Sớm chịu ảnh hưởng của phong trào yêu nước trên quê hương Xô viết Nghệ Tĩnh, ngay từ tuổi niên thiếu đồng chí đã tham gia tổ chức Học sinh phản đế của Đảng Cộng sản Đông Dương. Sau đó đồng chí thoát ly gia đình đi làm phu mỏ chì Boneng ở Lào; Tại đây đồng chí vừa lao động vừa tiếp tục hoạt động cách mạng. Tháng 3. 1934, đồng chí đã vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Hơn 30 năm trên cương vị Uỷ viên BCH Trung ương Đảng, trên 20 năm tham gia Bộ Chính trị, là Bộ trưởng đầu tiên với thời gian dài nhất, 28 năm trên cương vị Bộ trưởng Bộ Công an, đồng chí đã có nhiều quyết sách đúng đắn, sáng tạo trong sự nghiệp cách mạng, đã vận dụng sáng tạo đường lối của Đảng để xây dựng Công an nhân dân trở thành một lực lượng vũ trang cách mạng tin cậy, tuyệt đối trung thành của Đảng và nhân dân. Sự nghiệp và công lao của đồng chí Trần Quốc Hoàn đối với ngành Công an rất toàn diện, thể hiện trên tất cả các lĩnh vực công tác của ngành.Đồng chí Trần Quốc Hoàn đã có công lao đóng góp to lớn vào sự nghiệp cách mạng và xây dựng lực lượng Công an nhân dân Việt Nam.
Gần 28 năm (1953 -1981), với cương vị lãnh đạo cao nhất của ngành Công an, đồng chí Trần Quốc Hoàn cùng với Đảng đoàn và lãnh đạo Bộ Công an đã tham mưu cho Đảng, Nhà nước những vấn đề quan trọng về chủ trương, đường lối, chính sách; nguyên tắc, phương châm, hình thức và biện pháp đấu tranh chống phản cách mạng và tội phạm khác; xây dựng lực lượng CAND ngày càng trưởng thành, tuyệt đối trung thành với Đảng và Nhà nước, tận hiếu với dân, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.Đồng chí Trần Quốc Hoàn đã cùng Lãnh đạo Bộ Công an tham mưu đề xuất với Đảng, Nhà nước những vấn đề chiến lược sách lược quan trọng, đồng thời tổ chức chỉ đạo thực hiện có hiệu quả các chủ trương chính sách đó, đã góp phần cùng toàn Đảng, toàn quân, toàn dân đập tan âm mưu, ý đồ hoạt động của kẻ thù, bảo vệ vững chắc AN chính trị và giữ gìn TTATXH.Đồng chí Trần Quốc Hoàn, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Nội vụ (đứng giữa) và Đại tướng Võ NguyênGiáp, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng với các đại biểu Công an nhân dân vũ trang dự Đại hội đại biểu toàn quốclầnthứ IV của Đảng, tổ chức tại Hội trường Ba Đình, Hà Nội từ ngày 14 đến ngày 20-12-1976Vào thời điểm sau khi miền Bắc được giải phóng, đồng chí Trần Quốc Hoàn suy nghĩ nhiều về đường lối đấu tranh chống phản cách mạng trong tình hình mới,vì đây là mấu chốt của ngành Công an và của Đảng. Đồng chí Trần Quốc Hoàn cùng Bộ Công an đã họp bàn nhiều lần và đã đệ trình lên Bộ Chính trị đường lối đấu tranh chống phản cách mạng của ngành Công an. Báo cáo này là cơ sở quan trọng để Bộ Chính trị ra Nghị quyết 39 (năm 1962) về đường lối đấu tranh chống phản cách mạng trong tình hình mới. Thực tiễn Phong trào quần chúng bảo vệ ANTT của đất nước là nguồn sức mạnh vô tận của ngành Công an, chứng minh tính đúng đắn của Nghị quyết 39: Cuộc đấu tranh chống phản cách mạng nhất thiết phải đặt trên cơ sở động viên toàn Đảng và toàn thể nhân dân tham gia dưới sự lãnh đạo chặt chẽ của Đảng...Từ đầu những năm 1960, Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn đã đặt vấn đề chi viện cho chiến trường miền Nam là một nhiệm vụ hết sức quan trọng của CAND miền Bắc, của ngành Công an. Nhiệm vụ chi viện cho An ninh miền Nam, đặc biệt chi viện lực lượng được ghi trong các hội nghị Công an toàn quốc, vì vậy được tiến hành sớm và liên tục trong nhiều năm cho đến khi miền Nam được hoàn toàn giải phóng. Sự chi viện sớm và liên tục của Bộ Công an đối với an ninh miền Nam trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước góp phần xây dựng lực lượng an ninh miền Nam không ngừng lớn mạnh hoàn thành vẻ vang nhiệm vụ của Đảng và Nhân dân giao phó.Đặc biệt, đồng chí Trần Quốc Hoàn và Đảng đoàn Bộ Công an đã tham mưu cho Bộ Chính trị ra Nghị quyết số 40 vào năm 1962 về củng cố và tăng cường lực lượng Công an. Nghị quyết xác định: “cần phải kiên quyết và khẩn trương tăng cường lực lượng Công an thành một công cụ chuyên chính tuyệt đối trung thành với Đảng, có liên hệ mật thiết với quần chúng, thành một lực lượng chiến đấu vững mạnh có tính chất vũ trang, có tổ chức chặt chẽ, thông thạo nghiệp vụ và có trình độ khoa học kỹ thuật”. Nghị quyết 40 của Đảng đã giúp lực lượng Công an phát triển mọi mặt, vươn lên một tầm cao mới.Cố Bộ Trưởng Trần Quốc Hoàn đã luôn quan tâm chăm lo xây dựng lực lượng CAND trong sạch, vững mạnh trở thành công cụ sắc bén của Đảng, Nhà nước và sự tin cậy của Nhân dân. Đã coi trọng công tác xây dựng Đảng, xây dựng Đoàn Thanh niên, thường xuyên quan tâm công tác giáo dục chính trị tư tưởng, chú trọng công tác quản lý cán bộ, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ trên tất cả các lĩnh vực chính trị, văn hóa, nghiệp vụ, khoa học, kỹ thuật. Đã xây dựng được đội ngũ cán bộ Công an tinh thông về nghiệp vụ, giỏi về khoa học, kỹ thuật, có năng lực lãnh đạo, chỉ huy, có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng và Nhân dân, có khả năng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của Đảng, nhà nước giao phó. Sinh thời, đồng chí Trần Quốc hoàn cũng đặc biệt quan tâm, chăm lo xây dựng tình đoàn kết hợp tác quốc tế với an ninh cảnh sát các nước thuộc Liên Xô (cũ) và các nước XHCN khác để trao đổi kinh nghiệm công tác, đồng thời tranh thủ được sự giúp đỡ về đào tạo cán bộ, về khoa học kỹ thuật. Đã kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại trên lĩnh vực ANTT và xây dựng lực lượng CAND.
