Đồng chí Quản Xuân Nam, người đóng góp tích cực cho cuộc mít tinh tại Quảng trường Nhà hát Lớn ngày 17-8-1945
Trong hồi ký “Sống lại những giờ phút lịch sử”, đồng chí Trần Tử Bình (1907-1967), nguyên Thường vụ Xứ ủy Bắc kỳ, đã viết rất chi tiết về cuộc mít tinh chiều 17-8-1945 tại quảng trường Nhà Hát Lớn: “Chiều hôm đó, tôi ra Nhà Hát Lớn, đứng ở một góc cuối phố để quan sát cuộc mít tinh, 14 giờ, cuộc mít tinh bắt đầu. Sau lễ chào cờ, diễn giả của bọn bù nhìn còn đang ba hoa khoác lác thì từ phía đường bên trái lễ đài, một đội tự vệ của ta rẽ đám đông, giương cao lá cờ đỏ sao vàng tiến lên. Nhiều tiếng reo hò sung sướng: Cờ Việt Minh! Cờ Việt Minh!... Trật tự cuộc mít tinh hoàn toàn bị phá vỡ…Trên diễn đàn, một số đội viên đội tuyên truyền xung phong cầm súng dồn ban tổ chức cuộc mít tinh vào một góc và chiếm lấy diễn đàn. Lá cờ quẻ ly của bọn bù nhìn bị giật xuống. Một lá cờ đỏ sao vàng rộng lớn được buông từ trên tầng gác xuống. Một đòng chí, rồi tiếp theo, một nữ đồng chí khác đến trước máy phóng thanh hô hào quần chúng ủng hộ Việt Minh”(1)
Ông sinh năm 1911 tại làng Xuân Cầu, xã Nghĩa Trụ, tỉnh Bắc Ninh cũ (nay là tỉnh Hưng Yên), vùng đất của nhiều danh nhân văn hoá và các nhà cách mạng nổi tiếng như Nguyễn Công Hoan, Tô Hiệu....
Năm 1932, trên đất cảng Hải Phòng, ông Quản Xuân Nam đã tham gia hoạt động cách mạng. Sau đó, nhờ có sự dìu dắt của đồng chí Tô Hiệu, khi lên Hà Nội, ông xin được việc làm đánh máy ở Tòa Thị chính, hăng hái viết báo cổ động cho việc học chữ quốc ngữ như “Un mal à combatttre d’urgence: Le Analphabétesme” đăng trên báo L’Efffort số ra ngày 10/9/1937 và một số bài báo nữa cũng đăng trên báo này chuẩn bị cho việc chống nạn mù chữ với bút danh X.N. Một cuốn sách nhỏ “Chống nạn thất học” đã được ông biên soạn lấy tên tác giả là Quản Xuân Hải. Bà Phạm Thị Vân (tức Trần Thị Hiền) người đồng chí, sau là bạn đời của ông đã bỏ tư trang ra để in cuốn sách này ở nhà in Lê Văn Tân và phát hành rộng rãi ở cả Hải Phòng, Hà Nội. Đầu năm 1938, đồng chí Trường Chinh, Hoàng Quốc Việt cử ông Phan Thanh đến mời ông Nguyễn Văn Tố đứng ra thành lập Hội Truyền bá quốc ngữ (TBQN)…Buổi họp đầu tiên diễn ra tại nhà ông Phan Thanh, bầu ra Ban trị sự lâm thời: Ông Nguyễn Văn Tố là Hội trưởng, ông Bùi Kỷ là Phó hội trưởng, ông Phan Thanh là thư ký, ông Quản Xuân Nam là phó thư ký, ông Võ Nguyên Giáp là thủ quỹ.
