ĐỒNG CHÍ PHAN VĂN ĐÁNG – NHÀ LÃNH ĐẠO KIÊN TRUNG CỦA CÁCH MẠNG MIỀN NAM
Đồng chí Phan Văn Đáng, thường gọi là Hai Văn, sinh ngày 01 tháng 10 năm 1918 tại xã Mỹ Lộc, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long. Đồng chí sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Cha ông là Phan Văn Hòa – một trong những đảng viên cộng sản đầu tiên tại xóm Ngã Cại, nơi có chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1930. Năm 1940, Phan Văn Hòa giữ chức Bí thư Huyện ủy Tam Bình, trực tiếp lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ tại chợ Cái Ngang. Chính truyền thống yêu nước và tinh thần đấu tranh bất khuất của gia đình đã sớm hun đúc trong đồng chí Phan Văn Đáng lòng yêu nước, ý chí cách mạng và khát vọng giải phóng dân tộc.
Ngay từ nhỏ, đồng chí đã tham gia các hoạt động cách mạng. Năm 1930, khi mới 12 tuổi, ông đã làm nhiệm vụ liên lạc, rải truyền đơn tại huyện Tam Bình. Trong giai đoạn từ năm 1931 đến năm 1940, đồng chí tích cực hoạt động trong các tổ chức thanh niên cách mạng ở tỉnh Vĩnh Long. Tháng 9 năm 1939, đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, đánh dấu bước trưởng thành quan trọng trong quá trình hoạt động cách mạng.
Năm 1940, đồng chí là thành viên Ban lãnh đạo khởi nghĩa giành chính quyền tại Tam Bình trong phong trào Nam Kỳ khởi nghĩa. Sau khi cuộc khởi nghĩa thất bại, tháng 12 năm 1940, đồng chí bị thực dân Pháp bắt giam. Dù trải qua nhiều nhà tù, nhiều trận đòn tra tấn dã man và những thủ đoạn mua chuộc tinh vi của kẻ thù, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, tuyệt đối trung thành với Đảng và cách mạng. Cuối cùng, thực dân Pháp kết án ông 20 năm khổ sai và đày ra Côn Đảo.
Những năm tháng trong lao tù không làm nhụt chí người chiến sĩ cách mạng mà trái lại càng tôi luyện thêm ý chí, bản lĩnh và tinh thần kiên trung của đồng chí. Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, đồng chí được trở về đất liền và tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng. Hai người em của ông là Phan Thị Tốt và Phan Văn Trạch cũng là những người tích cực tham gia phong trào Nam Kỳ khởi nghĩa tại quê nhà, góp phần tạo nên truyền thống cách mạng vẻ vang của gia đình.
Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đồng chí Phan Văn Đáng giữ nhiều trọng trách quan trọng trong bộ máy lãnh đạo cách mạng miền Nam. Với cương vị Phó Bí thư Trung ương Cục miền Nam, ông đã cùng tập thể lãnh đạo đề ra nhiều chủ trương chiến lược quan trọng cho phong trào cách mạng miền Nam, đặc biệt trong công tác xây dựng cơ sở Đảng, củng cố lực lượng chính trị – quân sự và vận động quần chúng Nhân dân.
Đồng chí luôn được đồng chí, đồng bào yêu mến bởi phong cách làm việc sâu sát thực tiễn, gần gũi với Nhân dân, giản dị nhưng quyết đoán và sáng tạo. Ông đặc biệt coi trọng vai trò của quần chúng trong cách mạng, xem đây là nền tảng quyết định sự thành công của sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Đồng chí cũng được xem là một trong những “sứ giả” quan trọng của phong trào Đồng Khởi năm 1960, góp phần khẳng định quyết tâm đấu tranh vũ trang để giữ vững và phát triển phong trào cách mạng miền Nam.
Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng năm 1975, đồng chí tiếp tục được Đảng và Nhà nước giao nhiều nhiệm vụ quan trọng. Trong giai đoạn 1975 – 1976, ông được cử làm Phó Ban Đại diện Đảng và Chính phủ tại miền Nam, tham gia tổ chức hiệp thương thống nhất đất nước. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng năm 1976, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng và giữ chức vụ Phó Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, kiêm Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương.
Dù ở bất kỳ cương vị nào, đồng chí Phan Văn Đáng cũng luôn thể hiện phẩm chất của một người cán bộ cách mạng mẫu mực: tận tụy, trách nhiệm, sâu sát thực tiễn, hết lòng phục vụ Nhân dân. Trong cuộc sống đời thường, ông là người giản dị, chân thành, giàu tình cảm; trong công việc, ông nghiêm túc, nhạy bén và luôn đặt lợi ích của Đảng, của Nhân dân lên trên hết. Chính vì vậy, đồng chí luôn nhận được sự kính trọng, yêu quý của đồng chí, đồng nghiệp và Nhân dân.
Sau khi nghỉ hưu năm 1983, đồng chí vẫn tiếp tục đóng góp trí tuệ và tâm huyết cho sự nghiệp xây dựng Đảng và chính quyền. Ông viết nhiều bài báo có giá trị về công tác xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền ở các địa phương phía Nam, nhấn mạnh mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng với Nhân dân và vai trò sống còn của công tác vận động quần chúng đối với một đảng cầm quyền. Với uy tín và kinh nghiệm của mình, đồng chí được tín nhiệm giao giữ chức Chủ nhiệm Câu lạc bộ Kháng chiến Thành phố Hồ Chí Minh.
Ngày 09 tháng 5 năm 1997, đồng chí Phan Văn Đáng từ trần tại Thành phố Hồ Chí Minh sau một thời gian lâm bệnh nặng. Hơn nửa thế kỷ hoạt động cách mạng, đồng chí đã cống hiến trọn đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đảng và Nhà nước đã trao tặng đồng chí nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Hồ Chí Minh cùng nhiều huân chương, huy chương và Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng.
