Đồng chí Phan Trọng Tuệ – "Bí thư Tỉnh ủy Hà Đông" người chỉ huy mưu lược giật ngọn cờ khởi nghĩa cửa ngõ Thủ đô

Phan Trọng Tuệ sinh năm 1917 tại xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai, tỉnh Hà Tây (nay thuộc thành phố Hà Nội). Trưởng thành từ phong trào yêu nước của thanh niên, ông gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1936 và hăng hái tham gia phong trào Mặt trận Dân chủ tại vùng Sơn Tây - Hà Đông. Năm 1939, ông bị thực dân Pháp bắt giam, kết án 27 năm tù khổ sai và đày đi nhà tù Sơn La – nơi ông thể hiện khí tiết bất khuất và bản lĩnh chỉ huy vượt trội.

Tháng 3 năm 1945, nhân thời cơ phát xít Nhật đảo chính Pháp, Phan Trọng Tuệ cùng các đồng chí cốt cán thực hiện cuộc vượt ngục Sơn La táo bạo, trở về miền Bắc tiếp tục hoạt động. Ông được Xứ ủy Bắc Kỳ phân công làm Bí thư Tỉnh ủy Hà Đông – địa bàn có vị trí quân sự - chính trị đặc biệt quan trọng, là lá chắn bảo vệ cửa ngõ phía Tây và Nam của Thủ đô Hà Nội. Ông nhanh chóng chỉ đạo củng cố Chiến khu Hòa - Ninh - Thanh, phát triển rộng khắp các Đội Tự vệ Cứu quốc và vận động binh lính đồn trú tại các trại bảo an đi theo cách mạng.

Ngày 17 tháng 8 năm 1945, nhận định tình thế cách mạng đã chín muồi, Phan Trọng Tuệ cùng Tỉnh ủy Hà Đông quyết định phát lệnh Tổng khởi nghĩa. Với tư duy quân sự sắc bén, ông chỉ đạo lực lượng tự vệ cùng hàng vạn quần chúng mang cờ đỏ sao vàng, giáo mác tiến công cướp chính quyền tại các huyện trước để cô lập thị xã. Ngày 18 tháng 8 năm 1945, ông trực tiếp chỉ đạo các cánh quân bao vây Tòa Sứ, Dinh Tỉnh trưởng và Trại Bảo an binh Hà Đông, buộc Tỉnh trưởng tay sai phải giao nộp toàn bộ ấn tín và chính quyền cho Việt Minh.

Thắng lợi nhanh gọn, trọn vẹn tại tỉnh Hà Đông ngày 18 tháng 8 năm 1945 dưới sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Phan Trọng Tuệ đã đập tan tuyến phòng thủ quan trọng của kẻ thù, bảo vệ an toàn hành lang phía Nam và góp phần quyết định vào thắng lợi vĩ đại của cuộc Tổng khởi nghĩa tại Thủ đô Hà Nội vào ngày 19 tháng 8 năm 1945.