Đồng chí Sơn Ton (1)

SƠN TON

Đồng chí Sơn Ton là dân tộc Khmer, sinh năm 1930, quê xã Lưu Nghiệp Anh, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh. Xuất thân từ một gia đình bần nông. Lên 9 tuổi, cuộc sống quá khó khăn, gia đình chuyển qua Cù Lao Dung, xã An Thạnh Nhì sinh sống.

Năm 1955, khi được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang, đồng chí là Tiêu đội trưởng đặc công thuộc Trung đoàn 3, Sư đoàn 338.

Năm 15 tuổi, đồng chí đã đi tìm các anh, các chú để xin đi kháng chiến. Tháng 9 năm 1946, đồng chí chính thức được tham gia cách mạng, lúc đầu đồng chí được giao nhiệm vụ: canh gác, rào đường ngăn cản địch, tối lại vừa đi cắm câu vừa chạy thư cho cán bộ. Đến tháng 2 năm 1949, đồng chí Sơn Ton được lãnh đạo phân công nhiệm vụ mới, thoát ly gia đình tham gia du kích xã. Tháng 01 năm1953, đồng chí được điều về công tác ở đơn vị địa phương quân tỉnh Sóc Trăng. Có nhiều chiến tích của đồng chí Sơn Ton được ghi lại từ khi đồng chí tham gia cách mạng:

Tháng 3 năm 1949, xã đang diễn ra hội nghị, có cả cán bộ tỉnh về dự, bất ngờ bị địch đổ quân bao vây. Đồng chí Sơn Ton cùng với 1 tổ du kích dũng cảm chiến đấu cầm cự với địch suốt mấy giờ để hội nghị rút ra an toàn.

Năm 1950, đồng chí cùng tổ du kích xã bố trí lực lượng chống phản kích. Các đồng chí bố trí lực lượng tập trung gài lựu đạn xung quanh căn cứ. Đúng như ý đồ đã đoán trước, địch đưa giang thuyền tập trung hỏa lực bắn áp đảo, sau đó để quân càn quét. Đông chí cùng với tổ du kích xã với tinh thần chuẩn bị sẵn sàng chiến đầu, khi địch đổ bộ lên các đồng chí đồng loạt nô súng, địch bất ngờ chạy toán loạn vướng vào lựu đạn nỗ, địch càng hoang mang la hét tháo chạy. Kết quả tổ du kích của đồng chí trong trận này tiêu diệt được 7 tên.

Cuối năm 1952, giặc đưa một đại đội, có tên chỉ huy người Pháp càn quy mô vào xã An Thạnh Nhì, đồng chí bố trí một tiểu đội du kích sẵn sàng chiến đấu diệt được hàng chục tên, thu nhiều vũ khí.

Trong trận đánh lấy đồn Bảy Giá, lần đầu tiên đồng chí được sử dụng khẩu súng trung liên, đồng chí rất mừng và hạ quyết tâm cùng với đồng đội "Ra quân là phải thắng". Đúng giờ hợp đồng nổ súng chi trong mười phút đơn vị của đồng chí san bằng đồn Rạch Giá, diệt trên 20 tên, trong đó có lính Tây.

Năm 1954, ta mở chiến dịch tiến sâu vào vùng địch tạm chiếm. Đồng chí Sơn Ton dẫn đầu tổ vũ trang tuyên truyền, đến phum sóc nào đồng chí cũng xung phong vào trước để tuyên truyền giác ngộ đồng bào. Nhiều lần dựa vào các cơ sở, đồng chí Sơn Ton đã táo bạo tìm cách đến gần đồn địch tuyên truyền vận động binh lính quay súng về với nhân dân. Đối với bọn lính ngoan cố thì kết hợp với dân quân tiến công tiêu diệt hoặc uy hiếp, số quay súng về với dân thì đồng chí giáo dục, cảm hóa đưa về lao động sản xuất sum họp gia đình. Kết quả trọng 7 tháng hoạt động, tổ vũ trang tuyên truyền đã diệt 67 tên địch, bắt sống hằng 100 tên, thu 43 súng, vận động được nhiều binh lính địch quay về với nhân dân, với gia đình và động viên được 50 thanh niên tòng quân.

Cuối năm 1953, đồng chí được chọn đi dự Đại hội chiến sĩ thi đua tỉnh Sóc Trăng và tiếp theo đó đi dự Đại hội chiến sĩ thì đua toàn quận cấp Quân Khu 9. Đồng chí được tặng thưởng một Huân chương Chiến công hạng nhì, hơn 10 lần được huyện tỉnh và khu 9 tặng giấy khen về thành tích gan dạ, kiên cường trong chiến đấu.

Điều hạnh phúc nhất trong cuộc đời của đồng chí là vinh dự được gặp Bác Hồ 7 lần. Trong 7 lần được gặp Bác, lần đồng chí nhớ nhất và xúc động nhất là lần Bác đến thăm đơn vị Sư đoàn 338. Đứng trước hàng quân Bác hỏi: Chú nào là người dân tộc Khmer, vừa mới được phong anh hùng lực lượng vũ trang? Đồng chí đứng dậy chào Bác và trả lời: Dạ thưa Bác, cháu là anh hùng người dân tộc Khmer ạ! Bác hỏi tiếp: thế cháu có biết chữ Pali không? Đồng chí thành thật trả lời:

Thưa Bác, cháu chưa được học chữ Pali. Bác cười và nói tiếp bằng tiếng Khmer: Prochia-Cheon Việt Nam - Campuchia - Lào sam ma ky veay com-chat anany cum Ba-răng (Nhân dân Việt Nam - Campuchia

- Lào đoàn kết đánh đuổi thực dân Pháp) - Thế cháu có hiểu không?

Đồng chí quá bất ngờ khi nghe Bác nói tiếng Khmer và đồng chí trả lời với Bác: -Thưa Bác cháu hiểu ạ! Sau đó, Bác căn dặn đồng chí phải cố gắng học tập tốt, nhất là cố gắng học tiếng và chữ Khmer để sau này về miền Nam vận động đồng bào Khmer cùng với nhân dân cả nước đồng lòng đánh đuổi đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai bán nước.

Đồng chí xúc động rưng rưng dòng nước mắt và nói: Thưa Bác cháu cố gắng học tập ạ!

Năm 1975 cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước thành công Bắc - Nam sum họp. Đồng chí vô cùng phấn khởi và đã cùng với gia đình về quê hương tiếp tục phục vụ trong quân đội ở Quân khu IX và tiếp tục hành quân ra chiến trường biên giới Tây Nam bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế giúp nước bạn Campuchia thoát khỏi nạn diệt chủng. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ đồng chí về công tác ở Tỉnh đội Hậu Giang (Trước đây Cần Thơ, Sóc Trăng, Hậu Giang sáp nhập thành tỉnh Hậu Giang) cho đến ngày về hưu.

Ngày 31/8/1955, đồng chí Sơn Ton được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Nhất, Nhì, Ba và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, khi mới 25 tuổi và 12 lần được huyện, tỉnh, miền khen./.