Đồng chí Thạch Tụm

THẠCH TỤM

(1907-1987)

Đồng chí Thạch Tụm, người dân tộc Khmer, sinh năm 1907, tại ấp Xoài Thum, xã Ngãi Xuyên, huyện Trà Cú, trong một gia đình khá giả. Cha là Thạch Càla, mẹ là Trầm Thị Còn.

Thuở nhỏ, Thạch Tụm học ở trường tiểu học Trà Cú. Sau khi có được bằng Élementaire (sơ học, tương đương với lớp 3 ngày nay), ông nghỉ học rồi vào chùa tu theo truyền thống dân tộc Khmer.

Từ chùa Xoài Xiêm, Thạch Tụm được học chữ Khmer ở bậc sơ cấp rồi trung cấp. Sau đó, ông được nhà chùa gởi lên Cao Miên tiếp tục học chữ Khmer và chữ Pháp. Nhờ đó, Thạch Tụm được xem là một trí thức người Khmer giỏi cả chữ Việt, chữ Khmer lẫn chữ Pháp.

Từ Cao Miên trở về, ông vẫn tu ở chùa Xoài Xiêm và làm thầy giáo dạy chữ Khmer cho các tăng sinh và thanh niên khắp các nhà chùa Khmer trong tỉnh. Nhờ đó ông có điều kiện đi lại, tiếp xúc với các vị trí thức, nhân sĩ và được hướng dẫn vào con đường hoạt động cách mạng.

Cách mạng Tháng Tám thành công, Thạch Tụm xin hoàn tục, trực tiếp tham gia cách mạng. Nhờ có vốn kiến thức uyên thâm và uy tín lớn trong đồng bào các dân tộc, ông được cử giữ chức vụ Phó Chủ tịch Ủy ban Hành chính rồi Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ngãi Xuyên.

Năm 1947, đồng chí Thạch Tụm được kết nạp vào Đảng. Cùng năm đó, ông được bầu giữ cương vị Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính xã Ngãi Xuyên.

Tháng 6/1949, đồng chí Thạch Tụm được đề bạt Huyện ủy viên và được phân công nhiệm vụ Phó Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính huyện Trà Cú, trực tiếp phụ trách công tác Khmer vận và Hội ủng bộ đội Isarăk huyện. Năm 1951, ông được bầu làm Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính huyện.

Năm 1952, với uy tín và kinh nghiệm thực tiễn ở một địa bàn có đông đồng bào dân tộc, đồng chí Thạch Tụm được Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam bộ chỉ định làm Phó Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính tỉnh Vĩnh Trà, phụ trách công tác Khmer vận, Hội ủng hộ bộ đội Isarăk và các đơn vị Liên quân Miên - Việt cả tỉnh.

Sau khi Hiệp định Genève được ký kết, đồng chí Thạch Tụm được phân công ở lại miền Nam cùng Tỉnh ủy lãnh đạo khối đại đoàn kết dân tộc đấu tranh chính trị với địch, đòi chúng thỉ hành nghiêm chỉnh Hiệp định, chuẩn bị Hiệp thương, tổng tuyển cử thống nhất đất nước. Khi kẻ thù ngày càng lộ mặt phản bội, các cấp bộ Đảng ở Trà Vinh được củng cố, lãnh đạo phong trào đấu tranh. Đồng chí Thạch Tụm được Tỉnh ủy Trà Vinh cử về củng cố và tham gia Huyện ủy Trà Cú với cương vị Phó Bí thư, trực tiếp phụ trách công tác Khmer vận.

Năm 1959, đồng chí Thạch Tụm bị lộ, địch theo dõi và vây bắt ráo riết lại thêm sức khỏe bắt đầu suy yếu nên Huyện ủy Trà Cú tổ chức cho ông chuyển địa bàn sang xã An Thạnh Nhì, huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng hoạt động.

Cuối năm 1960, khi Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời, đồng chí Thạch Tụm làm Chủ tịch Mặt trận xã An Thạnh Nhì. Đến năm 1964, ông được cử về làm Thường trực Mặt trận huyện Long Phú, phụ trách công tác Khmer vận.

Tháng 6/1973, địch bắt được đồng chí Thạch Tụm trong một trận càn, chúng đày lên nhà lao Tân Hiệp (Biên Hòa).

Sau năm 1975, đất nước hoàn toàn giải phóng, từ nhà lao Tân Hiệp trở về, do tuổi cao và sức khỏe suy kiệt, đồng chí Thạch Tụm xin được nghỉ hưu nhưng trân trọng công lao cũng như kinh nghiệm công tác Khmer vận của ông, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Hậu Giang và Huyện ủy Long Phú vẫn giữ ông lại trên cương vị Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện Long Phú. Đồng chí Thạch Tụm tiếp tục đóng góp công sức cho việc củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, tôn giáo Long Phú trong giai đoạn xây dựng đất nước.

Năm 1987, sau một cơn bệnh nặng, đồng chí Thạch Tụm từ trần tại xã An Thạnh Nhì, huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng, hưởng thọ 80 tuổi.

Đồng chí Thạch Tụm đã được Đảng và Nhà nước tặng thưởng: Huân chương Độc lập hạng Ba; Huân chương Chiến thắng hạng Nhất; Huân chương Kháng chiến hạng Nhì; Huy hiệu Thành đồng Tổ quốc; Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng./.