ĐỒNG CHÍ VŨ VĂN HIẾU: NGƯỜI BÍ THƯ KHU MỎ KIÊN TRUNG VÀ BIỂU TƯỢNG "CHẾT CÒN TRÚT ÁO CHO NHAU"
Trong lịch sử đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân và Đảng ta, có những con người đã dâng hiến trọn cuộc đời cho lý tưởng, để lại những câu chuyện cảm động làm lay động tâm can bao thế hệ. Nhắc đến vùng mỏ Quảng Ninh anh dũng, không thể không nhắc đến đồng chí Vũ Văn Hiếu – người Bí thư Đặc khu ủy đầu tiên của khu mỏ, người chiến sĩ cộng sản kiên trung đã tạc vào lịch sử bức tượng đài bất tử về tình đồng chí và khí tiết ngời sáng "Sống vì Đảng, chết không rời Đảng".
Đồng chí Vũ Văn Hiếu sinh năm 1907 tại ấp Văn Định, xã Quần Phương Thượng (nay là xã Hải Anh), huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, trong một gia đình nông dân nghèo. Sớm phải tha phương cầu thực và bươn chải kiếm sống, ông từng theo học tại Trường Kỹ nghệ Thực hành Hải Phòng nhưng đã bị thực dân Pháp đuổi học vì tham gia các phong trào đấu tranh yêu nước (như đòi thả cụ Phan Bội Châu). Năm 1928, ông ra vùng mỏ Hòn Gai, xin làm phu mỏ tại các công trường khai thác than.
Chính tại môi trường lao động cực nhọc, chịu đủ mọi áp bức, bóc lột tột cùng của tư bản thực dân Pháp đối với phu mỏ, Vũ Văn Hiếu đã sớm giác ngộ cách mạng. Ông nhanh chóng hòa mình vào phong trào công nhân, tận tình giúp đỡ, đùm bọc anh em thợ mỏ và tích cực xây dựng các cơ sở cách mạng. Tháng 11 năm 1929, ông vinh dự trở thành một trong những đảng viên đầu tiên của chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng Hòn Gai. Với tài năng, uy tín và tinh thần quả cảm, ông nhanh chóng trưởng thành và được tín nhiệm bầu làm Bí thư Đặc khu ủy đầu tiên của Khu mỏ Quảng Ninh, lãnh đạo phong trào đấu tranh của công nhân mỏ vùng mỏ bước sang một trang sử mới.
Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Vũ Văn Hiếu là một chuỗi ngày gian khổ nhưng vô cùng hiển hách. Do bị phản bội, năm 1930, ông sa vào tay giặc. Dù kẻ thù dùng mọi thủ đoạn tra tấn tàn bạo, cực hình dã man tại các nhà lao khét tiếng, ông vẫn giữ vững khí tiết kiên trung của người cộng sản, không một lời khai báo. Cuối cùng, chúng đày ông ra nhà tù Côn Đảo – "địa ngục trần gian".
Tại Côn Đảo, trong bối cảnh giam cầm khắc nghiệt, đói khát và bệnh tật hoành hành (mắc bệnh hiểm nghèo ho lao), đồng chí Vũ Văn Hiếu vẫn giữ trọn vẹn phẩm chất cao đẹp của người chiến sĩ cách mạng. Khoảnh khắc cuối đời của ông đã trở thành huyền thoại xúc động nhất trong lịch sử Đảng ta. Khi ấy, đồng chí Lê Duẩn (lúc bấy giờ cũng bị giam tù ở Côn Đảo) cùng các đồng chí khác thương tình, gom góp xin được một bộ quần áo lành lặn hiếm hoi để mặc giữ ấm qua cơn bệnh nặng. Thế nhưng, cảm nhận được thời gian sống của mình không còn nhiều, Vũ Văn Hiếu đã từ chối mặc và dứt khoát trao lại bộ quần áo ấy cho đồng chí Lê Duẩn, nghẹn ngào nói: "Tôi không sống được nữa. Tôi đang nghĩ có cách gì làm lợi cho Đảng mà nghĩ mãi không ra. Giờ chỉ có cách tôi đưa bộ quần áo này cho đồng chí mặc để đồng chí sống mà hoạt động cho Đảng". Ngày 26 tháng 4 năm 1942, ông trút hơi thở cuối cùng tại Côn Đảo khi mới bước sang tuổi 35.
Cử chỉ cao đẹp trước lúc lâm终 của ông đã truyền cảm hứng sâu sắc cho nhà thơ Tố Hữu viết nên những vần thơ bất hủ:
“Chết còn chút áo cho nhau
Miếng cơm dành để người sau ấm lòng”.
Cuộc đời, sự nghiệp và sự hy sinh lẫm liệt của Anh hùng liệt sĩ Vũ Văn Hiếu để lại những bài học vô giá cho các thế hệ trẻ hôm nay. Đó là bài học về lòng trung thành tuyệt đối với lý tưởng của Đảng, là tinh thần vì tập thể, vì đồng chí đồng đội đến hơi thở cuối cùng. Giữa cuộc sống hòa bình hôm nay, tấm gương sáng ngời của ông mãi mãi là ngọn đuốc thiêng liêng, nhắc nhở tuổi trẻ Việt Nam về lòng yêu nước, ý chí vượt lên mọi nghịch cảnh, sống có trách nhiệm, cống hiến hết mình cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc giàu mạnh, văn minh.
