ĐỒNG CHÍ TÔ THỊ HUỲNH

Tô Thị Huỳnh, thường gọi là Tư Huỳnh, sinh năm 1946 tại ấp Ô Chích, xã Lương Hòa, huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh. Cha là Tô Văn Hưng và mẹ là Nguyễn Thị Tâm – những người đã sớm dìu dắt chị vào cuộc sống chiến đấu gian khó của quê hương.
Tuổi nhỏ lớn lên trong khói lửa. Trong phong trào Đồng Khởi ngày 14/9/1960, lực lượng cách mạng tại Lương Hòa phá rã hệ thống kìm kẹp của địch, giải tỏa phần lớn vùng ấp. Càng lớn lên, Tô Thị Huỳnh càng chứng kiến cảnh quê hương bị tàn phá, phong trào du kích phải liên tục chống trả các đợt càn quét ác liệt. Trong trận càn năm 1961, cha của chị – ông Tô Văn Hưng – hy sinh anh dũng, để lại nỗi đau lớn cho gia đình.

Từ năm 1962, khi mới mười sáu tuổi, Tô Thị Huỳnh đã bộc lộ tinh thần gan dạ, nhanh nhẹn, được giao nhiệm vụ liên lạc, dẫn đường và vận chuyển tài liệu cho các tổ du kích xã. Trưởng thành trong chiến đấu Tô Thị Huỳnh nhanh chóng thể hiện bản lĩnh kiên cường. Trong mỗi trận càn quét, chị luôn kiên trì bám trụ, hỗ trợ du kích và giúp dân sơ tán. Nhiều lần chị được giao dẫn đầu đoàn cắt hàng rào kẽm gai, mở đường cho lực lượng đánh địch. Nhờ tinh thần dũng cảm, Tô Thị Huỳnh được Huyện ủy và Ban Thanh lao huyện cử đi dự lớp tập huấn do Huyện đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh huyện Châu Thành mở tháng 4/1963. Sau lớp học, chị tích cực vận động các bạn cùng trang lứa tham gia lực lượng du kích.

Khoảng thời gian này, phong trào đấu tranh ở Lương Hòa phát triển mạnh. Hưởng ứng ý chí chung của địa phương, chị em nữ thanh niên đề xuất thành lập đội nữ du kích xã. Tô Thị Huỳnh là người trình bày ý kiến và được Chi bộ, xã đội thống nhất. Đội du kích nữ nhanh chóng ra đời, trở thành lực lượng chủ lực trong việc đào công sự, tải đạn, băng bó thương binh và trực tiếp chiến đấu. Chiến công nối tiếp chiến công (1962 – 1967) Từ năm 1962 đến 1965, Tô Thị Huỳnh tham gia hàng trăm trận đánh lớn nhỏ, lập nhiều chiến công xuất sắc: Cắt rào mở đường cho du kích tiếp cận đồn bốt. Tham gia phục kích tiêu diệt lực lượng địch đi càn. Phát hiện và dẫn đồng đội phá kìm kẹp, hỗ trợ dân bám đất sản xuất.

Năm 1965, trong một trận đánh tại ấp Ô Chích, Tô Thị Huỳnh cùng đồng đội chiến đấu quyết liệt, tiêu diệt nhiều tên địch, thu được súng và đạn. Đến năm 1966–1967, chị là nòng cốt chỉ huy đội du kích, thường xuyên đối diện nguy hiểm khi băng qua vùng địch kìm kẹp để nắm tình hình, dẫn đường cho bộ đội chủ lực. Tinh thần gan dạ, mưu trí của chị khiến kẻ thù nhiều lần thất bại trong các cuộc hành quân càn quét. Nhiều tài liệu ghi lại: chỉ trong một đêm, đội du kích do chị chỉ huy đã đào gần 170 hố chông, bố trí hàng loạt bẫy mìn, khiến địch hoang mang và thiệt hại nặng nề.

Ngày 17/9/1967, trong một trận chiến ác liệt tại xã Lương Hòa, Tô Thị Huỳnh bị trúng đạn và anh dũng hy sinh khi mới 21 tuổi, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng đội và nhân dân địa phương.
Sau khi hy sinh, chị được Nhà nước truy tặng nhiều danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Huân chương Chiến công hạng Ba Và nhiều phần thưởng cao quý khác ghi nhận công lao, tinh thần quả cảm của người nữ du kích gan dạ. Ngày 17/9 hằng năm, xã Lương Hòa đều trang trọng tổ chức lễ tưởng niệm chị, xem chị là tấm gương sáng về lòng dũng cảm của phụ nữ Việt Nam trong kháng chiến.