ĐỘNG CƠ VĨNH CỬU TRÊN TUYẾN LỬA TRƯỜNG SƠN

Học cơ khí, ai cũng biết một nguyên tắc cơ bản: Máy móc dùng lâu ngày sẽ bị mòn, bị hỏng. Muốn xe chạy bền thì phải tra dầu mỡ, bảo dưỡng định kỳ, hỏng bộ phận nào phải có phụ tùng chuẩn thay thế bộ phận đó. Thế nhưng, có một ngoại lệ vĩ đại trong lịch sử đã phá vỡ mọi quy tắc này: Đó là những đoàn xe tải chở hàng hóa, đạn dược trên tuyến lửa Trường Sơn huyền thoại.

Tháng 1 năm 2026, nhóm sinh viên chúng tôi có vinh dự đến thăm Hội truyền thống Trường Sơn tỉnh Thái Nguyên và trò chuyện cùng bác Phạm Văn Quế. Bác từng là một người lính lái xe dạn dày sương gió, ngày đêm ôm vô lăng chở hàng vào Nam. Ngồi nghe bác kể, chúng tôi mới thực sự kinh ngạc trước tài năng của những người thợ sửa xe "chân đất" năm xưa.

Trên những cung đường rừng trập trùng, xe tải thường xuyên bị hỏng hóc do bom đạn và đường lầy lội. Giữa rừng sâu, không có xưởng sửa chữa, không có máy móc kiểm tra, và hoàn toàn không có sẵn đồ để thay thế.

Bác Quế cười hiền, kể lại: "Ngày đó xe hỏng giữa rừng, gãy trục, thủng lốp hay chết máy là chuyện như cơm bữa. Có lúc xe đang chạy thì hỏng bugi (bộ phận đánh lửa). Giữa rừng lấy đâu ra đồ mới? Vậy là mấy anh em đành nhặt hòn đá suối, cặm cụi mài đi mài lại cái cực bugi cũ đã mòn vẹt, căn chỉnh bằng mắt thường sao cho nó xẹt ra lửa để máy nổ chạy tiếp."

Nhưng điều làm dân kỹ thuật chúng tôi nể phục nhất là việc các bác phải sửa xe trong điều kiện "mù" hoàn toàn. Bác kể: "Đêm xuống, máy bay địch lượn lờ trên đầu suốt. Anh em thợ máy tuyệt đối không được bật đèn pin, lọt một tia sáng ra ngoài là bom dội xuống ngay. Cứ thế, trong đêm tối đen như mực, mọi người nhắm mắt lại, dùng hai bàn tay sờ soạng từng con ốc, vểnh tai nghe tiếng máy nổ để đoán xem xe bị hỏng ở đâu, rồi ráp đồ, vặn ốc hoàn toàn bằng cảm giác của đôi tay."

Thay vì dùng mắt nhìn, dùng máy đo, những người thợ Trường Sơn đã dùng đôi tay và đôi tai của mình thay thế cho mọi loại máy móc hiện đại nhất. Họ là những kỹ sư tài ba nhất mà chẳng cần qua bất kỳ trường lớp nào.

Về mặt lý thuyết vật lý, không có cỗ máy nào là "động cơ vĩnh cửu" – nghĩa là không có cái máy nào chạy mãi mà không cần nạp năng lượng hay không bao giờ hỏng. Mọi thứ đều có giới hạn tuổi thọ.

Nhưng trên tuyến đường Trường Sơn năm ấy, những chiếc xe tải cũ kỹ, chắp vá, mang đầy vết thương vẫn ầm ầm lăn bánh tiến về phía Nam. Sức mạnh nào đã vận hành chúng? Đó chính là ý chí căm thù giặc, là tinh thần "Yêu xe như con, quý xăng như máu". Ý chí đó chính là một loại "động cơ vĩnh cửu" vô hình, vượt qua mọi quy luật vật lý để giúp những cỗ máy thô sơ hoàn thành xuất sắc sứ mệnh thống nhất đất nước.

(Đính kèm: Ảnh phỏng vấn bác Phạm Văn Quế cùng tập thể lớp)

Nguồn tham khảo: - Lời kể của nhân chứng Phạm Văn Quế.

• Hoạt động của Hội Truyền thống Trường Sơn tỉnh Thái Nguyên.

#cauchuyenthoihoalua #TuhaoVietNam #K59TNUT #KyUcSongMai