Đồng chí sinh năm 1935 tại ấp Thanh Nguyên A, xã Mỹ Chánh

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, ở vùng quê Mỹ Chánh, huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh, có những con người bình dị đã âm thầm góp sức mình cho cách mạng, chấp nhận hiểm nguy, tù đày mà không một lời than vãn. Đồng chí Nguyễn Văn Mỹ, bí danh Cò My, là một trong những người như thế.

Đồng chí sinh năm 1935 tại ấp Thanh Nguyên A, xã Mỹ Chánh. Cuộc đời gắn bó với ruộng đồng, xóm ấp, nhưng cũng sớm in đậm dấu ấn của chiến tranh, càn quét và đàn áp. Trước cảnh quê hương chìm trong khói lửa, năm 1968, đồng chí tham gia cách mạng, trở thành chiến sĩ du kích, trực tiếp góp sức vào phong trào đấu tranh ở cơ sở. Với bí danh Cô My, đồng chí hoạt động linh hoạt, gan dạ, vừa bám dân, bám đất, vừa bảo vệ lực lượng cách mạng trong điều kiện hết sức khó khăn.

Tháng 6 năm 1969, trong một đợt truy lùng gắt gao của địch, đồng chí bị bắt. Từ đó đến tháng 3 năm 1973, đồng chí trải qua những năm tháng tù đày khốc liệt tại nhiều nơi: Khám Lớn Trà Vinh, nhà tù Cần Thơ và nhà tù Phú Quốc – những địa danh gắn liền với sự tàn bạo của chế độ nhà tù Mỹ - ngụy. Bị chuyển qua nhiều nơi giam giữ, chịu đủ mọi hình thức tra tấn, khủng bố tinh thần và thể xác, nhưng đồng chí vẫn kiên quyết giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cách mạng.

Trong lao tù, giữa roi vọt, xiềng xích và đói rét, đồng chí Nguyễn Văn Mỹ cùng các tù chính trị khác đã biến nơi giam cầm thành mặt trận đấu tranh không tiếng súng. Sự động viên, chia sẻ từng miếng ăn, ngụm nước, những câu chuyện thì thầm về ngày giải phóng đã giúp họ vượt qua những tháng ngày tưởng chừng không thể chịu đựng nổi. Niềm tin vào Đảng, vào cách mạng và vào ngày đất nước thống nhất chính là sức mạnh để đồng chí đứng vững trước mọi thủ đoạn của kẻ thù.

Sau khi được trả tự do, đồng chí trở về sinh sống tại quê nhà ấp Thanh Nguyên A, xã Mỹ Chánh. Chiến tranh để lại trong đồng chí nhiều vết thương cả về thể xác lẫn tinh thần, nhưng không làm phai nhạt niềm tự hào về những năm tháng đã sống, đã chiến đấu và đã chịu tù đày vì Tổ quốc. Sự hy sinh, cống hiến ấy được Nhà nước ghi nhận bằng Kỷ niệm chương Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù, đày – phần thưởng giản dị nhưng chứa đựng ý nghĩa sâu sắc đối với một đời người.

Ngày nay, đồng chí Nguyễn Văn Mỹ (Cò My) đã từ trần, nhưng hình ảnh người du kích năm xưa vẫn còn sống mãi trong ký ức của quê hương Mỹ Chánh. Câu chuyện về đồng chí là một mảnh ghép chân thực trong lịch sử tù chính trị tỉnh Trà Vinh, nơi những con người bình thường đã làm nên những điều phi thường trong thời hoa lửa. Nhắc lại những ký ức ấy hôm nay là để tri ân, để nhắc nhớ rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao năm tháng tù đày, hy sinh thầm lặng của những người đi trước.