng, người thầy mẫu mực đã dành trọn cuộc đời vì độc lập, tự do của dân tộc.